Khoa Học News

Bí mật di truyền khiến người khác khỉ

Khi toàn bộ hệ gene người được giải trình tự lần đầu tiên cách đây 13 năm, các nhà khoa học đã vô cùng sửng sốt khi phát hiện ADN của chúng ta khác biệt quá ít so với các loài động vật họ hàng - các loài khỉ lớn như tinh tinh, đười ươi, khỉ đột hay khỉ bonono. Trong thực tế, sự khác biệt chỉ là 1,2%.

Một nghiên cứu mới vừa hé lộ, phần lớn những khác biệt tồn tại giữa con người với các loài khỉ lớn nói trên có thể nằm ở một loại vật chất di truyền khác. Họ khám phá ra rằng, các mảnh ARN (một phân tử chuỗi mạch đơn, cấu tạo từ cùng các chất hóa học như của ADN) ngắn, đặc trưng của con người đã thay đổi hoạt động chức năng của các gene của chúng ta.


Các mảnh ARN ngắn, đặc trưng của con người đã thay đổi hoạt động chức năng của các gene của chúng ta.

Từ nghiên cứu này, các nhà khoa học đã nhận diện 4 biến thể microARN (các mảnh ARN ngắn) chỉ tồn tại ở người và thay đổi cách thức biểu đạt ADN của chúng ta gồm: miR-299-3p, miR-503-3p, miR-508-3p và miR-541-3p. Nhóm nghiên cứu nhận định, chính những mảnh vật chất di truyền tí hon này có thể giữ vai trò then chốt trong việc định hình cách loài người tiến hóa như thế nào.

MicroARN là các chuỗi phân tử nucleotide ngắn, không mã hóa, được tìm thấy ở hầu hết các loài sinh vật trên Trái đất. Không giống như ADN, vốn cấu tạo từ 2 chuỗi nucleotide, tạo thành một chuỗi xoắn kép, các phân tử ARN tồn tại dưới dạng chuỗi đơn. Chúng có vai trò hỗ trợ chuyển dịch thông tin chứa đựng bên trong ADN thành các protein hoạt động chức năng trong tế bào.

Song, một số microARN còn đảm nhiệm vai trò khác, như là cỗ máy phân tử bên trong các tế bào sinh học. Chúng gắn chặt với các mảnh ADN để vô hiệu hóa biểu hiện của các gen nhất định hoặc thay đổi cấu trúc của các protein.


MicroARN là các chuỗi phân tử nucleotide ngắn, không mã hóa.

Theo báo cáo nghiên cứu, hai trong số các microARN nói trên được phát hiện tập trung trong mô não của người và có thể tác động đến các gene tạo sự khác biệt về cách thức hoạt động của các tế bào thần kinh, rồi cả bộ não của người so với các động vật khác. Hai biến thể microARN khác được cho là ảnh hưởng đến sự phát triển của con người.

Viết trên tạp chí Public Library of Science One, tiến sĩ Alicia Gallego đến từ Viện sinh vật học tiến hóa ở Tây Ban Nha và các đồng nghiệp nhấn mạnh: "Chúng tôi cho rằng, các biến đổi phân tử phát hiện được, có thể đã biến đổi các chức năng thiết yếu của microARN, định hình các dạng thức rốt cuộc đặc trưng cho con người".

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Màn bí ẩn về nơi chôn cất Thành Cát Tư Hãn

Màn bí ẩn về nơi chôn cất Thành Cát Tư Hãn

Nơi chôn cất Thành Cát Tư Hãn từ lâu đã trở thành chủ đề gây tranh cãi. Theo sử sách lưu truyền, người lập nên đế chế Mông Cổ yêu cầu được chôn trong một ngôi mộ vô danh.

Đăng ngày: 26/08/2026
Những mỹ phẩm kịch độc thời Trung cổ

Những mỹ phẩm kịch độc thời Trung cổ

Chì và asen là những chất cực độc nhưng lại được phụ nữ dùng phổ biến để làm đẹp ở thời cổ đại.

Đăng ngày: 23/07/2026
Kỳ lạ chiếc tủ lạnh hoành tráng thời cổ đại

Kỳ lạ chiếc tủ lạnh hoành tráng thời cổ đại

Chắc hẳn nhiều người cho rằng tủ lạnh là thành tựu khoa học của thế kỷ 20. Ít người biết rằng tủ lạnh đã có từ thời cổ đại, từ năm 400 trước Công nguyên.

Đăng ngày: 10/07/2026
Bất ngờ phát hiện thành phố ngầm nghìn tuổi khi sửa nhà

Bất ngờ phát hiện thành phố ngầm nghìn tuổi khi sửa nhà

Một người đàn ông Thổ Nhĩ Kỳ trong khi sửa nhà vô tình phát hiện ra đường hầm dẫn vào thành phố cổ dưới lòng đất hàng nghìn năm trước.

Đăng ngày: 06/07/2026
Khủng long làm "chuyện ấy" như thế nào?

Khủng long làm "chuyện ấy" như thế nào?

Loài vật này có trọng lượng lên tới hàng chục tấn, dài hàng chục mét. Với kích thước lớn như vậy, chúng sẽ làm "chuyện ấy" như thế nào?

Đăng ngày: 01/07/2026
Lũ quét chôn vùi hàng chục xác khủng long trong ao tù

Lũ quét chôn vùi hàng chục xác khủng long trong ao tù

Gần 100 năm qua, các nhà khoa học chưa thể lý giải vì sao mỏ khủng long Cleveland-Lloyd ở Texas, Mỹ lại chứa hóa thạch của hơn 75 con khủng long chân thú theropod sống ở kỷ Jura.

Đăng ngày: 29/06/2026
Khai quật lăng mộ Tần Thủy Hoàng, phát hiện cả thế giới động vật ở bên trong

Khai quật lăng mộ Tần Thủy Hoàng, phát hiện cả thế giới động vật ở bên trong

Các nhà khảo cổ học gần đây mới phát hiện trong lăng mộ Tần Thủy Hoàng có hàng nghìn con vật thuộc các loài khác nhau đã được chôn cất cùng ông.

Đăng ngày: 30/05/2026
Khoa Học News