Sóng âm từ động đất Nhật dội tới vũ trụ

Một vệ tinh nhân tạo ngoài trái đất ghi nhận tác động của sóng hạ âm từ trận động đất khủng khiếp tại Nhật Bản vào ngày 11/3/2011.

Những cơn địa chấn lớn luôn tạo ra sóng hạ âm - có tần số từ khoảng 20 tới 0 Hertz, thấp hơn ngưỡng mà con người có thể nghe, và lan rất xa trong không khí. Voi, chim bồ câu và cá voi sử dụng sóng hạ âm để liên lạc và định hướng.

Trước năm 2011 các vệ tinh nhân tạo trong vũ trụ chưa từng phát hiện sóng hạ âm từ những trận động đất trên địa cầu. Song trận động đất tại Nhật Bản vào ngày 11/3/2011 là một ngoại lệ. Goce, tên một vệ tinh quan sát trái đất của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), đã ghi nhận sóng hạ âm từ cơn địa chấn dữ dội này, BBC đưa tin.


Goce là vệ tinh đầu tiên phát hiện sóng hạ âm từ động đất trên địa cầu. (Ảnh: ESA)

"Chúng tôi đã săn lùng sóng hạ âm từ động đất tại Nhật Bản với những vệ tinh khác, song không thấy. Vì thế tôi nghĩ có lẽ chúng tôi cần một vệ tinh hiện đại hơn rất nhiều so với chúng. Nhưng sau đó chúng tôi đã phát hiện dữ liệu về sóng hạ âm từ Goce", tiến sĩ Rune Floberghagen, một nhà khoa học của ESA, phát biểu.

Các thiết bị đo gia tốc của vệ tinh Goce nhạy hơn khoảng 100 lần so với mọi thiết bị cùng loại mà con người từng chế tạo. Ngoài ra, nó chỉ bay cách mặt đất chừng 255km, thấp hơn mọi vệ tinh khoa học khác.

"Nhờ hai yếu tố ấy mà chúng tôi phát hiện hai đợt sóng hạ âm từ trận động đất tại Nhật Bản vào năm 2011. Vệ tinh Goce phát hiện chúng khi nó bay phía trên Thái Bình Dương và châu Âu", Floberghagen nói thêm.

Goce phát hiện sóng hạ âm trên Thái Bình Dương khoảng 30 phút sau khi trận động đất 9 độ Richter xảy ra gần bờ biển phía đông bắc Nhật Bản. 25 phút sau, vệ tinh lại phát hiện sóng hạ âm từ cơn địa chấn khi nó bay qua châu Âu.

Nhiệm vụ của Goce xây dựng bản đồ về lực hấp dẫn trên khắp bề mặt trái đất. Sự phân bố vật chất không đồng đều trong lòng đất khiến lực hấp dẫn trên bề mặt địa cầu không giống nhau tại mọi điểm.

Sóng hạ âm làm xáo trộn mật độ phân tử không khí và làm tăng tốc độ của chúng. Khi các phân tử không khí chuyển động nhanh hơn, chúng sẽ gây ra gió. Những cơn gió như vậy rất yếu khi chúng lan tới rìa của bầu khí quyển. Ngoài Goce, những vệ tinh nhân tạo khác không thể phát hiện những con gió như thế.

TIN CŨ HƠN
Khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời là bao nhiêu?

Khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời là bao nhiêu?

Trái Đất và các hành tinh hàng xóm, cùng các tiểu hành tinh, hành tinh lùn, thiên thạch, sao chổi... thuộc hệ Mặt Trời (Thái Dương hệ) với Mặt Trời là trung tâm của hệ này.

Đăng ngày: 11/04/2026
Các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Hệ Mặt trời (hay Thái Dương Hệ) là hệ hành tinh gồm có Mặt Trời ở trung tâm và các vật quay xung quanh.

Đăng ngày: 11/04/2026
Năm ánh sáng là gì? Một năm ánh sáng bằng bao nhiêu km?

Năm ánh sáng là gì? Một năm ánh sáng bằng bao nhiêu km?

Năm ánh sáng là đơn vị đo thông dụng ngoài vũ trụ bao la, rộng lớn. Và người ta thường nhầm lẫn nghĩ rằng đây là đơn vị đo thời gian.

Đăng ngày: 09/04/2026
12 điều kỳ thú nhất về Sao Kim

12 điều kỳ thú nhất về Sao Kim

Sao Kim, hành tinh thứ hai gần Mặt Trời là một vì tinh tú khá kỳ thú. Hãy cùng khám phá những điều kỳ lạ về một trong những người “anh em láng giềng” gần gũi nhất với Hành Tinh Xanh của chúng ta trong Hệ Mặt Trời.

Đăng ngày: 09/04/2026
Không bao giờ nhìn thấy đầy đủ Mặt Trăng từ Trái Đất

Không bao giờ nhìn thấy đầy đủ Mặt Trăng từ Trái Đất

Mặt trăng là vệ tinh tự nhiên duy nhất của Trái đất và cũng là hành tinh duy nhất mà con người đã từng đặt chân lên.

Đăng ngày: 09/04/2026
Cách xem Mặt trăng, sao Hỏa bằng Google Maps

Cách xem Mặt trăng, sao Hỏa bằng Google Maps

Đây không phải là lần đầu tiên Google tích hợp một tính năng thú vị vào Maps và càng không đúng khi phủ nhận Google thờ ơ với vấn đề vũ trụ.

Đăng ngày: 08/04/2026
Sống trên Mặt trăng hay sao Hỏa tốt hơn? Khoa học đã có câu trả lời!

Sống trên Mặt trăng hay sao Hỏa tốt hơn? Khoa học đã có câu trả lời!

Liệu nên sống ở Mặt trăng hay sao Hỏa nếu con người cần di chuyển đến một nơi ở khác ngoài Trái đất?

Đăng ngày: 07/04/2026
Khoa Học News