Cá tiến hóa siêu nhanh thành hai loài trong cùng hồ

Các nhà khoa học Thụy Sĩ phát hiện loài cá ba gai nhanh chóng tiến hóa thành hai loài riêng biệt khác nhau rõ rệt về di truyền dù sống cùng một khu vực trong 150 năm.

Theo New Scientist, loài cá ba gai được đưa đến hồ Constance ở Thụy Sĩ cách đây khoảng 150 năm. Kể từ đó, loài cá này nhanh chóng tiến hóa thành hai loại riêng biệt: một loại sống ở hồ chính một loại sống trong các dòng suối chảy vào hồ.

Loại cá sống trong hồ chính lớn hơn, có gai dài và lớp vảy cứng hơn. Về lý thuyết, những khác biệt này có thể do lối sống chứ không phải tiến hóa. Cá hồ sống lâu hơn nên nhiều khả năng phát triển lớn hơn.


Bên trái là cá ba gai sống ở hồ chính (con cái ở trên, con đực ở dưới). Bên phải là cá ba gai sống ở suối. (Ảnh: New Scientist).

Tuy nhiên, các nhà khoa học tại Đại học Bern, Thụy Sĩ phát hiện ra có sự khác biệt rõ ràng về di truyền giữa hai loài. "Chúng tôi có thể xem xét thời kỳ khởi đầu của hai loài này", tiến sĩ David Marques tại Đại học Bern, cho biết.

Điều đặc biệt là cả hai loại cá sinh sản ở cùng dòng suối vào cùng thời điểm trong năm. Chúng được lai giống từ lâu, và vẫn tiếp tục lai giống, nhưng chia thành hai loài khác nhau về mặt di truyền và thể chất.

Theo tiến sĩ Chris Bird tại Đại học Texas, Mỹ, chuyên gia nghiên cứu sự phát triển của sinh vật theo phân tích gene, đây là sự hình thành loài cùng khu phân bố, từng được xem là rất khó xảy ra. Sự hình thành loài này hầu như luôn đòi hỏi các quần thể tách biệt về khu vực sinh sống để tránh giao phối lẫn nhau.

Khi động vật giao phối, quá trình tái tổ hợp pha trộn các biến thể gene diễn ra, gene của con mẹ và con bố được xáo trộn với nhau trong thế hệ tiếp theo. Chừng nào các cá thể trong các nhóm vẫn tiếp tục giao phối lẫn nhau, ít có khả năng hai nhóm có đặc điểm di truyền rõ rệt xuất hiện.

Nhóm của Marques nhận thấy những khác biệt về di truyền giữa hai loại cá tập trung vào các nhiễm sắc thể ít có khả năng tái tổ hợp. Kết quả là các bộ biến thể gene tạo nên đặc điểm riêng biệt của chúng ít có khả năng bị phân chia. Cá gai hồ Constance có thể sẽ tiếp tục phát triển cho đến khi trở thành hai loài không giao phối lẫn nhau.

TIN CŨ HƠN
12 động vật huyền thoại có thể có thật

12 động vật huyền thoại có thể có thật

Nhiều loài động vật bị coi là đã tuyệt chủng hoặc dấu vết không rõ ràng song vẫn tồn tại dai dẳng trong nhiều nền văn hóa khác nhau.

Đăng ngày: 17/03/2026
Những loài động vật di cư dài nhất trong tự nhiên

Những loài động vật di cư dài nhất trong tự nhiên

Nhạn biển Bắc Cực, rùa da, chuồn chuồn là ba trong số những loài động vật có những chuyến di cư dài nhất trong tự nhiên.

Đăng ngày: 16/03/2026
Loài rùa tóc xanh

Loài rùa tóc xanh "gấu" nhất mạng xã hội này sắp tuyệt chủng

Nhìn chú mà xem, đầu punk kiểu mỏ chim lại còn màu xanh lá cây, khác gì dân chơi "đầu gấu" tầm nửa thế kỷ trước không?

Đăng ngày: 15/03/2026
Loài cá kỳ lạ có thể sống trên cạn cả năm mà không chết

Loài cá kỳ lạ có thể sống trên cạn cả năm mà không chết

Đã là cá thì đương nhiên phải sống dưới nước, đó như là một quy luật tự nhiên không thể phủ nhận. Nhưng có một loài cá lại đi ngược lại quy luật đó.

Đăng ngày: 13/03/2026
13 loài vật thông minh nhất hành tinh

13 loài vật thông minh nhất hành tinh

Mọi người thường ví von "ngu như heo" nhưng thực tế không phải vậy. Heo chính là 1 trong số những động vật thông minh nhất hành tinh.

Đăng ngày: 11/03/2026
Sự thật phía sau câu chuyện

Sự thật phía sau câu chuyện "Chú chim cánh cụt vượt 8.000km mỗi năm để về thăm ân nhân"

Những ngày qua, cả thế giới được đắm chìm trong câu chuyện cổ tích ngoài đời thực "Chú chim cánh cụt vượt 8.000km mỗi năm để về thăm ân nhân".

Đăng ngày: 09/03/2026
Cá sấu hỏa tiễn là gì mà phàm ăn, hung dữ đáng sợ?

Cá sấu hỏa tiễn là gì mà phàm ăn, hung dữ đáng sợ?

Có mặt tại Việt Nam từ đầu những năm 2000, việc nuôi cá sấu hỏa tiễn nhanh chóng trở nên phổ biến và được nhiều người ưa thích.

Đăng ngày: 03/03/2026
Khoa Học News