Tia vũ trụ đe dọa não bộ phi hành gia lên sao Hỏa

Việc tiếp xúc dài ngày với tia vũ trụ trên đường đến sao Hỏa có thể làm giảm chức năng nhận thức của phi hành gia.

Tia vũ trụ ảnh hưởng đến bộ não của phi hành gia

Theo Science Alert, Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) dự định gửi phi hành gia đến sao Hỏa trong vòng 20 năm tới. Tuy nhiên, một nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tiếp xúc với tia vũ trụ có thể làm suy giảm nhận thức của phi hành gia trong suốt hành trình kéo dài trong không gian.

Tại Phòng thí nghiệm Bức xạ Không gian của NASA, các nhà khoa học thuộc Đại học California, Irvine (Mỹ) mô phỏng điều kiện khắc nghiệt của không gian sâu. Họ cho một nhóm chuột biến đổi gene tiếp xúc với chùm tia tương tự tia vũ trụ. Những con chuột biến đổi gene có tế bào thần kinh phát quang, giúp nhóm nghiên cứu dễ dàng quan sát sự thay đổi trong bộ não của chúng.

6 tuần sau đó, cá thể chuột bị chiếu xạ có số lượng sợi nhánh nằm giữa các tế bào thần kinh (nơron) ít hơn khoảng 30-40% so với nhóm chuột bình thường. Việc tiếp xúc với tia vũ trụ khiến sợi nhánh thần kinh ngày càng suy giảm, làm ảnh hưởng đến trí tuệ, giống như những người mắc bệnh Alzheimer hoặc bệnh thần kinh khác tương tự.


Tia vũ trụ chiếu xuyên qua bầu khí quyển Trái Đất. (Ảnh minh họa: NASA).

Kết quả cho thấy, những con chuột bị chiếu xạ có thời gian phản ứng lại với kích thích chậm hơn, thiếu tò mò, hay quên và dễ nhầm lẫn hơn so với nhóm chuột bình thường. Nếu thay đổi tương tự xảy ra đối với các phi hành gia trong không gian, khả năng phản ứng nhanh chóng và gợi nhớ lại thông tin của họ sẽ bị ảnh hưởng.

"Đây không phải là tin tốt cho các phi hành gia phải trải qua từ hai đến ba năm du hành tới sao Hỏa và trở về nhà", Charles Limoli, giáo sư lĩnh vực ung thư do bức xạ, đồng thời là thành viên của nhóm nhiên cứu, nói.

"Sự giảm bớt hiệu suất hoạt động của não, giảm trí nhớ, mất nhận thức và mất tập trung trong chuyến du hành vũ trụ có khả năng làm ảnh hưởng đến những hoạt động có tính chất quan trọng của sứ mệnh".

Tia vũ trụ phát ra từ các vụ nổ thiên hà, là các hạt mang năng lượng cao, di chuyển với vận tốc rất lớn trong không gian. Chúng có thể xuyên qua lớp vỏ tàu vũ trụ và xương người một cách dễ dàng, gây tổn hại đáng kể đến hệ thống thần kinh trung ương của cơ thể.

Trên Trái Đất, từ quyển hoạt động giống một bong bóng bảo vệ, che chở cho chúng ta tránh khỏi tác hại của tia vũ trụ. Từ quyển mở rộng khoảng 56.000km phía trên bề mặt Trái Đất, do đó các phi hành gia ở Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) cũng được bảo vệ. Tuy nhiên, từ quyển trên sao Hỏa rất mỏng nên không tạo ra được sự bảo vệ như vậy.

Với sứ mệnh dài ngày đến sao Hỏa của các phi hành gia, bất kỳ tác động nào của tia vũ trụ cũng có đủ thời gian để bộc lộ. Khả năng thực hiện nhiệm vụ của phi hành gia, khả năng tiến hành nghiên cứu, nhận thức của họ, có thể bị tổn hại bởi những tác động này.

TIN CŨ HƠN
Khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời là bao nhiêu?

Khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời là bao nhiêu?

Trái Đất và các hành tinh hàng xóm, cùng các tiểu hành tinh, hành tinh lùn, thiên thạch, sao chổi... thuộc hệ Mặt Trời (Thái Dương hệ) với Mặt Trời là trung tâm của hệ này.

Đăng ngày: 11/04/2026
Các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Hệ Mặt trời (hay Thái Dương Hệ) là hệ hành tinh gồm có Mặt Trời ở trung tâm và các vật quay xung quanh.

Đăng ngày: 11/04/2026
Năm ánh sáng là gì? Một năm ánh sáng bằng bao nhiêu km?

Năm ánh sáng là gì? Một năm ánh sáng bằng bao nhiêu km?

Năm ánh sáng là đơn vị đo thông dụng ngoài vũ trụ bao la, rộng lớn. Và người ta thường nhầm lẫn nghĩ rằng đây là đơn vị đo thời gian.

Đăng ngày: 09/04/2026
12 điều kỳ thú nhất về Sao Kim

12 điều kỳ thú nhất về Sao Kim

Sao Kim, hành tinh thứ hai gần Mặt Trời là một vì tinh tú khá kỳ thú. Hãy cùng khám phá những điều kỳ lạ về một trong những người “anh em láng giềng” gần gũi nhất với Hành Tinh Xanh của chúng ta trong Hệ Mặt Trời.

Đăng ngày: 09/04/2026
Không bao giờ nhìn thấy đầy đủ Mặt Trăng từ Trái Đất

Không bao giờ nhìn thấy đầy đủ Mặt Trăng từ Trái Đất

Mặt trăng là vệ tinh tự nhiên duy nhất của Trái đất và cũng là hành tinh duy nhất mà con người đã từng đặt chân lên.

Đăng ngày: 09/04/2026
Cách xem Mặt trăng, sao Hỏa bằng Google Maps

Cách xem Mặt trăng, sao Hỏa bằng Google Maps

Đây không phải là lần đầu tiên Google tích hợp một tính năng thú vị vào Maps và càng không đúng khi phủ nhận Google thờ ơ với vấn đề vũ trụ.

Đăng ngày: 08/04/2026
Sống trên Mặt trăng hay sao Hỏa tốt hơn? Khoa học đã có câu trả lời!

Sống trên Mặt trăng hay sao Hỏa tốt hơn? Khoa học đã có câu trả lời!

Liệu nên sống ở Mặt trăng hay sao Hỏa nếu con người cần di chuyển đến một nơi ở khác ngoài Trái đất?

Đăng ngày: 07/04/2026
Khoa Học News