Bài học Nhật Bản đã thuộc suốt 100 năm chống động đất

Đã gần 13 năm kể từ trận động đất và sóng thần kinh hoàng gây ra vụ tai nạn tại nhà máy hạt nhân ở Fukushima hồi 2011.

Nỗi sợ kinh hoàng của người Nhật trở lại vào ngày đầu năm 2024, khi vùng Ishikawa rung chuyển và còi báo sóng thần lại vang lên. Số người chết đã lên tới gần 50 và có khả năng còn tăng thêm. Đường xá nứt toác và cầu bị phá hủy. Hàng trăm tòa nhà sụp đổ, người dân mắc kẹt bên dưới.


Hình ảnh sau vụ động đất tại Ishikawa hôm 1/1. (Ảnh: Kyodo).

Rupert Wingfield-Hayes, cựu phóng viên BBC Tokyo, và vợ mình đã trải qua thảm họa năm 2011. Vụ động đất - sóng thần ấy đã để lại vết thương tập thể sâu sắc với người Nhật Bản. Và họ đã có thêm nhiều bài học cho tương lai.

Trong những tháng sau đó, vợ chồng Wingfield-Hayes phải tìm kiếm một nơi ở mới.

"Vợ tôi nghiên cứu bản đồ địa chất để xem nơi nào có nền vững chắc nhất, chọn vùng đất cao cách xa mọi con sông. Cô ấy bị ám ảnh bởi số năm tuổi của các tòa nhà", Wingfield-Hayes nhớ lại, nói rằng vợ ông đã loại những căn nhà xây trước năm 1981.

Sau khi chuyển đến tòa nhà được xây từ năm 1985, họ bắt đầu tích trữ lương thực và nước uống. Dưới bồn rửa trong phòng tắm là những hộp carton đồ ăn đóng gói sẵn có thời hạn sử dụng 5 năm.

Bất chấp thiệt hại nặng nề, trận động đất ngày 1/1 vừa qua cũng là một câu chuyện đáng chú ý về sự thành công của Nhật Bản trong việc giảm nhẹ thiệt hại từ thảm họa.

Thực tế, những kinh nghiệm trong đối phó với động đất của Nhật Bản đã được tích lũy qua một thế kỷ, kể từ trận động đất lớn tại Kanto năm 1923 khiến thành phố bị san phẳng, 140.000 người chết.

Hậu quả nghiêm trọng năm đó đã buộc nước này phải soạn thảo bộ quy tắc xây dựng chống động đất đầu tiên. Từ đó trở đi, các tòa nhà mới sẽ cần được gia cố bằng thép và bê tông. Các tòa nhà bằng gỗ sẽ có dầm dày hơn.

Mỗi lần đất nước hứng chịu một trận động đất lớn, thiệt hại đều được nghiên cứu và các quy định được cập nhật.

Bước nhảy vọt lớn nhất diễn ra vào năm 1981, khi tất cả các tòa nhà mới đều yêu cầu các biện pháp cách ly địa chấn. Một lần nữa là sau trận động đất Kobe năm 1995, nhiều bài học đã được rút ra.

Nhật Bản không báo cáo các trận động đất theo cường độ (richter), mà tính theo độ rung lắc mặt đất. Thang cường độ địa chấn Nhật Bản (JMA) tính bằng đơn vị shindo (độ lắc), từ 1 đến 7. Trong vụ động đất ở Ishikawa, độ rung lắc đạt mức tối đa là 7.

JMA vận hành 180 địa chấn kế và 627 máy đo cường độ địa chấn, báo các trận động đất theo thời gian thực cho các phương tiện truyền thông và qua Internet.

Thước đo cho sự thành công của Nhật Bản là khi trận động đất mạnh 9,0 độ richter xảy ra vào năm 2011, độ rung chuyển ở Tokyo đã lên tới cấp 5. Con số này tương đương với độ rung lắc mà thủ đô nước này phải gánh chịu vào năm 1923.

Nhưng năm 2011, những tòa nhà chọc trời khổng lồ rung chuyển, cửa sổ vỡ tan nhưng không có tòa nhà lớn nào bị đổ. Chính cơn sóng thần đã giết chết hàng nghìn người chứ không phải những chấn động trên mặt đất.

TIN CŨ HƠN
Sông Trường Giang khô cạn đe dọa kinh tế Trung Quốc

Sông Trường Giang khô cạn đe dọa kinh tế Trung Quốc

Việc mực nước sông Trường Giang xuống thấp tới mức kỷ lục không chỉ ảnh hưởng tới cuộc sống của người dân, mà còn tới cả nền kinh tế Trung Quốc.

Đăng ngày: 09/05/2026
“Dải khăn” màu cầu vồng bí ẩn vắt ngang bầu trời ở Trung Quốc, đây là hiện tượng gì?

“Dải khăn” màu cầu vồng bí ẩn vắt ngang bầu trời ở Trung Quốc, đây là hiện tượng gì?

Người dân địa phương đã rất bất ngờ khi nhìn thấy trên bầu trời là một… thứ gì đó giống như cầu vồng nhưng không phải cầu vồng.

Đăng ngày: 08/05/2026
Trái đất sẽ thế nào nếu không có nhựa? Đáp án đầy bất ngờ!

Trái đất sẽ thế nào nếu không có nhựa? Đáp án đầy bất ngờ!

Nếu nhựa chưa từng xuất hiện trên Trái đất, thì hành tinh của chúng ta sẽ khác đi rất nhiều so với hiện tại.

Đăng ngày: 07/05/2026
Những tờ báo in biến thành thảm hoa ở Nhật

Những tờ báo in biến thành thảm hoa ở Nhật

Từ lâu Nhật Bản đã luôn nổi tiếng với các phát minh độc đáo và đột phá nhằm bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, từ một tờ báo mà có thể mọc lên 1 cây xanh thì chắc hẳn rất ít người nghĩ tới.

Đăng ngày: 07/05/2026
Sấm sét là gì? Tại sao có sấm sét?

Sấm sét là gì? Tại sao có sấm sét?

Một hiện tượng thiên nhiên đặc biệt phổ biến xảy ra ở khắp mọi nơi trên trái đất của chúng ta, đó là sấm sét. Nó là một luồng điện cực mạnh và sẵn sàng phá hủy mọi thứ mà nó phóng xuống.

Đăng ngày: 06/05/2026
Dùng vật liệu nào lợp mái để phòng tránh mưa đá tốt nhất?

Dùng vật liệu nào lợp mái để phòng tránh mưa đá tốt nhất?

Mới đây, mưa đá tại các tỉnh phía Bắc như Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu, Sơn La, Cao Bằng và Yên Bái khiến người chết, hàng nghìn nhà cửa bị hư hại.

Đăng ngày: 05/05/2026
Tìm thấy

Tìm thấy "mây hang động" hiếm thấy ở Trung Quốc

Các nhà thám hiểm đã phát hiện ra một loại khoáng thể tự nhiên đặc biệt trong hang động Xiniuyan ở huyện Vũ Tuyên, khu tự trị Quảng Tây.

Đăng ngày: 01/05/2026
Khoa Học News