Trái đất từng rách toạc ở Mông Cổ, đại dương mới ra đời?

Khu vực này của Mông Cổ từng là đại dương suốt 115 triệu năm, sau khi đá sôi từ vỏ Trái đất trỗi dậy, xé toạc một vùng rộng lớn.

Theo Live Science, một nghiên cứu mới đã tìm ra bằng chứng cho thấy đất nước sa mạc Mông Cổ ngày nay từng là đại dương. Đáng kinh ngạc hơn, đó là một đại dương bất thường, được tạo ra khi một chùm manti bất ngờ xé toạc vỏ Trái đất.

Trước đó, nhóm tác giả đã bị hấp dẫn bởi đá núi lửa ở phía Tây Bắc Mông Cổ từ kỷ Devon (419 triệu đến 359 triệu năm trước).


Vùng hoang mạc Tây Bắc Mông Cổ ngày nay từng hiện hữu đại dương Mongol-Okhotsk, do vỏ Trái đất bị xé toạc mà thành - (Ảnh: ESCAPE TO MONGOLIA).

Kỷ Devon còn được mệnh danh là "thời đại của loài cá", khi dòng họ cá bất ngờ đa dạng về loài và gia tăng mạnh về số lượng trong các đại dương, trong khi thực vật bắt đầu phủ xanh đất liền.

Khi đó, Trái đất chỉ có 2 siêu lục địa là Laurasia và Gondwana, kèm theo một dải dài các tiểu lục địa mà cuối cùng sẽ trở thành châu Á ngày nay. Các tiểu lục địa này dần dần va vào nhau và hợp nhất trong một quá trình gọi là bồi tụ.

Nhóm nghiên cứu đã khảo sát thực địa ở Tây Bắc Mông Cổ, nơi những tảng đá từ các vụ va chạm hình thành lục địa này được phơi bày trên bề mặt.

Họ phát hiện ra rằng từ khoảng 410 triệu đến 415 triệu năm trước, một đại dương có tên là Đại dương Mongol-Okhotsk đã mở ra trong khu vực.

Thành phần hóa học của các loại đá núi lửa đi kèm với vết nứt này đã tiết lộ sự hiện diện của một chùm manti sôi sục, thứ đã xé toạc vỏ Trái đất để đại dương nói trên có thể ra đời.

Chùm manti là những cột vật liệu nóng bất thường dâng lên từ sâu bên trong lớp phủ của Trái đất.

GS Mingshuai Zhu từ Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, giải thích: “Các chùm manti thường tham gia vào giai đoạn đầu tiên của chu kỳ Wilson, đánh dấu sự tan rã của các lục địa và sự mở ra của các đại dương, chẳng hạn như Đại Tây Dương”.

Trong nhiều trường hợp, điều này xảy ra ngay giữa một khối lục địa rắn chắc, xé nó ra.

Các yếu tố địa chất trong trường hợp ở Mông Cổ đặc biệt phức tạp, vì luồng manti này đã xé lớp vỏ trước đó vừa kết hợp lại với nhau thông qua quá trình bồi tụ.

Theo GS Zhu, điều này có thể do lục địa mới bồi tụ còn những điểm yếu và luồng manti đã tận dụng chúng.

Tuy vậy, đại dương này chỉ tồn tại trong 115 triệu năm trước khi bị Trái đất khép lại lần nữa, nên ngày nay chúng ta chỉ thấy Mông Cổ tọa lạc trên một sa mạc mênh mông.

Quá trình hình thành đại dương cổ đại này rất chậm, đất đai chỉ mở ra khoảng vài cm mỗi năm. Một số nơi khác trên Trái đất này nay có thể cũng đang diễn ra sự kiện chùm manti xé vỏ Trái đất tương tự.

Một ví dụ điển hình là Biển Đỏ, với các bờ đang mở rộng dần khoảng 1 cm mỗi năm.

Rạn nứt ở Biển Đỏ còn lớn hơn những gì ở Mông Cổ trong quá khứ. Do vậy, trong hàng chục triệu năm tới, Biển Đỏ nhỏ hẹp ngày nay có thể biến thành một đại dương rộng lớn mới ở Đông Phi.

TIN CŨ HƠN
Phát hiện một thành phố Maya bị lãng quên hơn 1.000 năm trong rừng rậm Mexico

Phát hiện một thành phố Maya bị lãng quên hơn 1.000 năm trong rừng rậm Mexico

Ba chuyến bay qua rừng rậm Campeche trên Bán đảo Yucatan của Mexico đã cho thấy một thành phố đã mất có thể bị bỏ hoang hơn 1.000 năm trước, một "viên ngọc" ẩn giấu dưới mặt đất.

Đăng ngày: 30/08/2025
Phát hiện mộ cổ 2.000 năm, giật mình sinh vật sống bên trong bò ra

Phát hiện mộ cổ 2.000 năm, giật mình sinh vật sống bên trong bò ra

Đây là lần đầu tiên nhóm chuyên gia này đào được một sinh vật sống từ một ngôi mộ cổ hơn 2.000 năm.

Đăng ngày: 30/08/2025
Trung Quốc công bố

Trung Quốc công bố "tuổi thật" của di chỉ Tam Tinh Đôi và hàng nghìn cổ vật: Có 1 thứ độc nhất!

13.000 cổ vật, đồ tạo tác được tìm thấy ở Tam Tinh Đôi khiến các nhà khảo cổ kinh ngạc, góp phần giải mã bí ẩn nền văn hóa cách đây 3.000 năm.

Đăng ngày: 30/08/2025

"Cô gái lai" xuất hiện ở Nga thuộc về loài người ma chưa từng biết đến

Bất ngờ hơn, loài người ma của cô gái bí ẩn 50.000 tuổi chưa hề biết mất. Họ vẫn tồn tại lẩn khuất trong chính dòng máu của chúng ta.

Đăng ngày: 30/08/2025
Phát hiện hơn trăm lối đi bí mật trên Vạn Lý Trường Thành

Phát hiện hơn trăm lối đi bí mật trên Vạn Lý Trường Thành

Tàn tích của hơn 130 cánh cửa bí mật trên Vạn Lý Trường Thành, một trong những kỳ quan vĩ đại của thế giới, gần đây đã được tiết lộ.

Đăng ngày: 29/08/2025
Philippines phát hiện

Philippines phát hiện "vật lạ" 40.000 tuổi làm đảo lộn lịch sử nhân loại

Trong hang động Tabon nằm ở tình Palawan miền Tây Philippines, các nhà khảo cổ đã phát hiện ra dấu vết của một công nghệ "vượt thời gian" hàng chục ngàn năm so với hiểu biết trước đây.

Đăng ngày: 28/08/2025
Màn bí ẩn về nơi chôn cất Thành Cát Tư Hãn

Màn bí ẩn về nơi chôn cất Thành Cát Tư Hãn

Nơi chôn cất Thành Cát Tư Hãn từ lâu đã trở thành chủ đề gây tranh cãi. Theo sử sách lưu truyền, người lập nên đế chế Mông Cổ yêu cầu được chôn trong một ngôi mộ vô danh.

Đăng ngày: 24/08/2025
Khoa Học News