Con người khiến một tầng khí quyển co lại
Khí nhà kính từ hoạt động của con người góp phần làm tầng bình lưu mỏng đi 400 m chỉ trong vòng vài chục năm.
Các nhà khoa học phát hiện tầng bình lưu của khí quyển mỏng đi 400 m từ năm 1980, Science Alert hôm 15/5 đưa tin. Đây là nghiên cứu đầu tiên về hiện tượng này trên quy mô toàn cầu thay vì cục bộ. Nghiên cứu mới xuất bản trên tạp chí Environmental Research Letters.
Tầng đối lưu (đỏ cam) và tầng bình lưu (xanh) nhìn từ Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS). (Ảnh: NASA).
"Tôi cảm thấy rất sốc. Điều này chứng tỏ chúng ta đang gây xáo trộn đến tầng khí quyển cao tới 60km", nhà vật lý Juan Anel tại Đại học Vigo, thành viên nhóm nghiên cứu, cho biết. Tầng bình lưu nằm ở độ cao 20 - 60km, phía trên tầng khí quyển mà con người hít thở - tầng đối lưu. Tầng bình lưu có rất ít mây và chứa lớp ozone quan trọng.
Các nỗ lực trên khắp thế giới đã giúp ngăn chặn sự sụt giảm ozone, điều từng khiến một lỗ hổng xuất hiện ở lớp ozone phía trên châu Nam Cực. Tuy nhiên, hoạt động phát thải khí nhà kính vẫn đang làm biến đổi tầng bình lưu.
Nhà vật lý khí quyển Petr Pisoft tại Đại học Charl's cùng đồng nghiệp phân tích ảnh chụp vệ tinh từ những năm 1980 kết hợp với các mô hình khí hậu. Họ xác định rằng, sự gia tăng CO2 chứ không phải sụt giảm ozone đang khiến tầng bình lưu co lại.
Sự ấm lên do khí nhà kính khiến tầng đối lưu nở ra, chèn ép tầng bình lưu phía trên. Một nguyên nhân quan trọng khác là lượng CO2 gia tăng trong tầng bình lưu khiến các hỗn hợp khí lạnh đi và tụ lại gần nhau hơn (tác động trái ngược so với tầng đối lưu), làm cả tầng này co nhỏ. "Tầng bình lưu của Trái đất có thể mất 4% chiều dọc (khoảng 1,3 km) từ năm 1980-2080", Anel nói.
Ozone và oxy dạng phân tử trong tầng bình lưu hấp thụ phần lớn bức xạ cực tím từ Mặt trời, bảo vệ con người khỏi những tia sáng Mặt trời có hại nhất với bước sóng dưới 300 nm. Tại đây, nhiệt độ không khí tăng theo độ cao (trái ngược với dưới tầng đối lưu), khiến tầng này rất ổn định. Vì vậy, máy bay có thể lui tới đây khi thời tiết bên dưới quá xấu. Nhưng sự ổn định này cũng đồng nghĩa bất cứ chất hóa học nào bay tới tầng bình lưu cũng có xu hướng nán lại lâu hơn.
Nếu các thay đổi diễn ra như dự đoán, quy mô của chúng sẽ đủ lớn để có thể ảnh hưởng đến vệ tinh, GPS và liên lạc vô tuyến, Pisoft cùng đồng nghiệp cảnh báo. Nó cũng có thể thay đổi sự phân bố độ cao của các phân tử hấp thụ và phát thải, qua đó thay đổi cách tầng bình lưu hấp thụ bức xạ và cơ chế tổng thể. Tuy nhiên, các nhà khoa học vẫn cần nghiên cứu kỹ lưỡng thêm trước khi biết được liệu những tác động này có xảy ra không và xảy ra như thế nào.
Động đất là gì? Động đất được hình thành như thế nào?
Động đất là hiện tượng rung động đột ngột của vỏ Trái đất, mạnh hay yếu tuỳ từng trận (xác định bằng độ Richter).
Phân biệt rét đậm, rét hại, rét ẩm, rét khô: Kiểu rét nào "đáng sợ" nhất?
Chúng ta thường nghe các thuật ngữ rét đậm, rét hại... trong các bảng tin dự báo thời tiết, tuy nhiên không phải ai cũng phân biệt được các kiểu rét này.
Sấm sét là gì? Tại sao có sấm sét?
Một hiện tượng thiên nhiên đặc biệt phổ biến xảy ra ở khắp mọi nơi trên trái đất của chúng ta, đó là sấm sét. Nó là một luồng điện cực mạnh và sẵn sàng phá hủy mọi thứ mà nó phóng xuống.
Núi lửa là gì? Núi lửa được hình thành như thế nào?
Núi lửa đã gây ra rất nhiều ảnh hưởng đến đời sống của những người đang sống trong vùng gần cửa miệng của hiện tượng này. Nhưng đã bao giờ bạn tử hỏi núi lửa là gì không?
Đảo rắn Brazil - nơi kinh hoàng nhất thế giới
Đảo rắn tại Brazil sở hữu vẻ đẹp tựa thiên đường nhưng với gần 400.000 con rắn độc bậc nhất thế giới vừa là nỗi sợ, vừa kích thích sự hiếu kỳ của du khách ưa mạo hiểm.
Biến lá cây khô thành củi
Peter Morrison, 45 tuổi, người Anh, đã có sáng kiến tạo ra loại nhiên liệu xanh mới: dùng lá cây khô làm ra củi.
