Lần đầu phát hiện sao lùn nâu nhờ kính viễn vọng vô tuyến
Các nhà thiên văn đảo ngược quá trình thông thường để tìm ra một sao lùn nâu, hay siêu hành tinh, với kính viễn vọng LOFAR tại Hawaii.
Các nhà khoa học nhận diện tín hiệu quang phổ của sao lùn nâu BDR J1750+3809 (hay Elegast) khi nghiên cứu dữ liệu thu thập bởi kính viễn vọng LOFAR tại Đài quan sát Mauna Kea, Hawaii, do Đại học Hawaii vận hành. Nghiên cứu mới đăng trên tạp chí The Astrophysical Journal Letters hôm 9/11.
Đây là lần đầu tiên các nhà nghiên cứu sử dụng kính viễn vọng vô tuyến để nhận diện và mô tả một sao lùn nâu lạnh, còn gọi là siêu hành tinh. Đến nay, giới thiên văn chủ yếu dựa vào những cuộc khảo sát bằng ánh sáng hồng ngoại để tìm ra loại thiên thể này.
Minh họa sao lùn nâu mới phát hiện BDR J1750+3809. (Ảnh: ASTRON/Danielle Futselaar).
"Phát hiện này mở ra phương pháp mới giúp tìm kiếm những thiên thể lạnh trôi nổi gần Mặt Trời. Chúng quá mờ để quan sát bằng những phương pháp mà chúng ta sử dụng 25 năm qua", đồng tác giả nghiên cứu Michael Liu, nhà thiên văn tại Đại học Hawaii, cho biết.
Sao lùn nâu nằm giữa ranh giới của những hành tinh lớn nhất và những ngôi sao nhỏ nhất. Dù không đủ khối lượng để duy trì phản ứng nhiệt hạch, chúng vẫn phát ra sóng vô tuyến. Giống sao Mộc và các hành tinh khí khổng lồ khác, sao lùn nâu với bầu khí quyển dày có từ trường mạnh và có khả năng làm tăng tốc các hạt mang điện. Các hạt này phát ra sóng vô tuyến và cung cấp năng lượng cho những hiện tượng điện từ như cực quang.
Trước đây, các nhà khoa học cũng quan sát được tín hiệu vô tuyến từ sao lùn nâu xa, nhưng chỉ sau khi đã phát hiện chúng nhờ những cuộc khảo sát hồng ngoại. Trong nghiên cứu mới, các nhà thiên văn đảo ngược quá trình này. Họ định vị sao lùn nâu nhờ dữ liệu từ LOFAR rồi dùng các kính viễn vọng hồng ngoại tại Mauna Kea để quan sát kỹ hơn.
Để phân biệt tín hiệu phát ra từ sao lùn nâu với những thiên hà xa xôi, nhóm nghiên cứu tập trung vào sóng vô tuyến phân cực tròn, đặc điểm chỉ có ở sao, hành tinh và sao lùn nâu. Sau khi xác định một tín hiệu yếu của sóng vô tuyến phân cực trong dữ liệu của LOFAR, họ xem xét hình ảnh lưu trữ từ những đài quan sát khác, gồm Kính viễn vọng Gemini-North và Cơ sở Kính viễn vọng Hồng ngoại NASA (IRTF), để xác nhận phát hiện mới.
Dữ liệu từ SPeX, quang phổ kế siêu nhạy của IRTF, cho phép các nhà khoa học tìm ra methane trong khí quyển của thiên thể ở xa, một đặc điểm của sao lùn nâu. "Điều này cho thấy tính hiệu quả của SpeX đã tăng lên sau khi được nâng cấp với những thiết bị điện tử và hồng ngoại hiện đại năm 2015", John Rayner, nhà thiên văn tại Đại học Hawaii, nhận xét.
Những điều thú vị ít ai biết về Mặt Trăng
Mặt Trăng - vật thể lớn nhất và sáng nhất trên bầu trời đêm đã làm mê hoặc và là nguồn cảm hứng vô tận cho loài người trong nhiều thế kỷ qua.
Tìm hiểu về hiện tượng Nhật thực và Nguyệt thực
Trong bài viết dưới đây, chúng ta cùng tìm hiểu xem hiện tượng Nhật Thực, Nguyệt Thực là gì? Tại sao nó lại được những người yêu thích thiên văn học quan tâm đến vậy.
Trái đất ở xa mặt trời nhất trong năm
Bất chấp đợt nóng kinh người càn quét trong vài ngày qua, Trái đất được xác định ở khoảng cách tối đa với mặt trời vào ngày 5/7.
Tên lửa hoạt động như thế nào trong không gian?
Trên thực tế, ở không gian vũ trụ không có không khí, vậy làm thế nào tên lửa có thể đốt cháy động cơ và nhiên liệu thiết yếu cần có trong không gian?
Nguyệt thực có liên quan đến tâm linh?
Rất nhiều người cho rằng, nguyệt thực là hiện tượng thiên nhiên thần bí nên khi xảy ra thường phải liên quan đến những biến đổi bất thường trong đời sống. Trao đổi những băn khoăn này với nhiều nhà khoa học, chúng tôi đều nhận được câu khẳng định: chẳng có gì liên quan.
Khám phá các giai đoạn trong chu kỳ của Mặt Trăng
Các giai đoạn (pha) của Mặt Trăng thay đổi một cách tuần hoàn, phụ thuộc vào góc chiếu của Mặt Trời tới Mặt Trăng và vị trí quan sát trên Trái Đất.
