Vùng axit ở sâu 4.000m dưới đại dương đang mở rộng

Vùng biển sâu có tính axit mở rộng, kết hợp với hiện tượng axit hóa ở bề mặt đại dương, khiến môi trường sống của sinh vật dần thu hẹp.

Ở độ sâu 4.000m dưới đại dương, sự kết hợp của áp suất cao và nhiệt độ thấp tạo ra môi trường có thể hòa tan canxi carbonate, vật liệu mà động vật biển dùng để làm vỏ. Khu vực này, gọi là độ sâu bù carbonate, đang ngày càng mở rộng, Live Science hôm 13/8 đưa tin. Nghiên cứu mới do chuyên gia Peter T. Harris từ trung tâm GRID-Arendal (Na Uy) tiến hành cùng các đồng nghiệp và xuất bản trên tạp chí Science Direct.


Sự mở rộng của khu vực độ sâu bù carbonate sẽ ảnh hưởng đến sinh vật biển. (Ảnh: Stock colors).

Khu vực độ sâu bù carbonate khác với hiện tượng axit hóa đại dương ở trên bề mặt - hiện tượng diễn ra do đại dương hấp thụ CO2 từ quá trình đốt nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên, chúng vẫn liên quan đến nhau. Do nồng độ CO2 tăng cao, độ pH của đại dương giảm (trở nên giàu tính axit hơn) và vùng canxi carbonate bị hòa tan đang mở rộng từ đáy biển lên trên.

Vùng chuyển tiếp mà canxi carbonate trở nên không ổn định về mặt hóa học và bắt đầu hòa tan được gọi là lysocline. Vì đáy đại dương tương đối bằng phẳng, dù lysocline dâng lên vài mét cũng có thể nhanh chóng tạo ra các vùng lớn có tính axit.

Nghiên cứu mới cho thấy vùng này đã dâng lên gần 100m kể từ thời kỳ tiền công nghiệp và có khả năng cao thêm hàng trăm mét trong thế kỷ này. Hàng triệu km2 đáy đại dương sẽ trải qua quá trình chuyển đổi nhanh chóng khiến trầm tích canxi carbonate trở nên không ổn định về mặt hóa học và bị hòa tan.

Giới hạn trên của vùng chuyển tiếp lysocline được gọi là độ sâu bão hòa canxit, trong khi giới hạn dưới là độ sâu bù carbonate. Độ sâu bù carbonate là ranh giới sinh học với các môi trường sống riêng biệt ở bên trên và bên dưới.

Tại vùng đông bắc Thái Bình Dương, sinh vật đáy biển dồi dào nhất sống phía trên độ sâu bù carbonate là san hô mềm, sao biển brittle, trai, ốc biển, động vật thân mềm chiton và động vật hình rêu, tất cả đều có vỏ hoặc xương canxi hóa.

Tuy nhiên, bên dưới độ sâu bù carbonate, hải quỳ, hải sâm và bạch tuộc xuất hiện phổ biến hơn. Môi trường giàu tính axit này đã hạn chế sự sống trong diện tích 141 triệu km2 và có thể mở rộng thêm 35 triệu km2 nữa nếu độ sâu bù carbonate dâng lên 300 m.

Ngoài sự mở rộng của độ sâu bù carbonate, một số vùng đại dương ở vĩ độ thấp đang mất dần các loài vật vì nước ấm lên và nồng độ oxy giảm do biến đổi khí hậu. Do đó, không gian sống tốt nhất cho sinh vật biển đang bị thu hẹp từ cả phía dưới (độ sâu bù carbonate dâng lên) lẫn phía trên (nhiệt độ ấm lên). Vùng đặc quyền kinh tế của một số quốc gia cũng chịu ảnh hưởng, nhất là các đảo quốc.

TIN CŨ HƠN
Bất ngờ phát hiện cá mập thiên thần cực kỳ quý hiếm ngoài khơi Ireland

Bất ngờ phát hiện cá mập thiên thần cực kỳ quý hiếm ngoài khơi Ireland

Một người chèo thuyền kayak đã may mắn phát hiện ra một con cá mập thiên thần cực kỳ quý hiếm ngoài khơi bờ biển Ireland.

Đăng ngày: 25/03/2026
Hàng tỷ con cua Alaska quý giá đột ngột

Hàng tỷ con cua Alaska quý giá đột ngột "mất tích" bí ẩn

Các nhà khoa học choáng váng khi nhận được những kết quả khảo sát và phát hiện ra nguyên nhân dẫn đến tình trạng cua Alaska biến mất.

Đăng ngày: 24/03/2026
Loài cá “vũ trang” như chiến binh độc đáo ở biển Đông

Loài cá “vũ trang” như chiến binh độc đáo ở biển Đông

Những con cá quả thông "vũ trang" bản thân như những xe bọc thép hầm hố, là sinh vật gây thích thú có ở vùng biển Đông. Loài cá này yêu cầu ngặt nghèo về điều kiện sống.

Đăng ngày: 21/03/2026
Loài cá

Loài cá "yêu" ầm ĩ đến mức… làm cá heo bị điếc

Mỗi mùa xuân, loài cá này sẽ tập trung ở khu vực đồng bằng sông Colorado, phía Bắc Vịnh Mexico và đồng loạt cất tiếng gọi bạn tình.

Đăng ngày: 21/03/2026
Khe vực Mariana - Nơi sâu nhất đại dương có điều gì huyền bí?

Khe vực Mariana - Nơi sâu nhất đại dương có điều gì huyền bí?

Ngày 26/3/2012, đạo diễn Hollywood James Cameron đã điều khiển con tàu Deepsea Challenger đi xuống độ sâu 10.898 mét và thiết lập một kỷ lục thế giới về việc lặn một mình xuống nơi sâu nhất đại dương – khe vực Mariana.

Đăng ngày: 21/03/2026
Xuất hiện 4 loài mới là

Xuất hiện 4 loài mới là "con lai" của sinh vật ngoài Trái đất

Vùng nước sâu thuộc Thái Bình Dương đã lộ diện 4 loài mới thuộc dòng họ được giới khoa học nghi ngờ là "con lai" của sinh vật ngoài hành tinh.

Đăng ngày: 19/03/2026
Cá mập đầu búa - một trong những loài cá mập kì dị nhất thế giới

Cá mập đầu búa - một trong những loài cá mập kì dị nhất thế giới

Cá mập đầu búa là những thợ săn rất hung dữ, chúng chủ yếu săn những loài cá nhỏ, bạch tuộc, mực và một số loài động vật giáp xác...

Đăng ngày: 18/03/2026
Khoa Học News