Khoa Học News

Рhát hiện cách sơn bền màu của người Maya

Người Maya cổ đại đã trang trí tường của các cung điện, đền đài, ghi các bản thảo viết tay, vẽ lên gốm sứ và vẽ lên cả thi hài người chết trước khi chôn xuống những chiếc giếng thiêng bằng một loại sơn xanh dương màu rất tươi và cực kỳ bền.

Từ lâu người ta biết rằng màu xanh dương đặc trưng của người Maya cổ đại gồm hai thành phần chính, một chất màu thực vật là chất phẩm màu chàm (gọi là indigo, lấy từ cây chàm indigopher (mà dựa trên công thức hoá học của nó, ngày nay người ta đã tổng hợp bằng cách nhân tạo để nhuộm quần bò) và một chất khoáng có tên là paligorskite, chứa trong một loại đất sét ở địa phương.

Tuy nhiên, người Maya đã làm thế nào để loại sơn này cực kỳ bền theo năm tháng thì vẫn còn là một điều bí ẩn.

Antonio Domenech thuộc Trường Đại học Valencia (Tây Ban Nha) và các đồng nghiệp thông báo phát hiện ra chất dehidroindigo trong các vết sơn. Chất màu bổ sung dường như được hình thành bởi quá trình oxy hóa indigo dưới tác dụng của nhiệt độ trong quá trình nấu sơn.

"Indigo có màu xanh nhưng dehidroindigo lại vàng, do đó, sự hiện diện của hai chất màu theo các tỷ lệ khác nhau có thể thu được sơn có nhiều sắc độ từ xanh đậm đến xanh nhạt” - ông Domenech nói - “Rất có thể là người Maya đã biết cách điều chỉnh nhiệt độ ngọn lửa bằng cách rút bớt hay cho thêm củi vào khi nấu sơn để tạo ra độ bền màu”.

Năm 2008 các nhà nghiên cứu Mỹ đã tuyên bố rằng thành phần bí mật đó chính là nhựa copal, thường dùng như một chất thơm để đốt (tương tự như hương) trong việc cúng tế thần linh, tạo ra bầu không khí tôn nghiêm. Kết luận này dựa trên việc nghiên cứu các dụng cụ đựng nhựa (lò đốt trầm hoặc bát hương) thấy có những dấu vết trang trí bằng sơn.

Dẫu vậy, ông Domenech và các đồng nghiệp của ông tại Trường ĐH Valencia (Tây Ban Nha) không đồng ý với kết luận này. Theo ý kiến ông, dụng cụ cúng tế của họ được tạo ra từ trước khi dùng để đốt trầm.

Hiện nay các nhà khoa học Tây Ban Nha đang nghiên cứu sự tạo ra các liên kết hoá học giữa các chất hữu cơ và vô cơ (chất chàm và đất sét) tạo thành một khối thống nhất. Những liên kết đặc biệt đó giữa hai chất được giả định là chiếc chìa khoá để làm nên độ bền phi thường với thời gian của lớp sơn của người Maya.

Nghiên cứu này được xuất bản trên tạp chí Vật liệu vi xốp (Microporous Materials).

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Những khả năng đặc biệt của con người khiến khoa học phải “nể phục”

Những khả năng đặc biệt của con người khiến khoa học phải “nể phục”

Con người có những khả năng đặc biệt mà đến khoa học cũng phải "lắc đầu ngao ngán" không lý giải được.

Đăng ngày: 25/09/2026
Những điều bạn chưa biết về súng AK-47

Những điều bạn chưa biết về súng AK-47

AK-47 kể từ khi chính thức được đưa vào sử dụng năm 1949 cho đến nay vẫn luôn nắm giữ vị trí là khẩu súng trường phổ biến nhất và mang lại hiệu quả sử dụng cao nhất ở khắp nơi trên thế giới.

Đăng ngày: 25/09/2026
Những đồ vật tiềm ẩn khả năng gây nổ ở ngay cạnh chúng ta

Những đồ vật tiềm ẩn khả năng gây nổ ở ngay cạnh chúng ta

Dù là vật dụng nhỏ nhưng chúng thực sự là "quả bom nổ chậm", gây thiệt hại đến tính mạng bạn.

Đăng ngày: 24/09/2026
7 nghi lễ hiến tế người sống rùng rợn nhất thế giới

7 nghi lễ hiến tế người sống rùng rợn nhất thế giới

Không ít nền văn hóa cổ đại lại coi "hiến tế người" một cách rùng rợn là điều rất bình thường trong cuộc sống của họ.

Đăng ngày: 24/09/2026
Những chữ ký đẹp nhất trong lịch sử của những người nổi tiếng

Những chữ ký đẹp nhất trong lịch sử của những người nổi tiếng

Tổng thống Mỹ Obama, tỷ phú Donald Trump... là những người có chữ ký đẹp nhất trong lịch sử.

Đăng ngày: 22/09/2026
Tìm hiểu về con cá bằng sắt Lucky Fish giúp ngăn ngừa thiếu máu

Tìm hiểu về con cá bằng sắt Lucky Fish giúp ngăn ngừa thiếu máu

Tham khảo thêm tài liệu và giải thích rõ hơn về quá trình phát triển của con cá Lucky Fish này cũng như những lợi ích mà nó mang lại.

Đăng ngày: 20/09/2026
Nghiên cứu từ Harvard khẳng định: Chắc chắn tiền mua được hạnh phúc

Nghiên cứu từ Harvard khẳng định: Chắc chắn tiền mua được hạnh phúc

Hạnh phúc là một phạm trù khá mơ hồ, vì mỗi người cảm nhận hạnh phúc theo một cách khác nhau.

Đăng ngày: 17/09/2026
Khoa Học News