Lần đầu tiên tìm thấy động đất theo... mùa

Các cơn bão thường xuất hiện theo mùa, nhưng động đất thì chưa ai nghĩ đến. Các nhà khoa học đã phát hiện thấy ở Himalaya, chúng cũng xuất hiện theo chu kỳ nhất định và trong mùa đông.

Trong nhiều năm, các nhà địa chấn học đã quan sát thấy ở dãy núi vĩ đại của châu Á này, động đất xuất hiện nhiều hơn trong các tháng mùa đông so với các tháng hè, nhưng họ không thể tìm ra nguyên nhân của điều đó. Một nghiên cứu mới sử dụng dữ liệu vệ tinh và hệ thống định vị toàn cầu đã tìm thấy mối liên quan giữa sự gia tăng động đất với thời kỳ gió mùa mang mưa tưới đẫm vùng này vào mỗi mùa hè.

Himalaya là vùng có hoạt động động đất cao do sự va chạm của hai mảng thạch quyển Ấn Độ và Âu -Á, trong khi vùng Ấn Độ tiếp tục lấn sâu vào châu Á.

Động đất theo mùa ở Himalaya được cho là liên quan đến hoạt động của gió mùa gây mưa. (Ảnh: Theodora)

Philippe Avouac từ Viện công nghệ California và cộng sự đã phân tích dữ liệu của 1.000 trận động đất tại Himalaya và phát hiện thấy số lần xảy ra vào mùa đông gấp đôi trong mùa hè. Chẳng hạn, có tới 150 trận động đất cấp 3 xảy ra từ tháng 12 đến tháng 2, nhưng chỉ có 75 trận trong mùa hè. Số liệu cũng tương tự với các lần động đất cường độ mạnh hơn.

Số liệu vệ tinh về mực nước trong các dòng sông ở thung lũng Ganges cho thấy có sự dao động mạnh giữa đông và hè - khi gió mùa bắt đầu thổi vào tháng 5, mực nước bắt đầu tăng tốc mạnh, và tăng cao hơn 4 mét vào thời điểm tháng 9, trước khi bắt đầu đợt thoái trào cho đến mùa gió mùa năm sau.

Theo lý giải của nhóm nghiên cứu, khi những cơn mưa do gió mùa mang đến lấp đầy các dòng sông trong thung lũng Ganges, chúng đã làm tăng áp suất lên đất đá trong vùng. Khi mưa tạnh và nước sông bắt đầu ngấm vào lòng đất, sức ép này được giải toả hướng đến phần trước của dãy Himalaya. Sự phân bố lại sức ép dẫn tới nén ép theo chiều ngang trong dãy núi vào thời điểm cuối năm, và cuối cùng kích hoạt những trận động đất vào mùa đông.

Avouac cũng tin rằng cơ chế gây động đất ở Himalaya là độc nhất vô nhị.

T. An

Từ khóa liên quan:
TIN CŨ HƠN
Tại sao nhiệt độ cao khiến máy bay khó cất cánh?

Tại sao nhiệt độ cao khiến máy bay khó cất cánh?

Nhiệt độ gia tăng trên Trái đất đang khiến máy bay khó cất cánh hơn ở một số sân bay, đặt ra thách thức khác cho ngành hàng không dân dụng.

Đăng ngày: 22/04/2026
Đảo rắn Brazil - nơi kinh hoàng nhất thế giới

Đảo rắn Brazil - nơi kinh hoàng nhất thế giới

Đảo rắn tại Brazil sở hữu vẻ đẹp tựa thiên đường nhưng với gần 400.000 con rắn độc bậc nhất thế giới vừa là nỗi sợ, vừa kích thích sự hiếu kỳ của du khách ưa mạo hiểm.

Đăng ngày: 05/04/2026
Tại sao lại có mưa đá, cách phòng tránh mưa đá

Tại sao lại có mưa đá, cách phòng tránh mưa đá

Tại sao lại có mưa đá và có cách nào dự đoán cũng như phòng tránh mưa đá không? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp thắc mắc trên cho bạn.

Đăng ngày: 03/04/2026
Vì sao nước ta có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa?

Vì sao nước ta có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa?

Khí hậu nước ta rất độc đáo: khí hậu nóng nhưng không khô hạn như Tây Nam Á, Bắc Phi. Nóng ẩm nhưng không nóng ẩm quanh năm như các quần đảo ở Đông Nam Á.

Đăng ngày: 22/03/2026
Biến đổi khí hậu là gì?

Biến đổi khí hậu là gì?

Chúng ta biết rằng, việc biến đổi khí hậu đã, đang ảnh hưởng đến các hệ sinh thái trên Trái đất và tác động trực tiếp đời sống hàng ngày của con người.

Đăng ngày: 21/03/2026
Tại sao bão ở Việt Nam lại hay vào miền Trung?

Tại sao bão ở Việt Nam lại hay vào miền Trung?

Dân gian có câu "Ông tha mà bà không tha/ Làm nên lũ lụt hai ba tháng mười”, để nhắc nhở, cảnh báo mùa lũ ở các tỉnh từ Thanh Hóa đổ vào thường xảy ra đầu tháng 7 đến tháng 10 hàng năm.

Đăng ngày: 18/03/2026
Bão là gì? Bão hình thành như thế nào và vì sao có bão?

Bão là gì? Bão hình thành như thế nào và vì sao có bão?

Bão hình thành như thế nào? Vì sao lại có bão? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp cho bạn biết đó.

Đăng ngày: 17/03/2026
Khoa Học News