Vị giác của chúng ta hoạt động như thế nào?

Mỗi người chúng ta hẳn đều đã quen thuộc với các vị mặn, ngọt, đắng, chua và ngọt thịt từ món ăn hay đồ uống. Nếu thích nấu ăn, thậm chí bạn còn có thể tạo ra những công thức "tủ" của riêng mình. Nhưng là một phần của công việc thú vị này, nêm nếm món ăn có gì đặc biệt mà lại trở nên quyến rũ như vậy?

Giống như các giác quan khác của con người, vị giác tiến hoá nhằm mục đích sinh tồn. Nhờ vị giác, chúng ta có thể nhận biết được thứ gì an toàn để ăn và thứ gì gây hại. Nhưng trong đời sống hiện đại, vị giác không còn giữ nhiều vai trò này như cũ, thay vào đó là để tận hưởng mùi vị từ thức ăn.

Các gai vị giác là nơi làm tiếp xúc đầu tiên

Quá trình vật lý của vị giác bắt đầu từ phần bề mặt của lưỡi, nơi có những gai vị giác li ti nằm ở bên trong chồi vị giác phủ khắp lưỡi của bạn. Những gai vị giác này bao gồm một số loại tế bào khác nhau, nhưng chỉ những tế bào thụ thể vị giác mới chịu trách nhiệm cảm nhận về mùi vị.


Nhờ vị giác, chúng ta có thể nhận biết được thứ gì an toàn để ăn và thứ gì gây hại.

Các thụ thể ở các gai vị giác sẽ tìm kiếm các chất tương ứng với từng mùi vị cụ thể, ví dụ ngọt hay mặn. Sau đó, thông tin về những mùi vị này được chuyển hóa thành các xung điện, thông qua dây thần kinh truyền đến não của bạn.

Có lẽ bạn đã từng nghe ở đâu đó rằng những phân vùng khác nhau trên lưỡi chịu trách nhiệm cảm nhận những vị khác nhau. Đúng là con người có thể phân biệt ít nhất 5 vị chính gồm ngọt, mặn, chua, đắng và ngọt thịt, nhưng thực tế, chúng ta không sử dụng các phần riêng biệt của lưỡi để cảm nhận các vị này. Nhìn chung, phần đầu và các bên của lưỡi cảm thụ mùi vị tốt hơn, nhưng bất kỳ phần nào của lưỡi cũng cảm nhận được 5 vị nêu trên.

Một số người sẽ nhạy vị hơn so với những người khác vì họ có nhiều gai vị giác hơn. Ngoài ra, còn có những "siêu nhân vị giác" với khả năng cảm nhận mùi vị mạnh mẽ hơn rất nhiều so với phần lớn mọi người. Nghe thì có vẻ khá là tuyệt vời, nhưng thực tế, họ sẽ gặp nhiều khó khăn khi tận hưởng những món ăn ngon một cách bình thường vì ngay cả với những món ăn rất nhạt nhẽo thì họ vẫn có thể cảm nhận nó có vị đậm.

Tiếp theo, các giác quan khác sẽ cùng tham gia xử lý

Vị giác không phải là yếu tố duy nhất tác động đến cảm nhận của bạn khi ăn uống. Nếu chỉ có mỗi một giác quan này làm việc thôi thì mọi thứ sẽ rất tẻ nhạt.

Trong quá trình ăn uống, các xúc giác của bạn cũng tham gia, cung cấp thông tin đa chiều về những gì bạn đang nạp vào cơ thể, ví dụ như thức ăn đó nóng hay lạnh. Sự kết hợp giữa mùi vị, nhiệt độ và kết cấu của món ăn giúp tạo nên tổng thể "ngon" của một món ăn.

Sẽ như thế nào khi bạn ăn thứ gì đó cay? Thật ra, các gai vị giác không hoạt động trong trường hợp này. Xúc giác mới là yếu tố phản ứng lại cảm giác nóng rát do món ăn gây ra.

Mũi của bạn cũng liên quan đến việc tạo ra các cảm nhận hương vị.  Những gì chúng ta nghĩ về hương vị thường không đồng nhất với vị giác.

Nếu không có các giác quan khác, bạn vẫn có thể sử dụng vị giác của mình, nhưng sẽ không thể trải nghiệm hương vị theo cách tương tự. Chắc bạn từng trải qua cảm giác món ăn khá là "nhạt" mỗi khi bị nghẹt mũi. Đó là bởi vì khứu giác trong trường hợp này không thể hỗ trợ được cho vị giác.

Khứu giác không chỉ tham gia quá trình cảm nhận mùi vị khi bạn ngửi thức ăn. Cơ quan liên kết với mũi nằm ở phần sau của miệng cũng sẽ kích hoạt hệ thống khứu giác khi bạn nhai thức ăn, làm tăng thêm cảm nhận hương vị.


Cảm nhận về vị giác có thể được sử dụng một cách rất thực tế và cũng rất bay bổng.

Sau cùng, não bộ của bạn sẽ đóng vai trò quyết định

Trong não, những thông tin từ các giác quan khác nhau được tổng hợp để tạo cảm nhận về mùi vị của món ăn. Những xung điện đại diện cho xúc giác, vị giác và khứu giác sẽ được chuyển đến các phần não bộ thích hợp để giải mã.

Những xung điện từ gai vị giác cuối cùng đến phần võ não, nơi chúng được xử lý. Trong khi đó, những phần khác của não sẽ làm việc với thông tin từ khứu giác và xúc giác. Từ đó ghép lại thành một bức tranh hoàn chỉnh của món ăn.

Cảm nhận về vị giác có thể được sử dụng một cách rất thực tế và cũng rất bay bổng. Chúng ta có thể nếm thử một chút thức ăn lâu ngày để đoán xem nó còn ăn được hay không. Nhưng chúng ta cũng có thể khơi gợi vị giác của mình bằng một bữa ăn sang chảnh được chuẩn bị tại nhà hoặc chỉ với một thanh sô cô la yêu thích.

Dù bằng cách nào thì nó luôn mang một ý nghĩa nhất định. Mặc dù bạn đánh giá cao vị giác nhưng cũng đừng quên cảm ơn cả khứu giác và xúc giác, bởi vì tất cả chúng là chìa khóa tạo nên mùi vị tuyệt vời của một món ăn.

Loading...
TIN CŨ HƠN
Thang máy rơi tự do, nếu nhảy lên thì có sống được không?

Thang máy rơi tự do, nếu nhảy lên thì có sống được không?

"Đi thang máy coi chừng bị đứt cáp, bị kẹt...". Với lo lắng này, không ít người "tẩy chay" thang máy, hoặc mắc hội chứng sợ thang máy. Thực tế thì sao?

Đăng ngày: 29/08/2025
Các nhà khoa học phát hiện LUCA, sinh vật đơn bào được cho là thủy tổ của sự sống

Các nhà khoa học phát hiện LUCA, sinh vật đơn bào được cho là thủy tổ của sự sống

Tổ tiên chung phổ quát cuối cùng là một tế bào sống cách đây 4,2 tỷ năm, khi Trái đất có những đại dương nóng và rất ít oxy.

Đăng ngày: 28/08/2025
Những điều bí ẩn trong rừng Amazon khiến bạn

Những điều bí ẩn trong rừng Amazon khiến bạn "hết hồn"

Khu rừng già Amazon rộng lớn luôn ẩn chứa những điều bí ẩn chưa được khám phá, khiến chuyến đi vào rừng đầy rẫy hiểm nguy nhưng không kém phần thú vị và kích thích trí tò mò.

Đăng ngày: 28/08/2025
Đất nước duy nhất chưa từng có bóng dáng loài rắn từ thuở sơ khai

Đất nước duy nhất chưa từng có bóng dáng loài rắn từ thuở sơ khai

Bạn biết không, rắn là một trong những loài có độ phân bổ sinh học tương đối rộng. Chỉ cần có điều kiện phù hợp, rắn chắc chắn sẽ xuất hiện.

Đăng ngày: 27/08/2025
Cặp chị em song sinh độc nhất vô nhị

Cặp chị em song sinh độc nhất vô nhị

Cặp chị em sinh đôi người Mỹ Sienna và Sierra Bernal được đánh giá là độc nhất vô nhị khi một trong số họ chỉ có kích thước cơ thể bằng một nửa người còn lại.

Đăng ngày: 27/08/2025
Nguồn gốc của oxy trên Trái Đất

Nguồn gốc của oxy trên Trái Đất

Hàng tỷ năm trước, thạch anh vỡ vụn phản ứng với nước, cung cấp điều kiện cần thiết cho tiến hóa của vi sinh vật quang hợp sản sinh phần lớn oxy trong khí quyển ngày nay.

Đăng ngày: 27/08/2025
Ánh sáng dạng hạt hay dạng sóng?

Ánh sáng dạng hạt hay dạng sóng?

Một thí nghiệm mới đây (2/11) của các nhà khoa học tại Đại học Bristol của Anh, lần đầu tiên cho thấy, ánh sáng ở dạng hạt và sóng đồng thời cùng một lúc, có thể giải mã bí ẩn bản chất thật sự của ánh sáng và toàn bộ thế giới lượng tử.

Đăng ngày: 26/08/2025
Tiêu điểm
Khoa Học News