Khoa Học News

Tia vũ trụ đe dọa não bộ phi hành gia lên sao Hỏa

Việc tiếp xúc dài ngày với tia vũ trụ trên đường đến sao Hỏa có thể làm giảm chức năng nhận thức của phi hành gia.

Tia vũ trụ ảnh hưởng đến bộ não của phi hành gia

Theo Science Alert, Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) dự định gửi phi hành gia đến sao Hỏa trong vòng 20 năm tới. Tuy nhiên, một nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tiếp xúc với tia vũ trụ có thể làm suy giảm nhận thức của phi hành gia trong suốt hành trình kéo dài trong không gian.

Tại Phòng thí nghiệm Bức xạ Không gian của NASA, các nhà khoa học thuộc Đại học California, Irvine (Mỹ) mô phỏng điều kiện khắc nghiệt của không gian sâu. Họ cho một nhóm chuột biến đổi gene tiếp xúc với chùm tia tương tự tia vũ trụ. Những con chuột biến đổi gene có tế bào thần kinh phát quang, giúp nhóm nghiên cứu dễ dàng quan sát sự thay đổi trong bộ não của chúng.

6 tuần sau đó, cá thể chuột bị chiếu xạ có số lượng sợi nhánh nằm giữa các tế bào thần kinh (nơron) ít hơn khoảng 30-40% so với nhóm chuột bình thường. Việc tiếp xúc với tia vũ trụ khiến sợi nhánh thần kinh ngày càng suy giảm, làm ảnh hưởng đến trí tuệ, giống như những người mắc bệnh Alzheimer hoặc bệnh thần kinh khác tương tự.


Tia vũ trụ chiếu xuyên qua bầu khí quyển Trái Đất. (Ảnh minh họa: NASA).

Kết quả cho thấy, những con chuột bị chiếu xạ có thời gian phản ứng lại với kích thích chậm hơn, thiếu tò mò, hay quên và dễ nhầm lẫn hơn so với nhóm chuột bình thường. Nếu thay đổi tương tự xảy ra đối với các phi hành gia trong không gian, khả năng phản ứng nhanh chóng và gợi nhớ lại thông tin của họ sẽ bị ảnh hưởng.

"Đây không phải là tin tốt cho các phi hành gia phải trải qua từ hai đến ba năm du hành tới sao Hỏa và trở về nhà", Charles Limoli, giáo sư lĩnh vực ung thư do bức xạ, đồng thời là thành viên của nhóm nhiên cứu, nói.

"Sự giảm bớt hiệu suất hoạt động của não, giảm trí nhớ, mất nhận thức và mất tập trung trong chuyến du hành vũ trụ có khả năng làm ảnh hưởng đến những hoạt động có tính chất quan trọng của sứ mệnh".

Tia vũ trụ phát ra từ các vụ nổ thiên hà, là các hạt mang năng lượng cao, di chuyển với vận tốc rất lớn trong không gian. Chúng có thể xuyên qua lớp vỏ tàu vũ trụ và xương người một cách dễ dàng, gây tổn hại đáng kể đến hệ thống thần kinh trung ương của cơ thể.

Trên Trái Đất, từ quyển hoạt động giống một bong bóng bảo vệ, che chở cho chúng ta tránh khỏi tác hại của tia vũ trụ. Từ quyển mở rộng khoảng 56.000km phía trên bề mặt Trái Đất, do đó các phi hành gia ở Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) cũng được bảo vệ. Tuy nhiên, từ quyển trên sao Hỏa rất mỏng nên không tạo ra được sự bảo vệ như vậy.

Với sứ mệnh dài ngày đến sao Hỏa của các phi hành gia, bất kỳ tác động nào của tia vũ trụ cũng có đủ thời gian để bộc lộ. Khả năng thực hiện nhiệm vụ của phi hành gia, khả năng tiến hành nghiên cứu, nhận thức của họ, có thể bị tổn hại bởi những tác động này.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Siêu trăng là gì?

Siêu trăng là gì?

Ngoài hiện tượng Siêu trăng - Mặt Trăng trông lớn hơn và sáng hơn bình thường, còn có nhiều hiện tượng đặc biệt khác khiến kích thước, độ sáng hay màu sắc Trăng thay đổi.

Đăng ngày: 25/09/2026
10 ngôi sao sáng nhất trên bầu trời

10 ngôi sao sáng nhất trên bầu trời

Vào đầu những đêm trời mùa đông, mùa xuân, khi nhìn lên bầu trời dày đặc những vì sao, ở bầu trời hướng chếch về phía Bắc có một hằng tinh sáng suốt cả ngày, đó chính là sao Thiên Lang

Đăng ngày: 23/09/2026
Tìm hiểu về hiện tượng Nhật thực và Nguyệt thực

Tìm hiểu về hiện tượng Nhật thực và Nguyệt thực

Trong bài viết dưới đây, chúng ta cùng tìm hiểu xem hiện tượng Nhật Thực, Nguyệt Thực là gì? Tại sao nó lại được những người yêu thích thiên văn học quan tâm đến vậy.

Đăng ngày: 21/09/2026
Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời

Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời

Nếu chế tạo được tàu vũ trụ di chuyển với vận tốc ánh sáng 1.080 triệu km/h, con người có thể khám phá những hành tinh xa xôi trong hệ Mặt Trời chỉ trong phút chốc.

Đăng ngày: 04/09/2026
Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Kể từ khi phát hiện ra sao Diêm Vương vào năm 1930, trẻ em đến tuổi đi học sẽ được học về chín hành tinh trong hệ mặt trời của chúng ta.

Đăng ngày: 04/09/2026
Không đồ bảo vệ, con người có thể sống bao lâu trong vũ trụ?

Không đồ bảo vệ, con người có thể sống bao lâu trong vũ trụ?

Nếu không có bộ đồ phi hành gia bảo vệ, con người sẽ nhanh chóng mất đi ý thức, bị đông cứng hoặc cháy khô, trôi dạt hàng triệu năm trong vũ trụ.

Đăng ngày: 24/08/2026
Đột phá khoa học: Tìm thấy nguồn phát bí ẩn của "hạt ma" sau một thế kỷ dò tìm

Đột phá khoa học: Tìm thấy nguồn phát bí ẩn của "hạt ma" sau một thế kỷ dò tìm

Neutrino là các hạt hạ nguyên tử gần như không có điện tích, do đó nó hiếm khi tương tác với môi trường xung quanh.

Đăng ngày: 21/08/2026
Khoa Học News