Bí ẩn về loài kỳ nhông có thể dùng năng lượng Mặt trời để làm thức ăn

Mặc dù trông giống kỳ nhông thông thường, nhưng kỳ nhông đốm vàng lại sở hữu những đặc điểm khác xa với những người anh em họ hàng của mình - phôi của chúng có thể sử dụng năng lượng từ Mặt trời để tạo ra dưỡng chất.

Kỳ nhông đốm vàng thực ra trông không khác so với những loài kỳ nhông khác, vẻ ngoài của chúng không có gì đặc biệt. Đúng như tên gọi, da của chúng có màu đen với những đốm vàng. Chúng rất phổ biến ở Bắc Mỹ.

Tuy nhiên, trong khi phôi của loài này đang phát triển, nó sẽ trải qua quá trình quang hợp giống như thực vật để tạo ra dưỡng chất. Và điều này có liên quan đến tập tính của loài lưỡng cư đặc biệt này.

Những con trưởng thành thường đến các vũng nước để giao phối và sinh sản. Kỳ nhông đốm vàng chỉ sinh sản trong ao không có cá, nếu không ấu trùng của chúng sẽ bị nuốt chửng.


Kỳ nhông đốm vàng.

Nhưng ao không có cá thường không chứa nhiều oxy, nên trứng của chúng sẽ nhanh chóng bị hỏng. Tuy nhiên vấn đề này được giải quyết bằng cách thêm tảo vào hỗn hợp phôi khi sinh sản.

Từ lâu, người ta đã biết trứng kỳ nhông đốm vàng có mối quan hệ cộng sinh với tảo. Những quả trứng này có màu xanh sáng. Tuy nhiên chỉ gần đây, một nhà nghiên cứu từ Đại học Dalhousie ở Nova Scotia mới phát hiện ra rằng ở một giai đoạn phát triển nhất định, phôi có chứa tảo trong tế bào của chúng. Một phần màu xanh của trứng đến từ chính phôi.

Sên biển, rệp và ong bắp cày phương đông là một trong số ít những sinh vật có chung khả năng này. Tuy nhiên, kỳ nhông đốm vàng (Ambystoma maculatum) là loài động vật có xương sống quang hợp duy nhất được biết đến!

Trên thực tế, trước khi các nhà khoa học nhận ra kỳ giông đốm vàng có khả năng quang hợp, người ta cho rằng điều đó là không thể.


Đây là loài động vật có xương sống quang hợp duy nhất được biết đến!

Kỳ nhông đốm vàng và tảo quang hợp: mối quan hệ hai chiều

Tảo chỉ di chuyển vào phôi sau khi các bộ phận của hệ thống thần kinh của kỳ nhông đã phát triển. Khi xem các video tua nhanh thời gian, bạn có thể thấy một tia sáng xanh lục vào lúc này, đó là một loài tảo nhỏ đang nở hoa.

Phôi đang phát triển giải phóng chất thải giàu nitơ vào khoảng thời gian này, cung cấp thức ăn cho tảo. Một số loài tảo có thể biến nó thành phôi vào thời điểm này.

Khi đã ở trong cơ thể kỳ nhông, tảo bám gần ty thể của nó. Ty thể tạo ra năng lượng cho tế bào động vật từ oxy và dạng chuyển hóa của glucose.

Tảo dường như cung cấp oxy và carbohydrate (sản phẩm của quá trình quang hợp) trực tiếp cho các tế bào kỳ nhông chứa chúng.


Trứng kỳ nhông đốm vàng có mối quan hệ cộng sinh với tảo.

Kỳ nhông có thể đang sử dụng những sản phẩm phụ này để giúp sản xuất năng lượng của chính nó. Đổi lại, phôi cung cấp cho tảo chất thải giàu nitơ và CO2.

Loại tảo này cũng đã được tìm thấy trong ống dẫn trứng của kỳ giông đốm cái. Con mẹ có thể đã có tảo và truyền nó cho con của mình bằng cách đặt nó vào túi trứng.

"Khoa học cho chúng ta thấy nhiều cách mà sự sống được kết nối với nhau, đặc biệt là ở cấp độ vi mô, nơi chúng ta thấy có rất nhiều sinh vật phụ thuộc vào sự tiếp xúc gần gũi hoặc nội hóa của các loài khác để kiếm thức ăn, phòng vệ hoặc sinh sản", tác giả chính của nghiên cứu John Burns cho biết.

"Nhưng mối quan hệ giữa loài tảo đặc biệt này và kỳ nhông là rất bất thường".


Loại tảo này cũng đã được tìm thấy trong ống dẫn trứng của kỳ giông đốm cái.

Một khả năng độc đáo

Kỳ nhông đốm vàng là động vật có xương sống đầu tiên có khả năng cộng sinh quang hợp. Trước đây, người ta cho rằng điều đó là không thể vì động vật có xương sống có hệ thống miễn dịch thích ứng có thể tiêu diệt bất kỳ vật chất sinh học lạ nào.

Do đó, người ta tin rằng động vật có xương sống không thể có sinh vật cộng sinh sống trong chúng. Kỳ nhông đốm vàng có thể đã vượt qua trở ngại này bằng cách tắt hệ thống miễn dịch của chúng hoặc do tảo không được công nhận là ngoại lai. Tuy nhiên, câu trả lời thực sự vẫn chưa được biết.

Ryan Kerney, trợ lý giáo sư tại Đại học Gettysburg, cho biết: "Đây thực sự là một sự sắp xếp kỳ lạ, kỳ nhông cho phép tảo sống trong vỏ trứng của chúng".


Kỳ nhông đốm vàng và tảo có mối quan hệ phức tạp.

Mối quan hệ phức tạp giữa kỳ nhông đốm vàng và tảo nói lên rất nhiều điều về tính liên kết của sự sống trên hành tinh của chúng ta. Đó là một ví dụ điển hình về cách các dạng sống có thể tiến hóa cùng nhau, hình thành các liên minh và dựa vào nhau để sinh tồn theo những cách bất ngờ nhất.

Như đã đề cập, động vật quang hợp là cực kỳ hiếm và tất cả các trường hợp khác được biết đến trước đó đều là động vật không xương sống. Trong đó những loài khác nhau sẽ sử dụng các phương pháp hơi khác nhau để khai thác năng lượng Mặt trời, phổ biến nhất là bằng cách chứa một số dạng vi tảo hoặc vi khuẩn lam bên trong chúng.

Ví dụ, loài sên biển xanh ngọc lục bảo (Elysia chlorotica) thậm chí còn có gen để duy trì lục lạp mà nó chứa. Nó có thể sống tới chín tháng mà không cần ăn gì. Rệp đậu (Acyrthosiphon pisum) có một gen nấm tạo ra carotenoit.

Khác một chút, ong bắp cày phương Đông (Vespa directionalis) dẫn điện từ bộ xương ngoài, tơ và thành lược của chúng. Các dải màu vàng của ong bắp cày chứa xanthopterin hấp thụ ánh sáng và biến nó thành điện năng.


Các loài kỳ nhông khác và một số loài ếch có hệ cộng sinh tảo/trứng tương tự nhau.

Nhà sinh vật học Roger Hangarter của Đại học Indiana University Bloomington cho biết: "Điều này làm tăng khả năng tồn tại nhiều cộng sinh động vật/tảo mà chúng ta không biết đến".

"Vì các loài kỳ nhông khác và một số loài ếch có hệ cộng sinh tảo/trứng tương tự nhau, nên có thể một số loài trong số đó cũng sẽ có loại nội cộng sinh mà chúng ta đã thấy ở loài kỳ nhông đốm vàng".

TIN CŨ HƠN
Top 10 cách khó tin mà động vật áp dụng để sống sót trong môi trường nguy hiểm

Top 10 cách khó tin mà động vật áp dụng để sống sót trong môi trường nguy hiểm

Thế giới tự nhiên đầy rẫy sự cạnh tranh cùng khí hậu khắc nghiệt, và để tồn tại nhiều loài động vật đã phải thích nghi theo những cách đáng ngạc nhiên.

Đăng ngày: 07/04/2026
Top 3 loài động vật trông thì có vẻ dễ thương nhưng thực tế lại vô cùng hung dữ

Top 3 loài động vật trông thì có vẻ dễ thương nhưng thực tế lại vô cùng hung dữ

Trong tự nhiên có rất nhiều loài động vật có vẻ ngoài dễ thương, ngây thơ, nhưng sự thật về chúng lại trái ngược hoàn toàn so với vẻ ngoài.

Đăng ngày: 06/04/2026
Những cặp mắt dị thường của động vật (II)

Những cặp mắt dị thường của động vật (II)

Những tổ chức sinh vật khác nhau tiến hóa để quan sát thế giới theo cách khác nhau, với cấu tạo mắt tối ưu hóa cho các kiểu tồn tại đa dạng.

Đăng ngày: 05/04/2026
Những cặp mắt dị thường nhất của động vật (I)

Những cặp mắt dị thường nhất của động vật (I)

Theo các nhà khoa học, mắt của động vật tiến hóa cách đây khoảng 540 triệu năm như là cơ quan phát hiện ánh sáng giản đơn.

Đăng ngày: 05/04/2026
Lửng mật - trùm giang hồ đồng cỏ, vua cà khịa, ông hoàng liều lĩnh, chúa tể

Lửng mật - trùm giang hồ đồng cỏ, vua cà khịa, ông hoàng liều lĩnh, chúa tể "bất cần đời"!

Vâng, đó chính là những mỹ từ khá "dễ thương" mà con người dành cho loài lửng mật, nhỏ tí teo nhưng độ to gan thì không ai bằng!

Đăng ngày: 03/04/2026
Cận cảnh loài giun từ châu Á đang khiến cả nước Mỹ

Cận cảnh loài giun từ châu Á đang khiến cả nước Mỹ "đau đầu"

Thời gian gần đây, một loài giun gây hại có nguồn gốc từ châu Á đang xuất hiện tràn lan trên khắp nước Mỹ, gây ra không ít phiền toái cho người dân nước này.

Đăng ngày: 03/04/2026
4 loài rắn cực độc được tìm thấy nhiều nhất ở Fansipan

4 loài rắn cực độc được tìm thấy nhiều nhất ở Fansipan

Một trong số chúng được mệnh danh là "Ông vua săn động vật máu nóng ở Việt Nam". Những loài rắn này đã được nhà nghiên cứu sinh vật rừng dày dặn kinh nghiệm Phùng Mỹ Trung có nhắc tới.

Đăng ngày: 02/04/2026
Khoa Học News