Tìm thấy gien chi phối tập tính di trú của chim

Nhân loại đã biết tới tập quán di cư xuống miền nam vào mùa đông của các loài chim, nhưng làm thế nào chúng đạt được khả năng đó vẫn là một câu hỏi chưa có lời đáp và các nhà khoa học đang bắt đầu làm sáng tỏ vấn đề này.

Mỗi năm, khoảng 50 tỉ con chim tiến hành di trú, một cuộc “hành hương” mệt mỏi và thường kèm theo những thay đổi về chế độ ăn uống, sinh lý học và tập tính.

Theo chuyên san New Scientist, để tìm hiểu cơ sở di truyền cho những thay đổi này, Jakob Mueller và các cộng sự thuộc Viện Điểu cầm học Max Planck tại Starnberg (Đức) đã bắt những con chim từ 14 quần thể chim đầu đen châu Âu (có tên khoa học là Sylvia atricapilla), một loài chim chích sống tại khu vực Bắc Âu vào mùa hè và tại Nam Âu hoặc Bắc Phi vào mùa đông.


Chim đầu đen châu Âu

Những con chim này chỉ hoạt động vào ban ngày, nhưng chúng sẵn sàng bay vào ban đêm trong suốt thời gian di trú.

Nhóm nghiên cứu đã theo dõi và ghi nhận mức độ bồn chồn vào ban đêm của những con chim bị bắt giữ, một biểu hiện đặc trưng cho tập tính di trú trong tự nhiên, và lấy mẫu máu để tìm những dấu hiệu di truyền chi phối những biến đổi trong hoạt động về đêm của chúng.

Các chuyên gia phát hiện những biến đổi hoạt động về đêm của các con chim có liên quan đến gien có tên gọi ADCYAP1.

Gien này không chỉ thôi thúc hoạt động vào ban đêm của các con chim, mà nó còn mã hóa PACAP, loại protein có vai trò quan trọng trong việc tiết melatonin, chuyển hóa năng lượng và nuôi dưỡng chim.

Những chức năng này rất cần thiết đối với chúng trong quá trình chuẩn bị cho những chuyến bay dài. “Đây là bước đầu tiên đưa nghiên cứu về sự di trú của loài chim xuống đến mức độ phân tử”, ông Mueller nói.

Theo chuyên gia David Winkler thuộc Đại học Cornell tại New York (Mỹ), nghiên cứu này là “bề nổi của tảng băng” trong việc nắm bắt cơ sở di truyền của tập tính di trú.

Đây cũng là một bước quan trọng trong quá trình tìm hiểu có thể sẽ mất nhiều thập kỷ.

TIN CŨ HƠN
Bất ngờ phát hiện sao la tại Việt Nam sau 15 năm vắng bóng

Bất ngờ phát hiện sao la tại Việt Nam sau 15 năm vắng bóng

Bẫy ảnh đã chụp được hình ảnh một cá thể sao la, loài thú quý hiếm được nhiều người cho rằng đã biến mất vĩnh viễn khỏi Việt Nam.

Đăng ngày: 15/02/2026
Kỳ lạ loài hươu chỉ bé bằng chuột hamster

Kỳ lạ loài hươu chỉ bé bằng chuột hamster

Hươu chuột (Chevrotain) là một trong 10 loài cheo cheo (Tragulidae), là nhóm động vật có vú nhỏ, nhút nhát thường sống ở các khu rừng nhiệt đới của châu Phi , Ấn Độ và Đông Nam Á.

Đăng ngày: 08/02/2026
Thế giới động vật - Những điều thú vị bạn chưa biết

Thế giới động vật - Những điều thú vị bạn chưa biết

Thế giới động vật muôn màu với bao điều lý thú. Không ai có thể tự cho mình là hiểu khá rõ về mọi loài tồn tại trên hành tinh của chúng ta.

Đăng ngày: 07/02/2026
Bí Ẩn Về Loài Chim Báo Hiệu Cái Chết

Bí Ẩn Về Loài Chim Báo Hiệu Cái Chết

Cú lợn là loài chim rất thông minh, đáng yêu. Tuy nhiên, ở Việt Nam, chúng bị coi là quỷ dữ, khi người ta tin rằng, chúng là điềm báo cho một cái chết.

Đăng ngày: 05/02/2026
Kỳ dị loài thú “yêu” điên cuồng, mãnh liệt đến chết

Kỳ dị loài thú “yêu” điên cuồng, mãnh liệt đến chết

Những con đực một số loài thú có túi ăn côn trùng ở châu Úc có thể “yêu” điên cuồng, thậm chí suốt 14 tiếng với con cái cho đến khi nó cơ thể suy nhược và chết gục.

Đăng ngày: 02/02/2026
Voi Sumatra đang đứng bên bờ vực tuyệt chủng

Voi Sumatra đang đứng bên bờ vực tuyệt chủng

Quỹ động vật hoang dã thế giới (WWF) hôm 24/1 thông báo voi Sumatra đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng lớn hơn và Liên minh bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN) đã nâng mức báo động về tình trạng của loài voi này từ “có nguy cơ” lên “có nguy cơ nghiêm trọng".

Đăng ngày: 16/01/2026
Phát hiện 2 loài cua nước ngọt mới ở miền Bắc

Phát hiện 2 loài cua nước ngọt mới ở miền Bắc

Các nhà khoa học Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam vừa phát hiện 2 loài cua nước ngọt mới ở vùng núi phía Bắc Việt Nam.

Đăng ngày: 15/01/2026
Khoa Học News