Khoa Học News

Loài tắc kè sa mạc kì lạ có khả năng phát sáng dưới ánh trăng

Các nhà khoa học vừa phát hiện ra loài tắc kè sa mạc đến từ Namibia có những mảng sáng rực rỡ trong bóng tối, ánh lên màu xanh lá cây neon dưới ánh sáng của Mặt trăng.

Cơ chế tạo ra ánh sáng này của nó chưa từng thấy trước đây ở động vật có xương sống trên cạn.


Hình ảnh tắc kè Pachydactylus rangei từ sa mạc Namiba phát huỳnh quang màu xanh lá cây neon dọc theo sườn và xung quanh mắt dưới ánh sáng tia cực tím mạnh.

Tắc kè Palmetto (Pachydactylus rangei) có da trong mờ với những mảng lớn màu vàng: sọc ở hai bên và vòng bao quanh mắt. Nhưng khu vực này sẽ sáng lên khi chúng hấp thụ ánh sáng xanh hơn của Mặt trăng.

Khả năng phát quang đã được tìm thấy ở các loài bò sát và lưỡng cư khác, do xương của chúng tạo ra hoặc do chất tiết hóa học trên da của chúng. Tuy nhiên, tắc kè Palmetto lại có màng tạo ra ánh sáng của chúng bằng cách sử dụng các tế bào sắc tố da chứa đầy tinh thể guanine. Những tế bào này, được gọi là iridophores, trước đây có liên quan đến việc hiển thị màu sắc ở tắc kè và thằn lằn, nhưng đây là bằng chứng đầu tiên cho thấy chúng cũng cho phép tắc kè phát sáng trong bóng tối.

Tắc kè Palmetto có chiều dài khoảng 10 đến 15 cm. Loài tắc kè này sử dụng đôi chân lớn có màng để chui qua cát mịn và chúng chủ yếu hoạt động vào ban đêm.

Vào năm 2018, các tác giả nghiên cứu đã phát hiện ra rằng tắc kè hoa có xương phát sáng qua da của chúng. Đồng tác giả nghiên cứu Mark Scherz, tại Đại học Potsdam, Đức, cho biết khám phá đó đã thúc đẩy các nhà khoa học tìm kiếm ánh sáng tiềm ẩn trong các loài bò sát và lưỡng cư khác.

David Prötzel, tác giả chính của nghiên cứu này ở Munich, đã nuôi tắc kè Palmetto ở nhà và có một phát hiện đáng kinh ngạc khi chiếu đèn UV vào những con tắc kè của mình.

Sau đó, các nhà nghiên cứu đã kiểm tra 55 mẫu vật tắc kè Palmetto dưới ánh sáng UV và họ đã tìm thấy bằng chứng về sự phát huỳnh quang ở cả tắc kè đực lẫn cái.

Scherz cho biết: "Trên thực tế, hóa ra khá nhiều loài khác, bao gồm cả tắc kè, có làn da đủ trong suốt để có thể nhìn thấy huỳnh quang của xương chúng dưới ánh sáng UV đủ mạnh".


Các sọc màu hơi vàng trên hai bên sườn của tắc kè có thể nhìn thấy đối với các loài tắc kè khác, nhưng bị che khuất khỏi những kẻ săn mồi tấn công từ trên cao.

Nhưng ở loài tắc kè Palmetto, ánh sáng màu lục neon sáng đến từ các tế bào sừng. Mặc dù trước đây iridophores không liên quan đến sự phát huỳnh quang ở tắc kè, nhưng chúng được biết là phát huỳnh quang ở một số loài cá rạn san hô. Tắc kè Palmetto là loài tắc kè đầu tiên được biết đến sở hữu hai loại tế bào biểu bì. Trong đó có một loại phát quang và một loại không phát quang.

Các tác giả nghiên cứu cho hay, ánh sáng mà các tế bào này tạo ra sáng hơn ánh sáng phát ra từ xương của tắc kè hoa và là một trong những ví dụ sáng nhất về sự phát huỳnh quang ở động vật trên cạn.

Những dấu hiệu phát sáng như vậy dọc theo phần thân dưới và xung quanh mắt sẽ rất dễ nhìn thấy đối với những con tắc kè khác, nhưng sẽ bị che khuất khỏi những kẻ săn mồi có điểm thuận lợi cao hơn, chẳng hạn như cú hoặc chó rừng.

Mặc dù các nhà khoa học không biết hầu hết các loài động vật sử dụng huỳnh quang của chúng như thế nào, nhưng vị trí và độ sáng của những dấu hiệu này, cũng như khả năng hiển thị của chúng trong môi trường sa mạc khô cằn của tắc kè, nơi không có nhiều thảm thực vật, cho thấy rằng huỳnh quang đóng một vai trò trong tương tác xã hội của tắc kè.

"Chúng tôi đã quan sát thấy trong điều kiện nuôi nhốt, mặc dù những con vật này phần lớn sống đơn độc nhưng chúng vẫn chạy đến gần nhau để chào hỏi nhau sau một thời gian ngắn tách biệt. Chúng cũng liếm hơi nước đọng trên cơ thể của nhau. Vì vậy, có rất nhiều lý do để có thể nhìn thấy nhau trong khoảng cách xa sẽ rất hữu ích cho những con tắc kè này", Scherz thông tin.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
4 loài rắn cực độc được tìm thấy nhiều nhất ở Fansipan

4 loài rắn cực độc được tìm thấy nhiều nhất ở Fansipan

Một trong số chúng được mệnh danh là "Ông vua săn động vật máu nóng ở Việt Nam". Những loài rắn này đã được nhà nghiên cứu sinh vật rừng dày dặn kinh nghiệm Phùng Mỹ Trung có nhắc tới.

Đăng ngày: 01/10/2026
Cảnh giác với loài ếch đẹp chứa độc chết người

Cảnh giác với loài ếch đẹp chứa độc chết người

Được mệnh danh là loài sinh vật “độc” nhất thế giới, nọc độc của ếch phi tiêu khiến hệ thần kinh bị tê liệt, gây tê liệt các cơ và dẫn tới tử vong.

Đăng ngày: 30/09/2026
Trâu bò luôn quay đầu về một hướng

Trâu bò luôn quay đầu về một hướng

Nếu chẳng may bị lạc ở vùng nông thôn mà không có la bàn, bạn chớ vội hoảng. Theo các nhà khoa học Đức, bạn có thể xác định phương hướng bằng cách quan sát các đàn gia súc.

Đăng ngày: 30/09/2026
Loài cá heo cực hiếm này thực sự sắp tuyệt chủng, cả thế giới chỉ còn chưa đầy 10 con

Loài cá heo cực hiếm này thực sự sắp tuyệt chủng, cả thế giới chỉ còn chưa đầy 10 con

Bi kịch của loài cá heo này - cũng giống bao loài khác - đến từ chính con người.

Đăng ngày: 29/09/2026
Cách phân biệt rắn cạp nong và rắn cạp nia

Cách phân biệt rắn cạp nong và rắn cạp nia

Ở Việt Nam có rất nhiều rắn độc và cực độc, điển hình là hai "anh em" rắn cạp nong - cạp nia.

Đăng ngày: 28/09/2026
Bạn có biết: loài rùa sinh tồn qua mùa đông bằng cách... thở bằng mông

Bạn có biết: loài rùa sinh tồn qua mùa đông bằng cách... thở bằng mông

Rùa là loài động vật máu lạnh - vậy nên thân nhiệt của chúng thay đổi theo môi trường bên ngoài. Nếu nhiệt độ dưới nước là 1 độ C, thì thân nhiệt của rùa cũng là như thế.

Đăng ngày: 26/09/2026
Những loài mèo "đẹp lạ" trên thế giới

Những loài mèo "đẹp lạ" trên thế giới

Mèo là thú cưng được nhiều gia đình yêu thích. Với bộ lông mềm mại và vẻ đẹp đáng yêu những chú mèo dưới đây sẽ khiến bạn yêu thích ngay khi gặp mặt.

Đăng ngày: 25/09/2026
Khoa Học News