Làm sao loài người biết được tuổi của đá?

Câu hỏi đặt ra là làm sao để biết tuổi của Trái Đất 4,54 tỷ năm, thời kì băng hà cuối cùng (lượng băng trên Trái đất là cực đại) là 10.000 năm, hay các nhà khoa học tìm thấy hóa thạch 90 triệu năm của loài B. Vậy các nhà khoa học đá xác định tuổi đá, hóa thạch, hay các sự kiện địa chất xảy ra hàng tỷ năm trong quá khứ bằng cách nào?

Sơ qua về đá, trong lớp vỏ Trái đất của chúng ta có 3 loại đá chính: đá magma (các dòng dung nham đi dưới lòng đất đi lên rồi động nguội mà thành), đá trầm tích (ví dụ như cát được vận chuyển theo sông suối từ thượng nguồn về, gặp điều kiện thuận lợi cát sẽ lắng đọng, lớp này phủ chồng lên lớp kia, nén ép mà thành đá), đá biến chất (là đá được biến đổi từ đá trầm tích hoặc magma ban đầu, dưới điều kiện nhiệt độ và áp suất mà bị biến đổi).

Làm sao loài người biết được tuổi của đá?
Đá trầm tích cuội kết được hình thành do sự lắng đọng, gắn kết, và nén ép các viên cuội mà thành.

Về tuổi của các đối tượng địa chất (đá, hóa thạch..) có hai loại: tuổi tương đối (A trẻ hơn B, B cổ hơn C) và tuổi tuyệt đối (xác định rõ đá đó hình thành cách đây bao nhiêu triệu năm). Ví dụ như đá cuội kết ở hình trên, viên cuội thực ra được phá vỡ, vận chuyển mài mòn từ một loại đá khác ở thượng nguồn, chúng ta không thể định tuổi tuyệt đối viên cuội rồi kết luận đó là tuổi hình thành của đá cuội kết này ở hạ nguồn, đó là nhầm lẫn. Trong trường hợp này, các nhà cổ sinh vật học sẽ xem các sinh vật bị hóa đá và chôn vùi cùng viên cuội kia, rồi xác định tuổi của hóa thạch đó (bằng các đặc trưng về giống, loài..), từ đó tính tuổi hình thành tương đối của đá cuội kết này.

Loading...

Trong ví dụ dưới đây, người ta biết đá C cắt vào đá B (đã biết 1.1 triệu năm) nhưng lại bị phủ bởi đá A (đã biết 1 triệu năm), như vậy hình thành tương đối của đá C là trong khoảng 1.1 – 1 triệu năm.
Làm sao loài người biết được tuổi của đá?

Cách xác định tuổi tuyệt đối của đá dựa vào hệ đồng vị. Ví dụ như hệ đồng vị Urani – Chì (U/Pb), đá magma sau khi đông nguội có chứa Urani (đồng vị mẹ - parent), Urani sau đó theo thời gian sẽ phân rã ra chì - Pb (đồng vị con – Daughter). Bằng máy móc người ta có thể đếm được trong đá còn bao nhiêu nguyên tử mẹ và số nguyên tử con ở thời điểm hiện tại rồi tính ra thời gian hình thành bằng phương trình phân rã phóng xạ:

Làm sao loài người biết được tuổi của đá?

Ở đó, λ là hằng số phân rã, D* là số đồng vị con được phân rã ra, N là số đồng vị mẹ còn lại.
Có nhiều hệ đồng vị có thể được áp dụng để định tuổi tuyệt đối của đá. Như thống kê ở bảng dưới, phương pháp C14 có thể định tuổi cho các vật liệu hữu cơ như than đá, thân cây hóa đá, hóa thạch, xương…

Làm sao loài người biết được tuổi của đá?

Phương pháp định tuổi tuyệt đối khá tốn kém và còn nhiều sai số nhất định, hy vọng với tiến bộ của khoa học kỹ thuật trong thời gian tới có thể khác phục được 2 vấn đề trên.

Làm sao loài người biết được tuổi của đá?
Hệ thống máy định tuổi SHRIMP (Sensitive high-resolution ion microprobe).

Ở Việt Nam, tính đến thời điểm hiện tại thì đá cổ nhất được tìm thấy có tuổi khoảng 2,9 tỷ năm ở khu vực tây bắc Việt Nam (Lào Cai, Yên Bái).

Và nói về ngành khoa học trái đất có rất nhiều câu hỏi thú vị, trên thang thời gian, liệu con người có diệt vong như đế chế khủng long thứ 2? Hành tình sống nào kế tiếp? ... và còn rất nhiều câu hỏi cần câu trả lời rõ ràng hơn từ loài người.

Loading...
TIN CŨ HƠN
Thử sạc iPhone bằng 10 cục sạc cùng lúc và cái kết bất ngờ

Thử sạc iPhone bằng 10 cục sạc cùng lúc và cái kết bất ngờ

Để thực hiện được thử nghiệm này, TechRax đã kết nối 10 dây sạc được kết nối với 10 cục sạc vào một đầu cáp Lightning để có thể cắm được vào iPhone.

Đăng ngày: 29/09/2020
Siêu du thuyền 500 triệu USD này lấy cảm hứng từ anime và có thiết kế trông như một chú thiên nga

Siêu du thuyền 500 triệu USD này lấy cảm hứng từ anime và có thiết kế trông như một chú thiên nga

Có tên là Avanguardia, siêu du thuyền được thiết kế bởi studio Lazzarini ở Rome.

Đăng ngày: 29/09/2020
Đến nơi người dân hàng ngày đi làm bằng... dù lượn

Đến nơi người dân hàng ngày đi làm bằng... dù lượn

Một ngôi làng nhỏ bé ở Thụy Sỹ được mệnh danh là thiên đường của những người mê bộ môn dù lượn. Thậm chí, có người hàng ngày vẫn di chuyển đi làm bằng "phương tiện" này.

Đăng ngày: 29/09/2020
Người Nhật tạo ra khối rubic nhỏ nhất thế giới chưa đến 1cm

Người Nhật tạo ra khối rubic nhỏ nhất thế giới chưa đến 1cm

Khối Rubik nhỏ nhất thế giới do một công ty Nhật Bản sáng tạo ra có kích thước 0,99 cm.

Đăng ngày: 29/09/2020
Sinh vật cổ đại trên Trái đất có thể sống nhờ thạch tín

Sinh vật cổ đại trên Trái đất có thể sống nhờ thạch tín

Hàng tỷ năm trước khi oxy có sẵn, thạch tín có thể được nhiều dạng sống sử dụng để quang hợp.

Đăng ngày: 28/09/2020
Hoàng đế si tình nhất Trung Hoa: Hoàng hậu chết vẫn chui vào quan tài nằm chung

Hoàng đế si tình nhất Trung Hoa: Hoàng hậu chết vẫn chui vào quan tài nằm chung

Trong lịch sử Trung Hoa vẫn còn 1 vị Hoàng đế nổi tiếng vì chung tình, vợ chết vẫn chui vào quan tài nằm chung suốt nhiều ngày trời. Đó chính là Chiêu Văn đế Mộ Dung Hy.

Đăng ngày: 28/09/2020

"Bóc giá" nhanh bánh Trung thu của các nước châu Á, bánh Việt Nam tính ra còn rẻ chán

Tết Trung thu ở châu Á không chỉ có bánh nướng, bánh dẻo mà còn có nhiều loại bánh truyền thống hấp dẫn khác. Trong đó, bánh nhân ngọt là loại phổ biến nhất.

Đăng ngày: 28/09/2020
Tiêu điểm
Khoa Học News