Các nhà khoa học lý giải hiện tượng Dải Ngân hà "gợn sóng"

Trong một bài báo mới được xuất bản ngày 15/9 trên tạp chí của Hiệp hội Thiên văn Hoàng gia, các nhà nghiên cứu giải thích cách một thiên hà như thiên hà lùn Nhân Mã dường như đã đâm xuyên qua Dải Ngân hà ít nhất hai lần riêng biệt, làm cho tất cả các ngôi sao xung quanh thiên hà dao động bí ẩn với các tốc độ khác nhau.

Hãy tưởng tượng 100 tỷ ngôi sao của Dải Ngân hà như một hồ nước phẳng lặng và yên tĩnh. Bây giờ, nếu ai đó thả một viên đá có kích thước bằng 400 triệu mặt trời xuống mặt nước đó. Sự yên tĩnh này sẽ bị phá vỡ. Từng làn sóng năng lượng gợn sóng khắp bề mặt thiên hà, xô đẩy và làm bật tung các ngôi sao trong một vũ điệu hỗn loạn.


Hơn 20 triệu ngôi sao trong Dải Ngân hà chuyển động khiến cho Dải Ngân hà trông như một hồ nước gợn sóng.

Các nhà thiên văn nghi ngờ rằng, điều gì đó như thế này có thể đã thực sự xảy ra - không chỉ một lần mà còn nhiều lần trong nhiều tỷ năm qua.

Sử dụng dữ liệu từ đài quan sát không gian Gaia của Cơ quan Vũ trụ Châu Âu, các nhà nghiên cứu đã so sánh chuyển động của hơn 20 triệu ngôi sao nằm trong Dải Ngân hà, đặc biệt là ở các vùng bên ngoài của nó. Dữ liệu cho thấy, một gợn sóng bí ẩn, hoặc rung động, dường như đang chen lấn các ngôi sao trên khắp thiên hà.

Tác giả nghiên cứu Paul McMillan, một nhà thiên văn học tại Đại học Lund ở Thụy Điển, cho biết: “Chúng ta có thể thấy rằng những ngôi sao này dao động và di chuyển lên xuống với các tốc độ khác nhau”.

Thông qua một quá trình mà các nhà nghiên cứu đánh giá là "địa chấn thiên hà", nhóm nghiên cứu đã mô hình hóa một dạng sóng có thể giải thích hiệu ứng gợn sóng kỳ lạ khiến các ngôi sao của Dải Ngân hà tắt đi. Họ kết luận rằng, các gợn sóng có thể đã được giải phóng hàng trăm triệu năm trước, khi thiên hà lùn Nhân Mã lần cuối đi qua thiên hà của chúng ta. Các nhà nghiên cứu cho biết thêm, có vẻ như một vụ va chạm thứ hai, thậm chí sớm hơn giữa hai thiên hà cũng đã xảy ra.

Nghiên cứu trước đã gợi ý rằng, một vụ va chạm cổ xưa với Nhân Mã có thể tạo ra những gợn sóng ở trung tâm Dải Ngân hà, nhưng nghiên cứu mới này là nghiên cứu đầu tiên cho thấy những gợn sóng đó kéo dài đến tận mép của thiên hà, đảo lộn các ngôi sao.

Các nhà nghiên cứu viết: “Nghiên cứu mới này sẽ giúp ghép lại lịch sử lâu dài của thiên hà chúng ta và hành tinh láng giềng nhỏ hơn”.

Thiên hà lùn Nhân Mã được ước tính có khối lượng gấp khoảng 400 lần khối lượng Mặt trời của Trái đất. Các nhà khoa học nghi ngờ rằng, Nhân Mã đã từng lớn hơn nhiều, nhưng đã mất tới 20% khối lượng sau những vụ va chạm lặp đi lặp lại trong vài tỷ năm qua.

TIN CŨ HƠN
Phát hiện ngoại hành tinh có nước bao phủ, cách Trái đất 100 năm ánh sáng

Phát hiện ngoại hành tinh có nước bao phủ, cách Trái đất 100 năm ánh sáng

Các nhà thiên văn học tìm thấy một hành tinh nhiều khả năng có nước bao phủ hoàn toàn ở cách Trái đất 100 năm ánh sáng.

Đăng ngày: 28/01/2026
Lộ diện hành tinh suýt

Lộ diện hành tinh suýt "ăn thịt" Trái đất, có thể nhìn được bằng mắt thường

Hệ Mặt Trời sở hữu một hành tinh quái vật, hình thành bằng cách nuốt chửng nhiều hành tinh nhỏ hơn.

Đăng ngày: 26/01/2026
Người Đẹp Đen rơi xuống Sahara: Phần

Người Đẹp Đen rơi xuống Sahara: Phần "cơ thể" sơ sinh hành tinh khác

Người Đẹp Đen nổi tiếng - thiên thạch được phát hiện ở sa mạc Sahara năm 2011 - quý giá còn hơn tưởng tượng.

Đăng ngày: 22/01/2026
Sáng sớm mai, chờ đón

Sáng sớm mai, chờ đón "mưa sao băng ban ngày" siêu dày đặc

Một trong những trận mưa sao băng khó quan sát nhất trên thế giới đang chuẩn bị đạt cực đại với 200 ngôi sao băng mỗi giờ.

Đăng ngày: 18/01/2026
Các nhà khoa học Trung Quốc đề xuất cách tính thời gian ngoài vũ trụ

Các nhà khoa học Trung Quốc đề xuất cách tính thời gian ngoài vũ trụ

Theo nhóm nhà khoa học, tiêu chuẩn mới rất cần thiết vì con người đã tiến vào vũ trụ.

Đăng ngày: 17/01/2026
Ảnh độc mới từ kính viễn vọng James Webb: Thiên hà xuyên không cổ xưa nhất

Ảnh độc mới từ kính viễn vọng James Webb: Thiên hà xuyên không cổ xưa nhất

Kính viễn vọng không gian James Webb của NASA tiếp tục săn được 2 hình ảnh ngoạn mục: Thiên hà GLASS-z13 và GLASS-z11, 13,5 tỉ tuổi, là thiên hà cổ xưa nhất từng được ghi nhận.

Đăng ngày: 16/01/2026
Khám phá môi trường khí quyển các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Khám phá môi trường khí quyển các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Hệ Mặt Trời (hay Thái Dương Hệ) là một hệ hành tinh có Mặt Trời ở trung tâm và các thiên thể nằm trong phạm vi lực hấp dẫn của Mặt Trời, tất cả chúng được hình thành từ sự suy sụp của một đám mây phân tử khổng lồ cách đây gần 4,6 tỷ năm.

Đăng ngày: 15/01/2026
Khoa Học News