Bí ẩn xác ướp cổ xưa nhất châu Phi
Không phải xác ướp Ai Cập, xác ướp đứa trẻ 3 tuổi ở Libya có niên đại khoảng 5.400 - 5.600 năm mới là xác ướp lâu đời nhất châu Phi.
Ai Cập nổi tiếng với những xác ướp cổ xưa được bảo quản tốt đến mức đáng kinh ngạc. Tuy nhiên, đây có thể không phải là nơi lưu giữ xác ướp cổ xưa nhất châu Phi. Sâu trong vùng núi sa mạc phía tây nam Libya, các nhà nghiên cứu từng phát hiện xác ướp trẻ em mang tên Tashwinat, tồn tại trước xác ướp Ai Cập hơn 1.000 năm.
Xác ướp Tashwinat trong hộp trưng bày tại bảo tàng ở Tripoli, Libya. (Ảnh: Temehu).
Mùa đông năm 1958, nhà khảo cổ Fabrizio Mori thám hiểm một nơi trú ẩn trong hang động tự nhiên Uan Muhuggiag, nơi những người chăn nuôi gia súc từng sinh sống. Mori tìm thấy những vết tích của nơi trú ẩn cổ xưa này dưới dạng nghệ thuật trên đá mô tả con người, động vật, gia súc và nhiều hình vẽ từ các thời kỳ khác nhau. Nhưng khi bắt đầu đào dưới nền cát mềm của hang động, ông phát hiện một chiếc bọc kỳ lạ được chôn gần bề mặt.
Chiếc bọc làm từ da dê hoặc da linh dương, bên trong là cơ thể đã khô của một đứa trẻ quấn trong một lớp lá. Đứa trẻ đã trải qua một nghi thức ướp xác, nội tạng bị lấy đi sau khi chết qua các vết mổ ở bụng và ngực. Quá trình này được gọi là moi tạng (evisceration) và thay thế bằng các loại thảo mộc, có thể nhằm giúp bảo quản cơ thể.
Đứa trẻ nằm trong tư thế bào thai, trên cổ đeo một chiếc vòng bằng vỏ trứng đà điểu. Phân tích cho thấy, đứa trẻ có da tối màu và chết khi mới chỉ khoảng 3 tuổi. Quá trình định tuổi bằng đồng vị carbon chỉ ra, xác ướp này có niên đại khoảng 5.400 - 5.600 năm.
Vào thời điểm đứa trẻ còn sống, sa mạc Sahara rất khác so với ngày nay. Những người từng ghé thăm Uan Muhuggiag sống ở một nơi có cảnh quan xanh tươi hơn nhiều. Trong thời kỳ này, đôi khi gọi là "Thời kỳ ẩm ướt châu Phi", Sahara được bao phủ bởi cỏ, cây cối và các hồ nước. Các đặc điểm này giúp duy trì cuộc sống cho những người chăn nuôi gia súc tại đây. Một bằng chứng nữa cho thấy khu vực xung quanh Uan Muhuggiag ẩm ướt hơn nhiều so với ngày nay là những hình vẽ hang động khắc họa voi, hươu cao cổ, cá sấu, trong khi xương cá và dụng cụ đánh cá cổ xưa được tìm thấy ở các địa điểm khác thuộc Sahara.
Hiện tại, các nhà khoa học vẫn chưa rõ tập tục ướp xác ở Uan Muhuggiag, vốn xuất hiện trước, có ảnh hưởng đến tục ướp xác ở Ai Cập hay không. Tuy nhiên, xác ướp Tashwinat cho thấy việc ướp xác ở châu Phi có lịch sử sâu sắc và phức tạp hơn nhiều so với những gì giới chuyên gia từng nghĩ.
Phát hiện loài ếch cổ đại từng ăn thịt khủng long
Dài 41cm và nặng hơn em bé sơ sinh, ếch Beelzebufo được coi là loài ếch lớn nhất từng tồn tại với khả năng săn mồi đáng kinh ngạc.
Những nền văn minh lâu đời nhất hành tinh
Những nền văn minh đầu tiên đã phát triển từ hàng nghìn năm trước Công nguyên, với nhiều di sản vẫn còn được lưu giữ tới ngày nay.
Ngắm xác ướp “công chúa mỉm cười” quyến rũ nhất thế giới
Nghĩa trang Xiaohe nằm trong sa mạc Taklamakan ở tây bắc Trung Quốc nổi tiếng thế giới với hàng trăm xác ướp bí ẩn.
Bí mật đằng sau 4 thanh kiếm La Mã 1.900 năm tuổi tìm thấy trong hang động ở Israel
Các thanh kiếm được cho là chiến lợi phẩm từ quân đội La Mã gắn với cuộc nổi dậy Bar Kochba của người Do Thái chống lại sự cai trị của đế chế La Mã ở Judean.
Chuyên gia tìm thấy báu vật nhỏ xíu trong mộ cổ có giá hơn 3.200 tỷ
Không ngờ báu vật nhỏ xíu được đặt trên đầu của người tiểu thiếp trong mộ cổ này lại có giá trị hàng nghìn tỷ đồng. Đó là gì?
Bí ẩn về chữ viết cổ đại của đế chế Kushan cuối cùng đã được giải mã
Các nhà khảo cổ đã giải mã một phần của hệ thống chữ viết "không xác định" từ Đế chế Kushan bằng cách sử dụng kỹ thuật tương tự đã giúp giải mã Đá Rosetta.
