Kiến chúa ăn thịt con để bảo vệ tổ

Khi mới xây dựng đàn, kiến chúa của loài kiến vườn đen có thể ăn thịt ấu trùng khi phát hiện nó nhiễm bệnh để ngăn ngừa sự lây lan.

Theo nghiên cứu trên tạp chí Current Biology, nếu một con kiến vườn đen (Lasius niger) mới nở nhiễm bệnh, nó sẽ bị kiến chúa ăn thịt trước khi lây bệnh cho đồng loại, Science Alert hôm 30/9 đưa tin.


Kiến vườn đen và ấu trùng. (Ảnh: Henrik_L).

"Kiến chúa bắt đầu xây dựng đàn một mình và gần như bỏ đói bản thân để nuôi dưỡng những con kiến thợ đầu tiên. Kiến chúa nào 'sản xuất' nhiều kiến thợ nhất sẽ có cơ hội sống sót lớn nhất, vì vậy, khả năng ăn và 'tái chế' ấu trùng nhiễm bệnh thành kiến con đồng nghĩa tài nguyên quý giá không bị lãng phí", nhà sinh học Flynn Bizzell từ Đại học Oxford, thành viên nhóm nghiên cứu, giải thích.

Bizzell cùng nhà sinh học Christopher Pull tại Đại học Oxford phát hiện rằng kiến thợ trong các đàn không có xu hướng ăn thịt đồng loại. Tuy nhiên, khi đàn mới bắt đầu được xây dựng và dễ tổn thương, kiến chúa không thể kéo ấu trùng nhiễm bệnh ra khỏi tổ. Kiến chúa bị nhốt bên trong cùng các con, chật kín và không có ai giúp đỡ.

Nguy cơ lây nhiễm trong môi trường này rất lớn. Do đó, khi phát hiện mầm bệnh trong tổ, chúng sẽ loại bỏ ấu trùng nhiễm bệnh càng sớm càng tốt. Nếu cần thiết, kiến chúa sẽ ăn tới 92% ấu trùng nhiễm bệnh. Những con kiến chúa làm như vậy có thể đẻ trứng nhiều hơn 55% vào lần sau.

Để thí nghiệm, Bizzell và Pull cho 5 ấu trùng của mỗi kiến chúa tiếp xúc với bào tử gây bệnh của một loại nấm. Các ấu trùng sau đó bị bỏ lại một mình trong 24 giờ để phát triển bệnh, dù lúc này chúng chưa có khả năng làm lây bệnh. Khi đưa chúng trở lại tổ, Bizzell và Pull quan sát hành động của kiến chúa.

Trong vài giờ, kiến chúa ăn gần hết những con mắc bệnh và để lại những con khỏe mạnh. Bệnh nấm dường như không ảnh hưởng đến kiến chúa kể cả sau khi ăn. Bizzell và Pull cho rằng điều này là do chúng tự bảo vệ mình từ bên trong. Trước và sau khi kiến chúa ăn thịt con, hai nhà sinh học nhận thấy một số con kiến đang "chăm sóc" một tuyến trên bụng. Tuyến này sản xuất ra một loại nọc độc axit kháng khuẩn. Việc nuốt nọc độc này có thể giúp kiến trung hòa mầm bệnh trong ruột.

Trong thí nghiệm tiếp theo, khi gặp ấu trùng đã chết bệnh và bắt đầu sản xuất bào tử lây nhiễm, kiến chúa phun độc lên xác chết từ tuyến nọc của mình. Tuy nhiên, giai đoạn này rất nguy hiểm với kiến chúa. Kể cả khi đã phun độc lên ấu trùng, nó vẫn có 80% khả năng chết vì bệnh truyền nhiễm. Trong trường hợp kiến chúa sống sót, đàn con của nó vẫn bỏ mạng. Vì vậy, việc hành động sớm để ngăn sự lây nhiễm rất quan trọng.

Nghiên cứu mới cung cấp bằng chứng cho thấy kiến chúa ăn thịt con như một cách ứng phó với bệnh tật, bảo vệ mạng sống của chính mình cũng như những con non khác.

TIN CŨ HƠN
Sự kỳ vĩ của cây cổ thụ lớn nhất thế giới, 2.700 năm vẫn là tuổi trung niên

Sự kỳ vĩ của cây cổ thụ lớn nhất thế giới, 2.700 năm vẫn là tuổi trung niên

Về mặt thể tích, tướng Sherman chính là cây đơn lớn nhất thế giới hiện nay. Nó có thể chứa được đến mười con cá voi xanh – loài động vật lớn nhất còn tồn tại, mà mỗi cá thể trưởng thành nặng tới 180 tấn.

Đăng ngày: 01/02/2026
Thế giới liệu có cây nào sống trên 5.000 năm?

Thế giới liệu có cây nào sống trên 5.000 năm?

Theo tính toán của các nhà khoa học, một cây cổ thụ thuộc họ bách (Fitzroya cupressoides) có tên Alerce Milenario ở Chile có thể đã sống hơn 5.000 năm.

Đăng ngày: 01/02/2026

"Cây tiền" quý hiếm mọc cheo leo bên vách đá: Vệ sĩ canh giữ 24/24, dùng kính lúp soi lá "kiểm tra sức khỏe"

Dù chỉ là một thay đổi nhỏ của cây cũng sẽ được nhân viên canh giữ ghi vào nhật ký để các chuyên gia thuận tiện theo dõi.

Đăng ngày: 30/01/2026
12 loại nấm độc nguy hiểm nhất thế giới

12 loại nấm độc nguy hiểm nhất thế giới

Nếu ăn phải một số loại nấm độc như nấm đôi cánh thiên thần hoặc nấm mũ đầu lâu, con người sẽ bị tổn thương gan, thận, hệ thần kinh, dẫn đến tử vong.

Đăng ngày: 30/01/2026
Những điều cần biết về loại virus gây tỷ lệ tử vong 70% tại Ấn Độ

Những điều cần biết về loại virus gây tỷ lệ tử vong 70% tại Ấn Độ

Cho đến thời hiện tại, vẫn chưa có vaccine phòng ngừa hoặc phương pháp điều trị khỏi bệnh một khi nhiễm virus Nipah. Bệnh có tỷ lệ tử vong lên tới khoảng 70%.

Đăng ngày: 28/01/2026
Một trong những loài cây nguy hiểm nhất thế giới lại mọc hoang nhiều ở Việt Nam

Một trong những loài cây nguy hiểm nhất thế giới lại mọc hoang nhiều ở Việt Nam

Trong thế giới loài hoa, nhiều loài có vẻ ngoài rất đẹp đẽ nhưng lại ẩn chứa những nguy hiểm khôn lường...

Đăng ngày: 26/01/2026
Việt Nam ra mắt giống ngô hoa quả ngọt ăn trực tiếp không cần luộc, hấp hay nướng

Việt Nam ra mắt giống ngô hoa quả ngọt ăn trực tiếp không cần luộc, hấp hay nướng

Viện nghiên cứu và phát triển cây trồng vừa cho ra đời loại ngô hoa quả có thể ăn trực tiếp mà không cần luộc, hấp, nướng. Ngô có độ ngọt cao, mọng nước hơn dưa hấu.

Đăng ngày: 25/01/2026
Khoa Học News