Bí ẩn loài người trỗi dậy từ thế giới "quái thú" tuyệt chủng

Vài trăm nghìn năm trước, thế giới trải qua một thời kỳ khắc nghiệt khiến hàng loạt quái thú dũng mãnh cũng rơi vào tuyệt chủng. Nhưng chính điều đó thúc đẩy sự ra đời của một loài người mới.

Nghiên cứu dẫn đầu bởi tiến sĩ Richard Potts, Giám đốc chương trình Nguồn gốc con người của Viện Smithsonian (Mỹ) đã hướng đến thời kỳ bí ẩn kéo dài khoảng 180.000 năm của Trái Đất, khi hồ sơ khảo cổ về "công cụ Acheulean", tức nhóm công cụ đồ đá đặc trưng của 2 loài nổi tiếng thuộc chi người là Homo erectus Homo heidelbergensis, bỗng dưng mất tích.


Các loại công cụ đột ngột thay đổi "180 độ" sau thời gian hồ sơ khảo cổ mất tích, đánh dấu sự ra đời của một loài người khác thông minh và khéo léo hơn - (ảnh: Viện SMITHSONIAN).

Công cụ Acheulean là một bước tiến lớn trong sự tiến hóa của loài người, không ngừng được cải tiến suốt 700.000 năm tồn tại. Thế nhưng vào khoảng 500.000 năm trước, giai đoạn "mất tích" của dạng công cụ này bắt đầu, liên quan đến một giai đoạn biến đổi khí hậu lớn khiến trầm tích xói mòn.

Vào mốc 320.000 năm trước, hồ sơ khảo cổ được tiếp nối khi trầm tích lấp đầy cảnh quan. Nhưng thay cho Acheulean là sự phát triển rộng rãi của một lớp công cụ hoàn toàn mới thuộc về cái gọi là "công nghệ thời đại đồ đá giữa", nhỏ gọn hơn và được chế tạo bởi những bàn tay khéo léo hơn.

Để làm rõ hơn về sự thay thế này, các tác giả đã phối hợp với các nhà địa chất học khoan một lõi trầm tích sâu 139 mét ở khu vực Thung lũng Rift (Kenya), "chiếc nôi" của các loài người. Khoảng thời gian địa chất 1 triệu năm được tái hiện, cho thấy 500.000 trước là thời kỳ vàng son của sự sống, khi nước ngọt và nguồn thức ăn đầy ắp. Nhưng đến 400.000 năm trước, những sự biến động chết chóc liên tục xảy ra. Mất nguồn nước và thức ăn, nhiều loài ăn cỏ lớn tồn tại trong thời Acheulean đã tuyệt chủng.

Từ 360.000 đến 300.0000 năm trước, hồ sơ cổ sinh vật học ghi nhận sự ra đời của nhiều loài ăn cỏ mới bé nhỏ hơn. Đối với chi người cũng thế. Quãng thời gian khắc nghiệt đã khiến chi Người biến đổi để tạo ra những cá thể có khả năng thích nghi tốt hơn, nhằm tránh nguy cơ tuyệt chủng. Họ là tác giả của những công cụ mới tiến bộ, xóa sổ những món đồ Acheulean thô sơ. Họ là Homo sapiens - chúng ta.

Nói cách khác, theo các tác giả, chính giai đoạn "địa ngục" khiến hàng loạt "quái thú" cổ đại tuyệt chủng ấy lại đem đến điều may mắn cho chi người. Với khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu tốt, chế độ ăn uống đa dạng, khả năng chế tạo công cụ và tổ chức xã hội linh hoạt..., Homo sapiens trở thành loài người duy nhất còn tồn tại cho đến ngày nay dù khi tổ tiên chúng ta ra đời, chi Người (Homo) từng có đến 8-9 loài người khác nhau.

TIN CŨ HƠN
Những điều nhầm tưởng về khủng long

Những điều nhầm tưởng về khủng long

Danh sách dưới đây sẽ khám phá một số quan niệm sai lầm thường gặp về khủng long, và rằng chúng ta đã biết bao nhiêu về chúng, do tạp chí NewScientist liệt kê.

Đăng ngày: 23/01/2026
Thành phố của giới siêu giàu La Mã cổ đại chìm dưới đáy biển

Thành phố của giới siêu giàu La Mã cổ đại chìm dưới đáy biển

Thành phố Baiae nằm dưới lòng đại dương từng là nơi dành cho tầng lớp giàu có thời La Mã với nhiều công trình xa hoa lộng lẫy.

Đăng ngày: 22/01/2026
Bí ẩn xác ướp mèo lạ nghìn năm lạ nhất thế giới: Có 3 đuôi, 5 chân

Bí ẩn xác ướp mèo lạ nghìn năm lạ nhất thế giới: Có 3 đuôi, 5 chân

Thông qua chụp CT, các chuyên gia tại Viện nghiên cứu khảo cổ dự phòng quốc gia Pháp (INRAP) đã phát hiện xác ướp mèo lạ nhất thế giới.

Đăng ngày: 18/01/2026
Loài vượn khổng lồ ở Đông Nam Á thời tiền sử

Loài vượn khổng lồ ở Đông Nam Á thời tiền sử

Gigantopithecus blacki, vượn khổng lồ sống cách đây 9 triệu năm, cao 3 mét và nặng 6 tạ, được coi là loài linh trưởng lớn nhất từng tồn tại trên Trái Đất.

Đăng ngày: 14/01/2026
Phát hiện mới về cái nôi của nền toán học nhân loại

Phát hiện mới về cái nôi của nền toán học nhân loại

Các nhà khoa học Bỉ cho biết họ vừa giải mã được những dấu tích khắc trên đốt xương Ishango được một nhà địa chất học người Bỉ phát hiện ở châu Phi cách đây nửa thế kỷ.

Đăng ngày: 10/01/2026
Phát hiện “kẹo cao su cổ đại” 8.000 năm tuổi

Phát hiện “kẹo cao su cổ đại” 8.000 năm tuổi

Các nhà nhân chủng học New Zealand vừa phát hiện ra những bằng chứng cho thấy người cổ đại đã sử dụng một loại "kẹo cao su" tự nhiên để chế tạo ra keo dùng cho săn bắn.

Đăng ngày: 03/01/2026
Tìm thấy hóa thạch hà mã cổ đại được mệnh danh

Tìm thấy hóa thạch hà mã cổ đại được mệnh danh "máy hút bụi"

Các nhà khoa học mới tìm thấy hóa thạch của loài mà hã sống cách đây khoảng 23 triệu năm đã từng sử dụng chiếc mõm đặc biệt như cái máy hút bụi.

Đăng ngày: 03/01/2026
Khoa Học News