Tại sao có những đợt rét đậm dù thế giới ấm kỷ lục?
Các nhà khoa học cho biết, những đợt rét đậm vẫn sẽ xảy ra kể cả khi mùa đông nhìn chung ấm áp.
Sau một mùa hè nắng nóng kỷ lục, nhiều nơi ở Mỹ lại đang phải vật lộn với những cơn bão tuyết, băng giá và những cơn gió lạnh đe dọa tính mạng, CNN hôm 15/1 đưa tin. Tuy nhiên, đây không phải lý do để phủ nhận tình trạng biến đổi khí hậu và ấm lên toàn cầu.
Tuyết rơi dày đặc ngày 12/1 tại thành phố Sioux, Iowa. (Ảnh: Kevin Dietsch/Getty Images)
2023 là năm nóng nhất lịch sử với nhiệt độ trung bình toàn cầu đạt 14,98 độ C, cao hơn gần 1,4 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Trong dài hạn, cuộc khủng hoảng khí hậu do con người tạo ra dẫn đến một xu hướng đáng báo động, đó là tuyết dần biến mất ở Bắc bán cầu. Một số nhà khoa học thậm chí cho rằng biến đổi khí hậu có thể góp phần gây ra những đợt rét ở Mỹ, vì sự ấm lên ở Bắc Cực làm tăng nguy cơ không khí vùng cực lạnh giá tràn xuống phía nam.
Thời tiết chịu ảnh hưởng lớn từ các dòng tia - dòng không khí chuyển động nhanh ở trên cao trong khí quyển. Khi dòng tia dịch chuyển về phía nam, nó có thể đẩy không khí lạnh Bắc Cực xuống Bắc Mỹ, châu Âu và châu Á. Khi dòng tia rút lên phía bắc, không khí ấm cũng tiến xa hơn về phía bắc. Tháng 1 năm ngoái, châu Âu đã ghi nhận một mùa đông ấm kỷ lục.
Một yếu tố khác cần xem xét là xoáy cực - vành đai gió mạnh nằm độ cao lớn trong tầng bình lưu - cao hơn dòng tia - xung quanh Bắc Cực. Xoáy cực giống như một con quay. Ở trạng thái bình thường, nó quay rất nhanh, "giam giữ" không khí lạnh ở vùng Bắc Cực. Nhưng nó có thể bị gián đoạn và chệch hướng, trở nên biến dạng, làm không khí lạnh tràn ra và ảnh hưởng đến đường đi của dòng tia. Điều này từng xảy ra vào năm 2021, khiến Texas trải qua đợt rét đậm với gần 250 người thiệt mạng và khiến phần lớn bang mất điện.
Mối liên hệ với biến đổi khí hậu cũng nằm ở đây. Một số nhà khoa học tin rằng sự gián đoạn xoáy cực và những thay đổi của dòng tia được thúc đẩy bởi sự ấm lên ở Bắc Cực. Khu vực này đang ấm lên nhanh hơn khoảng 4 lần so với phần còn lại của hành tinh.
Tuy nhiên, một số nhà khoa học khác lại cho rằng mối liên hệ giữa sự ấm lên ở Bắc Cực và những đợt rét vẫn chưa rõ ràng. Đã có nhiều lần mùa đông rất lạnh ở Bắc bán cầu trùng với mùa đông ấm áp ở Bắc Cực, nhưng khó khăn ở đây là tách biệt nguyên nhân với hệ quả, theo James Screen, giáo sư khoa học khí hậu tại Đại học Exeter.
Screen cho biết, những đợt rét đậm có thể chỉ xảy ra do sự biến động khí hậu bình thường. Nói cách khác, kể cả khi mùa đông ấm hơn, những đợt rét đậm vẫn sẽ xuất hiện.
Biến đổi khí hậu cũng có thể ảnh hưởng đến mức độ nghiêm trọng của những cơn bão mùa đông, vì khí quyển ấm hơn sẽ giữ lại nhiều hơi ẩm hơn, dẫn đến mưa hoặc tuyết trút xuống dữ dội hơn.
Các nhà khoa học vẫn đang nỗ lực làm sáng tỏ mối liên hệ phức tạp giữa biến đổi khí hậu và những đợt lạnh khắc nghiệt, nhưng họ đều đồng ý rằng xu hướng hiện nay là mùa đông ấm hơn. "Nếu nhìn vào dữ liệu, chúng tôi thấy rằng trong dài hạn, sự ấm lên toàn cầu đang khiến những đợt lạnh xảy ra ngày càng ít và mức độ khắc nghiệt cũng giảm", Screen cho biết.
Băng trên đỉnh Alps biến mất, nhiều hài cốt người và xác máy bay lộ ra
Hầu hết sông băng trên khắp thế giới đang thu hẹp dần do biến đổi khí hậu, nhưng tình trạng này diễn ra đặc biệt nghiêm trọng ở dãy Alps, nơi được coi là nóc nhà châu Âu.
Tại sao nhiệt độ cao khiến máy bay khó cất cánh?
Nhiệt độ gia tăng trên Trái đất đang khiến máy bay khó cất cánh hơn ở một số sân bay, đặt ra thách thức khác cho ngành hàng không dân dụng.
Tấm pin mặt trời thu năng lượng vô hình trong đêm để sản xuất điện
Công nghệ mới này sẽ giúp các sản phẩm như điện thoại, ô tô điện hay những thiết bị điện trong gia đình có thể sử dụng liên tục mà không cần phải sạc.
Hồ "kỳ lạ" nhất thế giới: Ở nơi lạnh nhất Nam Cực, dù âm 50 độ vẫn không thể đóng băng
Các nhà khoa học vẫn luôn băn khoăn rằng hồ Don Juan ở nơi lạnh và khô nhất của Nam Cực nhưng dù nhiệt độ xuống âm 50 độ C nước hồ vẫn không hề bị đóng băng.
Cảnh tượng kinh hoàng từ bên trong mắt bão
Những thước phim được quay bởi "thợ săn bão" cho thấy sự khủng khiếp của bão Lee tại bờ Đông nước Mỹ.
Thời điểm nào trong ngày có không khí trong lành nhất?
Nhiều người cho rằng, trong một ngày buổi sáng sớm là lúc không khí trong lành nhất. Trên thực tế, điều này hoàn toàn trái ngược, buổi sáng sớm chính là thời điểm không khí ít trong lành nhất. Thời tiết vào b
