Tìm thấy loài vi khuẩn hô hấp bằng uranium

Một dòng vi khuẩn "hô hấp" bằng uranium mới phát hiện có thể nắm giữ chìa khóa về phương pháp làm sạch nguồn nước ngầm đang bị ô nhiễm tại các khu vực xử lý quặng uranium chế tạo vũ khí hạt nhân của Mỹ.

Loài vi khuẩn hô hấp bằng uranium

Theo Phys, nhóm nhà khoa học trường đại học Rutgers, Mỹ đã phát hiện loại vi khuẩn này trong đất mỏ quặng uranium cũ ở Rifle, bang Colorado, cách thủ phủ Denver khoảng 320km về phía tây. Đây là lần đầu tiên họ tìm thấy một vi khuẩn thuộc lớp vi khuẩn sắt phổ biến (betaproteobacteria) có thể hô hấp uranium.


Dòng vi khuẩn mới phát hiện có thể làm sạch nguồn nước ngầm tại các mỏ hạt nhân cũ của Mỹ. (Ảnh: Phys)

"Sau khi loại vi khuẩn này tương tác với hợp chất uranium trong nước, uranium trở nên bất động", Lee Kerkhof, giáo sư về khoa học biển và bờ biển của Học viện Khoa học Môi trường và Sinh thái đồng trưởng nhóm nghiên cứu cho biết.

Uranium không hòa vào nước ngầm do đó không làm nhiễm độc nguồn nước uống được bơm lên. Theo công bố đăng trên Plos ONE, khi nhận thấy uranium trong các mẫu thử lấy từ Rifle có thể gây độc cho vi sinh vật cũng như con người, các nhà khoa học đã tách riêng các vi sinh vật hô hấp bằng uranium trong phòng thí nghiệm.

Họ thêm dần dần lượng nhỏ uranium hòa tan ở mật độ thích hợp vào mẫu thử nơi uranium đã bị khóa cứng, mật độ tập trung uranium cao nhất và tìm thấy dòng vi khuẩn này.

Trước đó, các nhà khoa học từng chứng kiến mật độ uranium trong nước ngầm sụt giảm khi các vi khuẩn sắt hoạt động, tuy nhiên, họ chưa thể chứng minh các vi khuẩn đó trực tiếp hô hấp bằng uranium.

Trong khi các phản ứng hoa học mà vi khuẩn mới phát hiện này thực hiện đối với uranium là một tiến trình khử bình thường. Chúng hình thành các hạt uranium siêu nhỏ. Tuy nhiên, theo ông Kerkhof, vẫn chưa biết chính xác dòng vi khuẩn này tiến hóa như thế nào. Có thể do khả năng truyền mã gen cho nhau của vi khuẩn, chúng đã thừa hưởng một yếu tố gen cho phép chúng khử uranium để có thể sống bằng uranium.

Vấn đề nước ngầm nhiễm uranium ở Mỹ bắt nguồn từ Chiến tranh lạnh, khi các mỏ và nhà máy nghiền quặng sản xuất hàng triệu tấn uranium oxit để chế tạo bom hạt nhân. Khi mỏ bị đóng cửa những năm 1970, chất thải phóng xạ vẫn nằm tại đó, ngấm xuống đất và làm ô nhiễm nước ngầm. Người uống phải thứ nước ô nhiễm này sẽ mắc các bệnh gan hoặc ung thư.

Nếu phương pháp này thành công, nó sẽ được xem xét ứng dụng trên 9 khu mỏ. Ngoài nước Mỹ, các nhà khoa học cho rằng công nghệ này cũng có thể hữu ích tại các khu vực xảy ra xung đột sử dụng nhiều vũ khí hạt nhân dẫn đến nhiễm phóng xạ như Trung Đông.

 

TIN CŨ HƠN
Các loài muỗi

Các loài muỗi "kinh dị" không thèm hút máu người

Muỗi tuyết, muỗi nước, muỗi vằn Midge... là những loài muỗi không hút máu người nhưng rất hay bị con người "tàn sát".

Đăng ngày: 07/03/2026
Những loài nấm kỳ lạ nhất thế giới

Những loài nấm kỳ lạ nhất thế giới

Nấm lỗ chó có hình thù như bạch tuộc, nấm phát ánh sáng xanh trong bóng tối hay nấm răng chảy máu là những loài nấm kỳ dị trên thế giới.

Đăng ngày: 06/03/2026
Bí ẩn hoa tre

Bí ẩn hoa tre "trăm năm nở hoa một lần" không phải ai cũng biết

Tre có hoa thậm chí còn kết quả - nhưng không phải ai cũng có cơ hội được chiêm ngưỡng loài hoa "trăm năm có một" này.

Đăng ngày: 05/03/2026
Loài hoa tuyệt đẹp, nhưng có thể giết người trong tích tắc

Loài hoa tuyệt đẹp, nhưng có thể giết người trong tích tắc

Sở hữu vẻ đẹp nổi bật và thu hút nhưng loài hoa bao tay chồn (Foxglove) lại có thể giết người trong chớp mắt với độc tính cao

Đăng ngày: 03/03/2026
14 cây có tuổi thọ lâu đời hơn cả nền văn minh nhân loại

14 cây có tuổi thọ lâu đời hơn cả nền văn minh nhân loại

Nhiều cây cổ thụ có tuổi thọ lâu đời hơn cả nền văn minh loài người, sống sót sau nhiều biến đổi địa chất và khí hậu trên Trái Đất.

Đăng ngày: 01/03/2026
3 loài trúc

3 loài trúc "kỳ lạ" có nguy cơ tuyệt chủng ở Việt Nam

Trúc là một loài cây rất thân quen trong đời sống người Việt và mang tính biểu tượng cao. Nhiều đồ vật có niên đại hàng trăm năm được mô phỏng từ hình tượng cây trúc hoá long.

Đăng ngày: 28/02/2026
Loại đào

Loại đào "tiến vua" có gì đặc biệt mà có giá bán tới hàng chục, hàng trăm triệu đồng?

Đào Thất thốn là một loại đào cảnh cổ, hiếm và có sức sống rất mãnh liệt. Cây có dáng lùn, lá to, dài, có màu xanh đậm, từ gốc đến cành đều sùi phồng, nổi những u, mấu xù xì tạo nên vẻ cổ kính, phong trần.

Đăng ngày: 08/02/2026
Khoa Học News