Khoa Học News

Quan sát hố đen bằng mắt thường

Vật dụng duy nhất để quan sát hố đen đang hoạt động gần Trái Đất là một chiếc kính thiên văn đường kính 20cm.

Theo nghiên cứu công bố hôm 6/1 trên tạp chí Nature, các nhà thiên văn tại Nhật phát hiện các hoạt động của hố đen có thể được quan sát thông qua ánh sáng nhấp nháy xuất hiện từ vùng khí xung quanh hố đen trong khi phun trào. Kết quả cho thấy không chỉ các tia X mà mọi ánh sáng quang học đều là nguồn dữ liệu tin cậy giúp quan sát những hoạt động của hố đen.

"Bây giờ chúng tôi biết rằng có thể quan sát hố đen dựa trên ánh sáng nhìn thấy mà không cần các kính thiên văn tia X hoặc tia Gamma", tác giả chính của công trình nghiên cứu, Mariko Kimura ở Đại học Kyoto, chia sẻ với Science Daily.


Hố đen có thể được quan sát thông qua ánh sáng nhìn thấy mỗi khi chúng bức xạ. (Ảnh: Eiri Ono/Đại học Kyoto).

Các đợt phun trào của hố đen chỉ xuất hiện một lần trong vài thập kỷ, khi đó, năng lượng cực lớn bao gồm cả tia X phát ra từ các vật chất rơi vào hố đen. Hố đen thường được bao quanh bởi một đĩa vật chất dạng khí lớn dần. Trong đó, vật chất dạng khí từ một ngôi sao lân cận sẽ dần bị hố đen hút vào theo chiều xoắn ốc. Các hoạt động của hố đen thường được quan sát thông qua tia X, tạo ra từ bên trong đĩa khí đang tích tụ, nơi nhiệt độ có thể đạt tới 10 triệu độ Kelvin hoặc lớn hơn.

V404 Cygni, một trong những hố đen nhị phân được cho là gần nhất với Trái Đất, vừa "thức giấc" sau 26 năm im lìm bằng một đợt bùng phát vào ngày 15/6/2015.

Các nhà khoa học thuộc Đại học Kyoto, Nhật Bản, thu được một lượng lớn dữ liệu từ V404 Cygni, phát hiện những dữ liệu lặp đi lặp lại có thời gian từ vài phút đến vài giờ. Trong số đó, dữ liệu ghi nhận bằng ánh sáng nhìn thấy có sự tương đồng với dữ liệu ghi được từ tia X truyền thống.

Dựa trên phân tích dữ liệu quan sát bằng ánh sáng nhìn thấy và tia X, nhóm nghiên cứu và các cộng tác viên tại Cơ quan Vũ trụ Nhật Bản (JAXA), phòng thí nghiệm quốc gia RIKEN, và Đại học Hiroshima, phát hiện ra ánh sáng nhìn thấy mà họ quan sát được có nguồn gốc từ tia X xuất hiện ở các khu vực trong cùng của đĩa khí xung quanh hố đen. Các tia X này bức xạ và làm nóng khu vực bên ngoài của đĩa khí, làm cho nó phát ra ánh sáng có thể nhìn thấy được bằng mắt thường.

TIN CŨ HƠN
Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời

Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời

Nếu chế tạo được tàu vũ trụ di chuyển với vận tốc ánh sáng 1.080 triệu km/h, con người có thể khám phá những hành tinh xa xôi trong hệ Mặt Trời chỉ trong phút chốc.

Đăng ngày: 05/06/2026
Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Kể từ khi phát hiện ra sao Diêm Vương vào năm 1930, trẻ em đến tuổi đi học sẽ được học về chín hành tinh trong hệ mặt trời của chúng ta.

Đăng ngày: 05/06/2026
Phát hiện siêu Trái đất kim cương có khả năng “tái sinh”

Phát hiện siêu Trái đất kim cương có khả năng “tái sinh”

Nhờ kính viễn vọng James Webb, các nhà thiên văn học phát hiện hành tinh dung nham nóng rực cấu tạo từ kim cương phát triển khí quyển thứ hai sau khi sao chủ phá hủy khí quyển ban đầu.

Đăng ngày: 01/06/2026
Hành tinh "siêu Trái Đất" có thể chứa sự sống

Hành tinh "siêu Trái Đất" có thể chứa sự sống

Một ngoại hành tinh ở cách 111 năm ánh sáng có thể là phiên bản lớn của Trái Đất với những điều kiện phù hợp cho sự sống.

Đăng ngày: 10/05/2026
Những sự thật thú vị về vũ trụ có thể bạn chưa biết

Những sự thật thú vị về vũ trụ có thể bạn chưa biết

Cho tới nay, thế giới vũ trụ rộng lớn vẫn còn là chứa đựng nhiều điều bí ẩn mà khoa học hiện đại vẫn chưa khám phá hết.

Đăng ngày: 05/05/2026
Khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời là bao nhiêu?

Khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời là bao nhiêu?

Trái Đất và các hành tinh hàng xóm, cùng các tiểu hành tinh, hành tinh lùn, thiên thạch, sao chổi... thuộc hệ Mặt Trời (Thái Dương hệ) với Mặt Trời là trung tâm của hệ này.

Đăng ngày: 11/04/2026
Các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Hệ Mặt trời (hay Thái Dương Hệ) là hệ hành tinh gồm có Mặt Trời ở trung tâm và các vật quay xung quanh.

Đăng ngày: 11/04/2026
Khoa Học News