Mẹ mang máu Rh-, con dễ gặp nguy

Vợ chồng anh Nguyễn Đình Hội, ở xã Lạc Hồng, Yên Lạc, Vĩnh Phúc, vui mừng khôn xiết khi đón con trai thứ hai chào đời. Nhưng, hôm sau, cháu bé có biểu hiện vàng da và ngày càng nặng hơn. Cháu bị chứng tan máu do bất đồng nhóm máu với người mẹ có máu Rh-.

Trước đó hai năm, con trai đầu của anh chị Hội cũng bị tử vong sau khi sinh 3 ngày với biểu hiện như vậy. 

Hai mẹ con được đưa về bện viện Nhi Trung Ương, Hà Nội điều trị nhưng hy vọng cứu sống cháu bé rất ít vì nhóm máu Rh- quá hiếm, ngay cả những bệnh viện lớn cũng không có sẵn. Rất may, Viện Truyền máu Huyết học Trung ương là nơi duy nhất có máu nhóm này dự trữ và đã giúp cháu bé được cứu sống.

Khi nói đến nhóm máu, người ta chỉ hay tới các nhóm A, B, AB, O. Đó là sự phân biệt nhóm máu thuộc hệ A B O, hệ phổ biến nhất trong số khoảng 23 hệ thống nhóm máu có liên quan tới hơn 200 kháng nguyên của hồng cầu. Nhưng bên cạnh đó, còn một nhóm máu liên quan nhiều tới các tai biến sản khoa đó là Rh (Rhesus). Hệ nhóm máu này chia các nhóm máu A, B, O, AB chia thành hai loại: Rh+ hoặc Rh-. Như vậy, một người nhóm máu A có thể là A Rh+ hoặc Rh-.

Trong cộng đồng người da trắng ở châu Âu, tỷ lệ Rh- khoảng 15%, còn tại nước ta, cứ 10.000 người mới có 7 người mang nhóm máu này.

Người mang nhóm máu Rh- thì trong cơ thể không có các kháng nguyên của nhóm máu Rh (trong đó, quan trọng nhất là kháng nguyên D) nên không thể chống lại kháng nguyên của nhóm Rh. Khi cơ thể mẫn cảm với nhóm máu này, như được truyền máu, đẻ, sẽ sinh ra kháng thể chống lại Rh+. Từ lần tiếp xúc thứ hai với nhóm máu Rh+ trở đi, trong cơ thể người có nhóm máu Rh- sẽ có phản ứng giữa kháng thể và kháng nguyên Rh và gây miễn dịch gây tan máu.

Chẳng hạn, người mẹ có nhóm máu Rh- chưa được truyền máu bao giờ, khi mang thai, thường có nhóm máu giống bố là Rh+, hồng cầu của con mang nhóm máu Rh+ xâm nhập vào máu mẹ, kích thích cơ thể mẹ sinh ra kháng thể kháng Rh+. Khi mang thai lần thứ 2, kháng thể này có thể được truyền vào bào thai, chống lại hồng cầu của con, gây các tai biến như phù thai, tan máu ở trẻ sơ sinh.

Ngoài ra, những người mang nhóm máu Rh- khi cần truyền máu cần phải hòa hợp cả nhóm máu hệ A B O lẫn nhóm máu hệ Rh.

Như vậy, để chủ động phòng bệnh, phụ nữ mang thai nên đến các khoa huyết học để được tư vấn kỹ lưỡng và truyền Anti-D, một loại kháng huyết thanh của nhóm máu Rh-, bảo đảm an toàn cho cả mẹ và con khi sinh.