Tôm sát thủ "thôn tính" sinh vật châu Phi

Một loài tôm mà người dân ở miền nam nước Mỹ thường mua để chế biến thức ăn đang bành trướng và tiêu diệt hàng loạt sinh vật ở châu Phi.

>>> Phát hiện "Tôm hùm Noel" vỏ trắng như tuyết

National Geographic đưa tin tôm đồng Louisiana, còn được gọi là tôm đầm lầy đỏ, đang tiêu diệt cá nước ngọt, trứng cá, động vật thân mềm, động vật giáp xác và cây thủy sinh tại châu Phi. Với chiều dài trung bình khoảng 15cm và có khả năng di chuyển theo tư thế "đứng thẳng", chúng đang tung hoành trong các ao, hồ và sông tại Kenya, Nam Phi, Rwanda, Uganda, Zambia, Ai Cập và nhiều nước khác.

Các nhà bảo tồn lo ngại tôm đầm lầy đỏ sẽ di chuyển tới các nước Đông Phi như Malawi, Tanganyika và Victoria. Những hồ nước ngọt ở Đông Phi là nơi sinh sống của hàng nghìn loài sinh vật mà con người không thể tìm thấy ở nơi khác.

“Bằng cách tiêu diệt các loài động vật và thực vật trong các sông, hồ và đầm lầy, tôm đầm lầy đỏ có thể phá vỡ sự cân bằng của hệ sinh thái và làm giảm những chức năng sinh thái quý giá”, Geoffrey Howard, điều phối viên toàn cầu về các loài xâm lấn của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN), phát biểu.


Một con tôm đầm lầy đỏ trong hồ Naivasha tại Kenya. (Ảnh: National Geographic)

Kenya và Nam Phi là hai nước đầu tiên ở châu Phi nhập khẩu tôm đầm lầy đỏ vào thập niên 70. Chúng được nuôi trong các bể cá, công viên hải dương trước người ta thả chúng vào hồ Naivasha tại Kenya để nuôi. Chúng được bán sang khu vực Scandinavia, nơi chúng được coi là đặc sản. Trước đó Kenya cũng có tôm đồng, song chúng đã chết hết bởi một căn bệnh.

“Hồi ấy chẳng ai nghĩ tôm đầm lầy đỏ là một mối đe dọa, nhưng thực tế chúng đã gây tác động xấu tới nguồn thủy sản trong hồ Naivasha. Do chúng ăn trứng cá và cá nhỏ nên số lượng cá trong hồ giảm mạnh”, Howard kể.

Người ta tiếp tục thả tôm đầm lầy đỏ vào các vùng nước ngọt xung quanh các thành phố Nairobi, Kiambu, Limuru của Kenya để tiêu diệt ốc sên mang ký sinh trùng. Nhưng do tôm đào hang trong đập, bờ sông và bờ hồ nên cơ sở hạ tầng và diện mạo của một số khu vực đã thay đổi đáng kể theo hướng tiêu cực. Chẳng hạn, hoạt động đào hang của tôm khiến nước trong các kênh rò rỉ, đập sụp xuống và bờ sông, hồ xói mòn.

Không có kẻ thù tự nhiên, lại có khả năng thích nghi với môi trường nên tôm đầm lầy đỏ thực sự là một loài xâm lấn thành công.

“Chúng có thể di chuyển ở tư thế đứng vừa bơi ngược dòng. Bơi xuôi dòng trong sông và suối là việc dễ dàng đối với chúng”, Howard nói.

Arne Witt, một chuyên gia của Trung tâm Nông nghiệp Sinh học Quốc tế (CABI), cho hay, tôm đầm lầy đỏ còn có khả năng thay đổi thức ăn theo điều kiện môi trường. Chúng có thể ăn nhiều loài, từ sinh vật phù du tới động vật lưỡng cư.

“Nhiều loài thực vật thủy sinh biến mất bởi sự phàm ăn của tôm đầm lầy đỏ”, Witt khẳng định.

Sự phàm ăn của tôm đầm lầy đỏ khiến lượng mồi của cá, chim và nhiều loài động vật săn mồi khác giảm.

TIN CŨ HƠN
4 loài rắn cực độc được tìm thấy nhiều nhất ở Fansipan

4 loài rắn cực độc được tìm thấy nhiều nhất ở Fansipan

Một trong số chúng được mệnh danh là "Ông vua săn động vật máu nóng ở Việt Nam". Những loài rắn này đã được nhà nghiên cứu sinh vật rừng dày dặn kinh nghiệm Phùng Mỹ Trung có nhắc tới.

Đăng ngày: 02/04/2026
Xác người đàn ông Indonesia trong bụng trăn dài 7 mét

Xác người đàn ông Indonesia trong bụng trăn dài 7 mét

Dân làng ở Indonesia tìm thấy xác người bạn mất tích sau khi dùng dao rạch bụng con trăn khổng lồ bị bắt ở sau vườn.

Đăng ngày: 29/03/2026
Cá đao - Loài cá tồn tại từ thời tiền sử đến nay

Cá đao - Loài cá tồn tại từ thời tiền sử đến nay

Cá đao (pháp danh khoa học: Pristiformes), là một bộ cá dạng cá đuối, với đặc trưng là một mũi sụn dài ra ở mõm.

Đăng ngày: 27/03/2026
Những loài rắn độc nhất thế giới

Những loài rắn độc nhất thế giới

Thế giới có rất nhiều loài rắn, trong đó có loài vô hại nhưng có những loại cực độc, có thể khiến nạn nhân chết ngay tức khắc khi bị tấn công.

Đăng ngày: 24/03/2026
16 loài động vật sống lâu nhất quả đất

16 loài động vật sống lâu nhất quả đất

Con người là một trong những loài có tuổi thọ khá cao và có xu hướng tăng cùng với sự phát triển của y học hiện đại. Những bước tiến của khoa học và y học đã giúp chữa trị nhiều căn bệnh nan y, kéo dài tuổi thọ con người.

Đăng ngày: 24/03/2026
Giống mèo mini mới được ghi hình lần đầu tiên tại sa mạc

Giống mèo mini mới được ghi hình lần đầu tiên tại sa mạc

"Mèo bao tử" được tìm thấy ở sa mạc khắc nghiệt lại có vẻ ngoài dễ thương bất chấp thời gian.

Đăng ngày: 21/03/2026
10 con vật có hình dáng kỳ lạ nhất thế giới

10 con vật có hình dáng kỳ lạ nhất thế giới

Thế giới động vật luôn phong phú và đa dạng với rất nhiều loài vật khác nhau. Dưới đây là 10 con vật được cho là có ngoại hình kỳ lạ nhất.

Đăng ngày: 21/03/2026
Khoa Học News