Khoa Học News

Tìm thấy kho tiền vàng 1.700 năm tuổi từ cuộc nổi dậy cuối cùng của người Do Thái chống lại La Mã

Một kho tiền xu 1.700 năm tuổi được tìm thấy ở Israel cung cấp bằng chứng mới về cuộc nổi dậy cuối cùng của người Do Thái chống lại sự cai trị của La Mã.

Các nhà khảo cổ đã tìm thấy những đồng xu ẩn giấu trong khi tiến hành khai quật bên trong tàn tích của một tòa nhà công cộng mới được phát hiện có niên đại từ thời kỳ Hậu La Mã-Đầu Byzantine ở Lod (còn được gọi là Lydda), một thành phố ở vùng mà ngày nay là miền trung Israel mà người La Mã đổi tên thành "Diospolis",  theo tuyên bố từ Cơ quan Cổ vật Israel (IAA).


Những đồng xu bạc và đồng có thể đã bị ai đó cất giấu trong cuộc nổi dậy. (Ảnh: Dafna Gazit, Cơ quan Cổ vật Israel).

Mặc dù tòa nhà đã từng bị phá hủy vào thời điểm xảy ra cuộc nổi dậy, nền móng còn sót lại của nó đã bảo vệ 94 đồng xu bạc và đồng có niên đại từ năm 221 đến năm 354 sau Công nguyên. Dù là ai cất giấu nó, họ có thể đã "cố tình đặt" nó vào bên trong tòa nhà với hy vọng sẽ quay lại để lấy nó khi tình hình dịu xuống.

Mor Viezel, một nhà khai quật của IAA, cho biết: “Đây thực chất là một kho báu dùng trong trường hợp khẩn cấp, nghĩa là một kho tiền mà mọi người giấu đi để đề phòng một sự kiện thảm khốc”.

Nhiều đồng xu đã được đúc trong Cuộc nổi dậy Gallus (năm 351 đến năm 354 sau Công nguyên), thời điểm hỗn loạn khi người Do Thái nổi dậy chống lại sự cai trị của Flavius Claudius Constantius Gallus, cháu cùng cha khác mẹ của Constantine Đại đế (hoàng đế La Mã đầu tiên chuyển sang Cơ đốc giáo) và là người cai trị các tỉnh phía đông của Đế chế La Mã vào thời điểm đó. Lod chỉ là một trong số nhiều cộng đồng Do Thái nổi dậy khi người La Mã đốt cháy và phá hủy các tòa nhà của một số thành phố.

Shahar Krispin và Viezel, nhà khai quật của IAA, cho biết: “Tòa nhà này, bị phá hủy đến tận nền móng, là dấu hiệu rõ ràng cho thấy cuộc nổi dậy đã bị dập tắt bằng vũ lực và tàn ác, chứ không chỉ đơn giản là một sự kiện nổi dậy ở địa phương như một số nghiên cứu trước đó. Từ các tác phẩm Talmudic, chúng tôi biết rằng Lod là một trung tâm Do Thái quan trọng nhất sau sự tàn phá của Ngôi đền thứ hai ở Jerusalem".

Ngoài những đồng xu, các nhà nghiên cứu còn tìm thấy “các hiện vật ấn tượng bằng đá và đá cẩm thạch” có chứa các dòng chữ Hy Lạp, Do Thái và Latinh. Một mục hiện đang được nghiên cứu sâu hơn có đề cập đến tên của một người đàn ông Do Thái xuất thân từ một gia đình linh mục.

Tuy nhiên, không rõ người Do Thái đã sử dụng tòa nhà như thế nào trước khi nó bị phá hủy trong cuộc nổi dậy. Joshua Schwartz , giáo sư và chủ tịch của IAA, cho biết: “Thật khó để xác định tòa nhà tráng lệ này được dùng làm [một] giáo đường, phòng học, phòng họp của những người lớn tuổi hay cả ba chức năng này làm một”.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Phát hiện loài ếch cổ đại từng ăn thịt khủng long

Phát hiện loài ếch cổ đại từng ăn thịt khủng long

Dài 41cm và nặng hơn em bé sơ sinh, ếch Beelzebufo được coi là loài ếch lớn nhất từng tồn tại với khả năng săn mồi đáng kinh ngạc.

Đăng ngày: 25/09/2026
Những nền văn minh lâu đời nhất hành tinh

Những nền văn minh lâu đời nhất hành tinh

Những nền văn minh đầu tiên đã phát triển từ hàng nghìn năm trước Công nguyên, với nhiều di sản vẫn còn được lưu giữ tới ngày nay.

Đăng ngày: 23/09/2026
Ngắm xác ướp “công chúa mỉm cười” quyến rũ nhất thế giới

Ngắm xác ướp “công chúa mỉm cười” quyến rũ nhất thế giới

Nghĩa trang Xiaohe nằm trong sa mạc Taklamakan ở tây bắc Trung Quốc nổi tiếng thế giới với hàng trăm xác ướp bí ẩn.

Đăng ngày: 22/09/2026
Bí mật đằng sau 4 thanh kiếm La Mã 1.900 năm tuổi tìm thấy trong hang động ở Israel

Bí mật đằng sau 4 thanh kiếm La Mã 1.900 năm tuổi tìm thấy trong hang động ở Israel

Các thanh kiếm được cho là chiến lợi phẩm từ quân đội La Mã gắn với cuộc nổi dậy Bar Kochba của người Do Thái chống lại sự cai trị của đế chế La Mã ở Judean.

Đăng ngày: 22/09/2026
Chuyên gia tìm thấy báu vật nhỏ xíu trong mộ cổ có giá hơn 3.200 tỷ

Chuyên gia tìm thấy báu vật nhỏ xíu trong mộ cổ có giá hơn 3.200 tỷ

Không ngờ báu vật nhỏ xíu được đặt trên đầu của người tiểu thiếp trong mộ cổ này lại có giá trị hàng nghìn tỷ đồng. Đó là gì?

Đăng ngày: 22/09/2026
Bí ẩn về chữ viết cổ đại của đế chế Kushan cuối cùng đã được giải mã

Bí ẩn về chữ viết cổ đại của đế chế Kushan cuối cùng đã được giải mã

Các nhà khảo cổ đã giải mã một phần của hệ thống chữ viết "không xác định" từ Đế chế Kushan bằng cách sử dụng kỹ thuật tương tự đã giúp giải mã Đá Rosetta.

Đăng ngày: 22/09/2026
Quái vật dài 15m chưa từng thấy “trỗi dậy” giữa sa mạc Ai Cập

Quái vật dài 15m chưa từng thấy “trỗi dậy” giữa sa mạc Ai Cập

Một thành viên mới của dòng họ quái vật to lớn nhất từng bước đi trên các lục địa là được tìm thấy tại một ốc đảo ở sa mạc phía Tây Ai Cập.

Đăng ngày: 20/09/2026
Khoa Học News