Lần đầu phát hiện cá phát quang sinh học ở Bắc Cực

Các nhà khoa học phát hiện một loài cá ốc có thể tỏa ra ánh sáng huỳnh quang gồm hai màu đỏ và xanh, điều hiếm thấy ở động vật.

Nhóm chuyên gia tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Mỹ lần đầu tiên ghi nhận hiện tượng huỳnh quang sinh học ở một loài cá Bắc Cực, Phys hôm 19/3 đưa tin. Họ nghiên cứu vùng nước lạnh giá ngoài khơi Greenland và tìm thấy một loài cá ốc (snailfish) tỏa ra ánh sáng đỏ và xanh lá. Nghiên cứu mới xuất bản trên tạp chí American Museum Novitates.


Cá ốc ở Bắc Cực phát quang sinh học với hai màu đỏ và xanh lá. (Ảnh: J. Sparks, D. Gruber, P. Kragh).

"Nhìn chung, chúng tôi thấy huỳnh quang biển khá hiếm tại Bắc Cực, cả ở động vật có xương sống lẫn không xương sống. Vì thế, chúng tôi rất ngạc nhiên khi thấy cá ốc chưa trưởng thành phát ra ánh sáng huỳnh quang, thậm chí tới hai màu. Một loài phát quang hai màu như vậy rất hiếm", John Sparks, quản lý Khoa Ngư học tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Mỹ, thành viên nhóm nghiên cứu, cho biết.

Năm 2014, Sparks cùng giáo sư sinh học David Gruber nhận diện hơn 180 loài cá mới có thể phát huỳnh quang sinh học - khả năng chuyển các bước sóng xanh lam thành ánh sáng xanh lá, đỏ hay vàng. Một số loài vật sử dụng nó cho những hành vi như giao tiếp hoặc giao phối.

Các nhà khoa học đã nắm được nhiều thông tin về khả năng này ở cá nhiệt đới sống tại những vùng quanh năm có lượng ánh sáng ban ngày như nhau. Nhưng ở Bắc Cực, ngày có thể vô cùng dài hoặc vô cùng ngắn. Do đó, các nhà nghiên cứu muốn quan sát trực tiếp xem việc sống lâu trong bóng tối ảnh hưởng thế nào đến khả năng phát huỳnh quang sinh học.

"Mùa đông ở vùng cực, trời gần như hoàn toàn tối nên việc phát huỳnh quang sinh học sẽ không diễn ra. Nhưng trong những tháng hè với hiện tượng Mặt Trời nửa đêm, chúng tôi cho rằng nó có thể xuất hiện", Gruber nói.

Năm 2019, Sparks và Gruber tới vùng băng trôi ở ngoài khơi bờ biển Đông Greenland để kiểm tra giả thuyết của mình. Họ nhận thấy hiện tượng huỳnh quang biển rất hiếm, đồng thời phát hiện nhóm cá phát quang ở những vùng ôn đới và nhiệt đới, ví dụ cá mù làn và cá thân bẹt, không tỏa ra ánh sáng huỳnh quang trong nước lạnh. Tuy nhiên, cũng có một trường hợp đặc biệt. Đó là hai con cá Liparis gibbus chưa trưởng thành thuộc họ cá ốc có thể phát quang sinh học hai màu.

Các nhà khoa học đang tập trung nghiên cứu công dụng của huỳnh quang ở nhiều nhóm cá khác nhau. Ví dụ, họ nhận thấy cá nhám mèo phát ra ánh sáng huỳnh quang xanh lá làm tăng độ tương phản trong các sắc tố, giúp các cá thể nhìn nhau dễ hơn dưới biển sâu.

TIN CŨ HƠN
Dòng Gulf Stream, hệ thống sưởi khổng lồ của đại dương

Dòng Gulf Stream, hệ thống sưởi khổng lồ của đại dương

Gulf Stream, dòng nước ấm từ vịnh Mexico qua Đại Tây Dương đến châu Âu, liệu sẽ biến mất hay không? Các nhà khoa học tỏ ra lo lắng. Dòng hải lưu này giúp các vùng dọc theo đại dương ở châu Âu được ấm hơn, nay đã yếu đi. Đây là hậu quả của t

Đăng ngày: 03/01/2026
Cá “tàng hình” hiếm hơn vàng ở Việt Nam

Cá “tàng hình” hiếm hơn vàng ở Việt Nam

Tại Việt Nam trước năm 1995, người ta tình cờ bắt được một con cá loại này ở biển Nha Trang và từ đó đến nay, không gặp lại nữa.

Đăng ngày: 01/01/2026
Những điều thú vị về con sam biển

Những điều thú vị về con sam biển

So với cua, tôm thì loài sam biển là loài hải sản không đắt đỏ bằng, tuy nhiên, giá trị mà nó mang lại đối với y học thì ít có loài nào sánh bằng.

Đăng ngày: 27/12/2025
San hô là động vật hay thực vật?

San hô là động vật hay thực vật?

San hô là các sinh vật biển thuộc lớp San hô (Anthozoa) tồn tại dưới dạng các thể polip nhỏ giống hải quỳ, thường sống thành các quần thể gồm nhiều cá thể giống hệt nhau.

Đăng ngày: 24/12/2025
Top 6 loài cá to lớn nhất đại dương

Top 6 loài cá to lớn nhất đại dương

Thế giới đại dương rộng lớn với muôn vàn loài động vật khiến chúng ta phải khao khát được khám phá, từ hung tợn cho tới kỳ lạ với những khả năng đặc biệt, chúng dần thu hút sự tò mò của con người hơn.

Đăng ngày: 15/12/2025
Cá nóc hòm vàng - Loài cá có hình vuông kỳ lạ

Cá nóc hòm vàng - Loài cá có hình vuông kỳ lạ

Dù sở hữu cơ thể khá cồng kềnh, cá nóc hòm vàng vẫn bơi nhanh như tên bắn để bắt mồi nhờ sử dụng vây đuôi.

Đăng ngày: 10/12/2025
Bắt được 3 con cá mặt trăng hiếm trong cùng 1 ngày

Bắt được 3 con cá mặt trăng hiếm trong cùng 1 ngày

Ba con cá mặt trăng mà ông Snodgrass và nhóm bạn câu được trong cùng ngày là loài cá hiếm có trọng lượng từ 55 đến 80kg.

Đăng ngày: 02/12/2025
Khoa Học News