Bản đồ vũ trụ chứa hơn một triệu thiên thể

Kính viễn vọng tia X hoàn thành lượt khảo sát đầu tiên toàn bộ bầu trời, giúp các nhà nghiên cứu tạo ra bản đồ chi tiết của vũ trụ.


Bản đồ vũ trụ được tổng hợp từ dữ liệu của kính viễn vọng eROSITA. (Ảnh: Phys.org).

Kính viễn vọng tia X eROSITA quét bầu trời hơn 182 ngày và phát hiện số nguồn tia X nhiều gấp 2 lần tổng số lượng đã biết trong 60 năm qua. Bức ảnh toàn bầu trời hé lộ cấu trúc chi tiết của khí gas nóng trong dải Ngân Hà, những ngôi sao có vành nóng và từ trường mạnh, hệ sao nhị phân tia X, hố đen, tàn tích của siêu tân tinh, sao lùn trắng, sao neutron, dải Ngân Hà và các thiên hà khác như Đám mây Magellan. Bản đồ này sâu hơn gấp 4 lần so với khảo sát toàn bầu trời trước đó do kính viễn vọng ROSAT thực hiện cách đây 30 năm.

eROSITA được phát triển bởi các nhà thiên văn học người Đức và Nga. Thiết bị bắt đầu hoạt động vào năm ngoái. Theo Peter Predehl, trưởng nhóm nghiên cứu kính viễn vọng tia X ở Viện Max Planck (MPE), eROSITA đã hoàn thành quan sát sâu nhất về bầu trời bằng tia X. Bức ảnh tổng hợp quan sát của eROSITA làm thay đổi hoàn toàn cách các nhà nghiên cứu xem xét vũ trụ chứa đầy năng lượng.

Không giống những kính viễn vọng khác, eROSITA ghi lại sự phát xạ tia X từ vũ trụ. Các cụm thiên hà trông như hào quang tia X trải rộng do khí gas nóng bị vật chất tối chặn lại. Nổi bật trong bức ảnh là khí gas nóng trong dải Ngân Hà và khoảng không liên thiên hà bao quanh. Đây là mấu chốt để hiểu rõ quá trình hình thành của thiên hà. Khảo sát của eROSITA cũng ghi nhận nhiều hiện tượng đặc biệt hiếm gặp như vết lóa từ thiên thể nhỏ đặc, sao neutron sáp nhập và ngôi sao bị hố đen nuốt chửng.

Nhóm nghiên cứu thu thập và xử lý khoảng 165 gigabyte dữ liệu từ 7 camera gắn trên kính viễn vọng. Rashid Sunyaev, thành viên nhóm nghiên cứu, cho biết ông và cộng sự đang bắt đầu lượt khảo sát toàn bầu trời thứ hai, dự kiến hoàn thành cuối năm nay. Trong vòng 3,5 năm tới, họ sẽ lập thêm 7 bản đồ.

TIN CŨ HƠN
Trái đất bắt đầu hình thành như thế nào?

Trái đất bắt đầu hình thành như thế nào?

Kênh truyền hình National Geographic danh tiếng mới đây đã cho công chiếu một đoạn clip ngắn diễn giải về sự hình thành Trái đất trong vũ trụ.

Đăng ngày: 06/03/2026
Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Kể từ khi phát hiện ra sao Diêm Vương vào năm 1930, trẻ em đến tuổi đi học sẽ được học về chín hành tinh trong hệ mặt trời của chúng ta.

Đăng ngày: 06/03/2026
Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời

Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời

Nếu chế tạo được tàu vũ trụ di chuyển với vận tốc ánh sáng 1.080 triệu km/h, con người có thể khám phá những hành tinh xa xôi trong hệ Mặt Trời chỉ trong phút chốc.

Đăng ngày: 06/03/2026
Ngôi sao còn già hơn vũ trụ

Ngôi sao còn già hơn vũ trụ

Trong một phát hiện khiến nhiều người ngạc nhiên, ngôi sao già nhất lại có tuổi đời còn lâu hơn cả vũ trụ. Sao HD 140283, hay còn gọi là sao Methuselah, không hề xa lạ với các nhà thiên văn học Trái đất.

Đăng ngày: 04/03/2026
Hệ Mặt Trời là gì?

Hệ Mặt Trời là gì?

"Hệ Mặt Trời" (Thái Dương Hệ) là "một hệ hành tinh có Mặt Trời ở trung tâm và các thiên thể nằm trong phạm vi lực hấp dẫn của Mặt Trời".

Đăng ngày: 04/03/2026
Tổng quan về sao Hỏa

Tổng quan về sao Hỏa

Sao Hỏa còn gọi là: Hỏa Tinh, là hành tinh thứ tư tính từ Mặt Trời trong Thái Dương Hệ. Đôi khi hành tinh này còn được gọi tên là Hỏa Tinh.

Đăng ngày: 02/03/2026
Hành tinh giống Trái Đất đang hình thành

Hành tinh giống Trái Đất đang hình thành

Một hành tinh có quỹ đạo giống Trái Đất đang hình thành trong đám mây bụi xung quanh ngôi sao TW Hydrae cách chúng ta 175 năm ánh sáng.

Đăng ngày: 02/03/2026
Khoa Học News