Khoa Học News

Thành Cát Tư Hãn có thể chết vì dịch hạch

Nghiên cứu mới dựa trên tài liệu lịch sử phủ nhận các giả thuyết phổ biến về cái chết của Thành Cát Tư Hãn như mất máu do bị ám sát hoặc ngã ngựa.

Thành Cát Tư Hãn, tên thuở nhỏ là Thiết Mộc Chân, sinh ra ở bộ lạc Bác Nhĩ Tề Cát Đặc thị, là một trong những nhà quân sự nổi tiếng nhất trong lịch sử. Năm 1206, ông lập nên đế quốc Mông Cổ với lãnh thổ rộng gấp 2,5 lần đế quốc La Mã tính đến năm ông qua đời (năm 1227). Một nghiên cứu công bố trên Tạp chí Human Genetics năm 2003 kết luận khoảng 1/200 người đàn ông trên thế giới có thể là hậu duệ của Thành Cát Tư Hãn.


Chân dung Thành Cát Tư Hãn trong tranh vẽ trên lụa lưu trữ tại Bảo tàng Cố cung Quốc lập ở Đài Loan. (Ảnh: WIkipedia).

Dù có sức ảnh hưởng vô cùng to lớn, cái chết của Thành Cát Tư Hãn vẫn là điều bí ẩn. Dòng tộc và binh lính của Thành Cát Tư Hãn được lệnh giữ kín nguyên nhân cái chết của ông bởi đó là giai đoạn quan trọng trong cuộc chiến kéo dài hơn 20 năm với Tây Hạ. Một giả thuyết cho rằng Thành Cát Tư Hãn chết vì mất máu sau khi bị đâm bởi công chúa của người Đảng Hạng, bộ tộc ở tây bắc Trung Quốc. Giả thuyết khác cho biết ông qua đời do vết thương ngã ngựa hoặc do trúng mũi tên dẫn tới nhiễm trùng trong trận chiến cuối cùng với Tây Hạ.

Trong nghiên cứu mới, các nhà nghiên cứu cho rằng tất cả giả thuyết trên đều được thêu dệt sau khi Thành Cát Tư Hãn chết và không có đủ bằng chứng thuyết phục. Francesco Galassi, bác sĩ kiêm chuyên gia nghiên cứu bệnh cổ đại tại Đại học Flinders ở Adelaide, Australia, và cộng sự quyết định tập trung vào cái chết của Thành Cát Tư Hãn trong lúc tiến hành nghiên cứu y khoa về tác động của dịch bệnh trên khắp thế giới.

Nhóm nghiên cứu tập trung vào Nguyên sử, một tài liệu biên soạn dưới thời nhà Minh. Theo cuốn sử này, từ ngày 18/8 đến ngày 25/8/1227, trong trận chiến cuối cùng chống Tây Hạ, Thành Cát Tư Hãn cảm thấy không khỏe. Một trận sốt đã cướp đi tính mạng của ông trong vòng 8 ngày sau khi bệnh khởi phát. Nghiên cứu trước đó chỉ ra Thành Cát Tư Hãn nhiễm thương hàn, nhưng Galassi và cộng sự nhấn mạnh không có ghi chép nào đề cập tới các triệu chứng thông thường khác của bệnh thương hàn như đau bụng hoặc nôn mửa.

Các nhà khoa học không chỉ xem xét biểu hiện lâm sàng của Thành Cát Tư Hãn mà còn sử dụng thông tin về dịch bệnh mà quân Mông Cổ và kẻ thù của họ mắc phải đương thời, cũng như hiểu biết hiện đại về thời gian khởi phát của bệnh truyền nhiễm. Họ nhận thấy những triệu chứng của Thành Cát Tư Hãn trùng khớp với bệnh dịch hạch lan tràn ở thời kỳ đó, theo Maciej Henneberg, nhà khảo cổ và bệnh học cổ đại ở Đại học Adelaide.

Nhóm nghiên cứu thừa nhận nghiên cứu chẩn đoán quá khứ kiểu này có phần hạn chế do không thể tiếp cận hài cốt của Thành Cát Tư Hãn. "Tuy không nắm chắc 100% về nguyên nhân chính xác dẫn tới cái chết, chúng tôi có thể nói giả thuyết lâm sàng này có tính thực tế hơn nhiều và đáng cân nhắc hơn bất kỳ giả thuyết nào khác", Galassi chia sẻ.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Phát hiện loài ếch cổ đại từng ăn thịt khủng long

Phát hiện loài ếch cổ đại từng ăn thịt khủng long

Dài 41cm và nặng hơn em bé sơ sinh, ếch Beelzebufo được coi là loài ếch lớn nhất từng tồn tại với khả năng săn mồi đáng kinh ngạc.

Đăng ngày: 25/09/2026
Ngắm xác ướp “công chúa mỉm cười” quyến rũ nhất thế giới

Ngắm xác ướp “công chúa mỉm cười” quyến rũ nhất thế giới

Nghĩa trang Xiaohe nằm trong sa mạc Taklamakan ở tây bắc Trung Quốc nổi tiếng thế giới với hàng trăm xác ướp bí ẩn.

Đăng ngày: 22/09/2026
Pharaoh Ai Cập Akhenaten bị ái nam ái nữ

Pharaoh Ai Cập Akhenaten bị ái nam ái nữ

Hoàng đế Ai Cập cổ đại Akhenaten không phải là người nam tính thực thụ, dù ông là cha của ít nhất nửa tá con. Thực tế, cơ thể ông khá nữ tính, với cái đầu hình trứng.

Đăng ngày: 10/09/2026
Phát hiện hóa thạch 52 triệu năm tuổi của sinh vật kì lạ

Phát hiện hóa thạch 52 triệu năm tuổi của sinh vật kì lạ

Theo đánh giá đây là một hóa thạch rất có giá trị đối với việc giải mã những bí ẩn cổ đại.

Đăng ngày: 30/08/2026
Khủng long đã tiến hóa thành loài chim ngày nay

Khủng long đã tiến hóa thành loài chim ngày nay

Nghiên cứu mới đây từ các nhà khoa học Úc chỉ ra rằng Theropods – loài khủng long ăn thịt khổng lồ - đã tiến hóa thành loài chim nhỏ bé ngày nay sau hơn 50 triệu năm.

Đăng ngày: 28/08/2026
Màn bí ẩn về nơi chôn cất Thành Cát Tư Hãn

Màn bí ẩn về nơi chôn cất Thành Cát Tư Hãn

Nơi chôn cất Thành Cát Tư Hãn từ lâu đã trở thành chủ đề gây tranh cãi. Theo sử sách lưu truyền, người lập nên đế chế Mông Cổ yêu cầu được chôn trong một ngôi mộ vô danh.

Đăng ngày: 26/08/2026
Bí mật trong cỗ quan tài thứ 3: Cạy nắp thành công, đội khảo cổ bất ngờ khi nhìn bên trong

Bí mật trong cỗ quan tài thứ 3: Cạy nắp thành công, đội khảo cổ bất ngờ khi nhìn bên trong

Đội khảo cổ đã mất gần 2 giờ để cạy nắp quan tài vì lớp vữa trát xung quanh quá chắc chắn.

Đăng ngày: 18/08/2026
Khoa Học News