Trí nhớ dài hạn hình thành như thế nào?

Trí nhớ dài hạn được kiểm soát bởi quá trình tổng hợp protein trong các tế bào ức chế.

Các nhà nghiên cứu Canada đã phát hiện ra rằng trong quá trình hình thành trí nhớ, có ít nhất 2 quá trình đặc biệt xảy ra ở hai mạng lưới của não là mạng lưới kích thích và mạng lưới ức chế. Các tế bào thần kinh kích thích tham gia vào quá trình tạo ra dấu vết của ký ức trong não và các tế bào thần kinh ức chế ngăn chặn các tạp âm và cho phép việc học tập dài hạn xảy ra.

Mỗi hệ thần kinh đều có thể ảnh hưởng đến việc kiểm soát trí nhớ dài hạn. Nghiên cứu này đã trả lời được câu hỏi bấy lâu nay rằng tiểu loại thần kinh nào tham gia vào quá trình hình thành trí nhớ, nhờ đó các nhà khoa học có thêm phương hướng xác định mục tiêu mới trong việc điều trị các rối loạn thần kinh như là bệnh Alzheimer và chứng tự kỷ.

Tìm kiếm những tế bào thần kinh tham gia vào quá trình hình thành trí nhớ


EIF2α là mấu chốt của cả các bệnh phát triển thần kinh và các bệnh thoái hóa thần kinh.

Trí nhớ ngắn hạn (chỉ kéo dài vài giờ đồng hồ) biến đổi như thế nào thành trí nhớ dài hạn (có thể kéo dài nhiều năm)? Nhiều chục năm qua, các nhà nghiên cứu đã biết rằng quá trình này, được gọi là quá trình hình thành trí nhớ, đòi hỏi sự tổng hợp những protein mới trong tế bào não. Nhưng cho đến nay, chưa ai biết tiểu loại tế bào thần kinh nào tham gia vào quá trình này.

Để xác định những mạng lưới thần kinh nào đóng vai trò cốt lõi trong việc hình thành trí nhớ, các nhà nghiên cứu đã dùng chuột biến đổi gene để điều khiển đường chuyển hóa phân tử eIF2α trong các loại tế bào thần kinh cụ thể. Đường chuyển hóa này đã được chứng minh là giữ vai trò chính trong việc kiểm soát sự hình thành trí nhớ dài hạn và điều phối sự tổng hợp protein trong các tế bào thần kinh. Hơn nữa, các nghiên cứu trước đây cũng đã xác định eIF2α là mấu chốt của cả các bệnh phát triển thần kinh và các bệnh thoái hóa thần kinh.

Cả hệ thống kích thích và hệ thống ức chế đều có vai trò trong việc hình thành trí nhớ dài hạn

Giáo sư Kobi Rosenblum, người tham gia vào nghiên cứu này, cho biết nhóm của ông đã phát hiện ra rằng sự kích thích tổng hợp protein thông qua eIF2α trong các tế bào thần kinh kích thích của hồi cá ngựa đủ để tăng cường sự hình thành trí nhớ và chỉnh sửa các synapse, là điểm nối giao tiếp giữa các tế bào thần kinh.

Tuy nhiên, điều thú vị là “chúng tôi cũng nhận thấy rằng sự kích thích tổng hợp protein thông qua eIF2α trong một lớp tế bào thần kinh ức chế cụ thể, tức là các tế bào thần kinh trung gian somatostatin, cũng đủ để tăng cường trí nhớ dài hạn bằng cách hoàn thiện tính mềm dẻo của liên kết tế bào thần kinh” – Tiến sĩ Jean-Claude Lacaille, đồng tác giả của nghiên cứu cho biết.

Từ trước đến nay, eIF2α vẫn được coi là đường chuyển hóa tạo nên trí nhớ thông qua các tế bào thần kinh kích thích, nhưng thông qua nghiên cứu này, giờ đây các nhà khoa học đã khẳng định được những nhân tố mới, những tế bào thần kinh ức chế, có vai trò quan trọng không kém trong việc hình thành trí nhớ dài hạn.

Những phát hiện này đã xác định được sự tổng hợp protein trong các tế bào thần kinh ức chế và cụ thể là các tế bào somatostatin, chính là mục tiêu mới trong việc tìm ra phương pháp can thiệp trị liệu cho các rối loạn thần kinh như bệnh Alzheimer và chứng tự kỷ. Các nhà khoa học hy vọng rằng kết quả nghiên cứu này sẽ góp phần tìm ra các biện pháp phòng ngừa cũng như chữa trị cho những người bị các chứng rối loạn liên quan đến suy giảm trí nhớ.

TIN CŨ HƠN
Thịt vịt rất tốt cho sức khỏe nhưng những ai không nên ăn?

Thịt vịt rất tốt cho sức khỏe nhưng những ai không nên ăn?

Theo các nghiên cứu đông y, thịt vịt là một loại thực phẩm có vị ngọt, hơi mặn, tính hàn, tác dụng tư âm, dưỡng vị, lợi thủy tiêu thũng, giải độc.

Đăng ngày: 28/02/2026
Bệnh cúm mùa là gì?

Bệnh cúm mùa là gì?

Thời gian vừa qua, thời tiết miền Bắc liên tục thay đổi thất thường khiến nhiều trẻ phải nhập viện vì các bệnh liên quan đến đường hô hấp, tiêu hóa.

Đăng ngày: 26/02/2026
Điểm danh những loại virus nguy hiểm nhất hành tinh

Điểm danh những loại virus nguy hiểm nhất hành tinh

Bên cạnh các virus "tử thần" như sars, ebola, hiv... vẫn còn những virus không hề kém cạnh về mức độ nguy hiểm đối với con người.

Đăng ngày: 26/02/2026
Điều tối kỵ khi ăn thanh long ai cũng nên biết để tránh rước bệnh vào thân

Điều tối kỵ khi ăn thanh long ai cũng nên biết để tránh rước bệnh vào thân

Theo lương y Bùi Hồng Minh, bệnh nhân tiêu chảy hoặc chị em phụ nữ có thể trạng lạnh, đang đến kỳ kinh nguyệt... đều không nên ăn thanh long.

Đăng ngày: 24/02/2026
Tìm hiểu về bệnh rối loạn phân ly tập thể

Tìm hiểu về bệnh rối loạn phân ly tập thể

Rối loạn phân ly là một nhóm các rối loạn thường gặp. Tỷ lệ người mắc các rối loạn này chiếm 0,3-0,5% dân số.

Đăng ngày: 23/02/2026
Cơ thể

Cơ thể "khóc thét" ra sao nếu bạn uống quá nhiều bia mỗi ngày?

Một chút bia sẽ có lợi cho cơ thể nhưng nếu uống bia hàng ngày thì nó quả thực sẽ khiến sức khỏe bạn xuống dốc không phanh đó.

Đăng ngày: 23/02/2026
Lưu ý khi sử dụng lò vi sóng bạn nên biết

Lưu ý khi sử dụng lò vi sóng bạn nên biết

Việc chế biến món ăn và dọn dẹp sẽ trở nên nhẹ nhàng hơn, nếu bạn biết tận dụng lò vi sóng đúng cách.

Đăng ngày: 21/02/2026
Khoa Học News