Vùng axit ở sâu 4.000m dưới đại dương đang mở rộng

Vùng biển sâu có tính axit mở rộng, kết hợp với hiện tượng axit hóa ở bề mặt đại dương, khiến môi trường sống của sinh vật dần thu hẹp.

Ở độ sâu 4.000m dưới đại dương, sự kết hợp của áp suất cao và nhiệt độ thấp tạo ra môi trường có thể hòa tan canxi carbonate, vật liệu mà động vật biển dùng để làm vỏ. Khu vực này, gọi là độ sâu bù carbonate, đang ngày càng mở rộng, Live Science hôm 13/8 đưa tin. Nghiên cứu mới do chuyên gia Peter T. Harris từ trung tâm GRID-Arendal (Na Uy) tiến hành cùng các đồng nghiệp và xuất bản trên tạp chí Science Direct.


Sự mở rộng của khu vực độ sâu bù carbonate sẽ ảnh hưởng đến sinh vật biển. (Ảnh: Stock colors).

Khu vực độ sâu bù carbonate khác với hiện tượng axit hóa đại dương ở trên bề mặt - hiện tượng diễn ra do đại dương hấp thụ CO2 từ quá trình đốt nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên, chúng vẫn liên quan đến nhau. Do nồng độ CO2 tăng cao, độ pH của đại dương giảm (trở nên giàu tính axit hơn) và vùng canxi carbonate bị hòa tan đang mở rộng từ đáy biển lên trên.

Vùng chuyển tiếp mà canxi carbonate trở nên không ổn định về mặt hóa học và bắt đầu hòa tan được gọi là lysocline. Vì đáy đại dương tương đối bằng phẳng, dù lysocline dâng lên vài mét cũng có thể nhanh chóng tạo ra các vùng lớn có tính axit.

Nghiên cứu mới cho thấy vùng này đã dâng lên gần 100m kể từ thời kỳ tiền công nghiệp và có khả năng cao thêm hàng trăm mét trong thế kỷ này. Hàng triệu km2 đáy đại dương sẽ trải qua quá trình chuyển đổi nhanh chóng khiến trầm tích canxi carbonate trở nên không ổn định về mặt hóa học và bị hòa tan.

Giới hạn trên của vùng chuyển tiếp lysocline được gọi là độ sâu bão hòa canxit, trong khi giới hạn dưới là độ sâu bù carbonate. Độ sâu bù carbonate là ranh giới sinh học với các môi trường sống riêng biệt ở bên trên và bên dưới.

Tại vùng đông bắc Thái Bình Dương, sinh vật đáy biển dồi dào nhất sống phía trên độ sâu bù carbonate là san hô mềm, sao biển brittle, trai, ốc biển, động vật thân mềm chiton và động vật hình rêu, tất cả đều có vỏ hoặc xương canxi hóa.

Tuy nhiên, bên dưới độ sâu bù carbonate, hải quỳ, hải sâm và bạch tuộc xuất hiện phổ biến hơn. Môi trường giàu tính axit này đã hạn chế sự sống trong diện tích 141 triệu km2 và có thể mở rộng thêm 35 triệu km2 nữa nếu độ sâu bù carbonate dâng lên 300 m.

Ngoài sự mở rộng của độ sâu bù carbonate, một số vùng đại dương ở vĩ độ thấp đang mất dần các loài vật vì nước ấm lên và nồng độ oxy giảm do biến đổi khí hậu. Do đó, không gian sống tốt nhất cho sinh vật biển đang bị thu hẹp từ cả phía dưới (độ sâu bù carbonate dâng lên) lẫn phía trên (nhiệt độ ấm lên). Vùng đặc quyền kinh tế của một số quốc gia cũng chịu ảnh hưởng, nhất là các đảo quốc.

TIN CŨ HƠN
Loài vật nào hùng mạnh nhất mọi thời đại?

Loài vật nào hùng mạnh nhất mọi thời đại?

Mặc dù tuyệt chủng một cách bí ẩn, nhưng chúng đã thống trị đại dương thời tiền sử và trở thành nỗi khiếp sợ của những quái vật biển khác.

Đăng ngày: 03/03/2026
Những sự thật về con hà khiến ai cũng choáng váng

Những sự thật về con hà khiến ai cũng choáng váng

Ăn bám, phá hoại, siêu chảnh, nhưng rất tốt cho sinh lý nam giới... Đó là những sự thật về con hà mà không phải ai cũng biết.

Đăng ngày: 01/03/2026
Xuất hiện trứng sinh vật lạ ở độ sâu 6.200m dưới Thái Bình Dương

Xuất hiện trứng sinh vật lạ ở độ sâu 6.200m dưới Thái Bình Dương

Một chùm trứng đen bí ẩn đã được thiết bị thăm dò biển sâu đưa lên, bên trong là phôi của sinh vật lạ chưa từng được khoa học ghi nhận.

Đăng ngày: 27/02/2026
Đâm thủng tàu ngầm và dám chiến đấu với con người: Sinh vật từng bé như hạt gạo này đã làm như thế nào?

Đâm thủng tàu ngầm và dám chiến đấu với con người: Sinh vật từng bé như hạt gạo này đã làm như thế nào?

Cá kiếm hay cá đao (danh pháp khoa học: Xiphias Gladius) là loài cá săn mồi lớn, thường sống tại các đại dương ấm áp và ôn đới trên khắp thế giới.

Đăng ngày: 26/02/2026

"Vật thể lạ" cao 1.000m trồi lên ngoài khơi California

Sứ mệnh lập bản đồ đại dương Saildrone Surveyor đã tìm ra một vật thể lạ khổng lồ, nóng bỏng và không giống bất kỳ thứ gì trên Trái đất từng được nhìn thấy trước đây.

Đăng ngày: 26/02/2026
Cá sói -

Cá sói - "Quái vật biển sâu" thân thiện với con người

Cá sói (wolffish) sở hữu vẻ ngoài và khuôn mặt như những loài vật bước ra từ các bộ phim kinh dị, tuy nhiên điều mà ít ai ngờ tới lại là chúng vô cùng thân thiện với con người.

Đăng ngày: 24/02/2026
Loài độc lạ ở Đông Nam Á thành loài cá biển đầu tiên “tuyệt chủng do con người”

Loài độc lạ ở Đông Nam Á thành loài cá biển đầu tiên “tuyệt chủng do con người”

Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN) vừa tuyên bố sinh vật bí ẩn ở Indonesia trở thành loài cá biển đầu tiên tuyệt chủng do con người.

Đăng ngày: 19/02/2026
Khoa Học News