Não có đói kiến thức giống như dạ dày đói thức ăn?

Nhiều nghiên cứu cho thấy sự tò mò của con người là động lực thúc đẩy sự tiến bộ của trí tuệ ngay từ khi chúng ta còn là những đứa trẻ chập chững khám phá thế giới.

"Tôi không có tài năng gì đặc biệt. Tôi chỉ có sự tò mò đầy nhiệt huyết". Câu nói nổi tiếng của Albert Einstein đã tóm gọn bản tính tò mò của con người chỉ trong 9 từ.

Nhưng điều có lẽ ông chưa nhận ra chính là sự quan trọng của tính tò mò không thể kiềm chế kia, khi mà nó là thứ giúp trí tuệ của chúng ta ngày một tiến bộ hơn.

Não có đói kiến thức giống như dạ dày đói thức ăn?
Tính tò mò của con người thúc đẩy sự phát triển của trí tuệ.

Loading...

Bạn có bao giờ tự hỏi rằng phải chăng bộ não luôn muốn biết nhiều hơn? Khi bạn là kẻ duy nhất được người bạn thân tin tưởng tiết lộ bí mật sâu kín, bạn có cảm thấy một cảm giác thỏa mãn kỳ lạ?

Cảm giác tò mò vô hạn đó được phản ánh trong rất nhiều câu chuyện thần thoại, như thể nó có một nét gì đó đầy cám dỗ.

Lấy Eve làm ví dụ. Cô muốn biết được những bí mật mà Cây Tri thức nắm giữ. Hay Pandora, mặc cho những cảnh báo đã nhận được, cô chỉ đơn giản là muốn thấy có thứ gì trong chiếc hộp bí ẩn!

Tính tò mò – một phần bẩm sinh của bản chất con người

Có thể những câu chuyện thần thoại kể trên khiến chúng ta có cảm giác tò mò là một trong những tật xấu mà con người nên xóa bỏ, nhưng các nghiên cứu khoa học cho thấy điều ngược lại. Trên thực tế, tính tò mò là một phần cơ bản trong bản chất con người, góp phần hình thành nên một loạt những hành vi trí tuệ, từ việc tìm tòi khi còn thơ bé, cho đến những phát kiến khoa học về sau này.

Suy cho cùng, Newton có lẽ sẽ chẳng phát hiện ra trọng lực nếu ông không tò mò.

Một phân tích tổng hợp cho thấy ngoài trí thông minh, tính tò mò trí tuệ là một yếu tố khác dự báo trước kết quả học tập của con người; và nhiều nghiên cứu bổ trợ đã chỉ ra những lợi ích của tính tò mò trong việc củng cố năng lực học tập và ghi nhớ về lâu về dài. Nghiên cứu thực nghiệm cũng đưa ra được rất nhiều kết quả tích cực có liên hệ với tính tò mò.

Vậy điều gì thôi thúc chúng ta biết nhiều và nhiều hơn nữa?

Có vẻ như, bộ não của con người tìm kiếm kiến thức chẳng khác gì dạ dày tìm kiếm thức ăn!

Não chúng ta quả thực bị "đói"

Hãy hình dung bạn đang học tiết cuối của ngày. Và cơn đói bụng của bạn đã đạt đến đỉnh điểm. Chuông vừa reo lên, điều đầu tiên bạn làm sau khi lao ra ngoài là bóc vỏ thanh sô-cô-la trong cặp và nhai ngấu nghiến.

Não có đói kiến thức giống như dạ dày đói thức ăn?
Bản thân tính tò mò sẽ giúp chúng ta khai phá những thứ gây tò mò.

Bạn hiểu vấn đề rồi chứ? Khi miếng sô-cô-la béo ngậy, ngọt lịm đi vào cơ thể, lượng đường được bổ sung ngay lập tức mang lại cho bạn cảm giác thỏa mãn, và cảm giác đó cũng giống như khi bộ não của bạn nhận được bất kỳ thông tin mới nào vậy!

Mặc cho có khá nhiều giả thiết xoay quanh cơ cấu và nguồn gốc của tính tò mò, ngày càng nhiều người đồng tình rằng cũng như thức ăn và các yếu tố mang tính "phần thưởng" khác từ bên ngoài, tính tò mò có thể được nhìn nhận là một quy trình "học tập – khen thưởng" nhằm thu nạp thêm kiến thức. Về cơ bản, điều đó có nghĩa là con người chúng ta hào hứng với việc biết thêm nhiều thứ là bởi kiến thức thu nạp được chính là một phần thưởng.

Các chuyên gia đã quan sát được rằng, cả người lẫn các loài động vật đều sẵn sàng mạo hiểm đánh đổi một vài khoản nhỏ nhặt để thỏa mãn tính tò mò về một "phần thưởng" trong tương lai dẫu biết rằng kết quả cuối cùng sẽ chẳng thể thay đổi đươc. Ví dụ, bạn trả tiền cho một thầy bói để biết liệu mình có trúng vé số hay không, nhưng việc này sẽ không tác động được dù chỉ một chút đến kết quả xổ số ngoài đời thực.

Trong một nghiên cứu ảnh não xoay quanh tính tò mò và phần thưởng, Johnny King Lau và các đồng sự đã phát hiện ra rằng tính tò mò dường như được thúc đẩy bởi cùng một quy trình sinh học thần kinh như cơn đói. Cụ thể, họ tiến hành một thử nghiệm hành vi đơn giản, với các chủ thể được cho xem một vài chiêu trò ảo thuật hoặc một vài bức ảnh về một món ăn hấp dẫn nào đó, sau đó là một bánh xe xổ số (bánh xe này đại diện cho vận may trong một trò đánh bạc, vốn là một biến số).

Nếu họ thắng trò xổ số, cơ hội được ăn món ăn kia, hoặc được biết mánh khóe đằng sau trò ảo thuật, sẽ tăng lên; còn nếu thua, họ sẽ bị…giật điện nhẹ. Hao hao trò "cò quay Nga" nhỉ?

Nghiên cứu đã cho thấy những quyết định của các tình nguyện viên bị ảnh hưởng bởi suy nghĩ về món ăn hoặc về việc sẽ học được mánh khóe ảo thuật. Và họ mạo hiểm quay bánh xe mặc cho nguy cơ bị điện giật.

Lau còn tiến hành một nghiên cứu khác, lần này ông cho quét não của các tình nguyện viên. Kết quả cho thấy vì bị ảnh hưởng bởi cơn đói hoặc tính tò mò, bất kể khi nào các chủ thể quyết định đánh cược, hoạt động ở một vùng não gọi là "vùng vân" (striatum, vùng não liên quan đến động lực và sự tưởng thưởng) sẽ tăng lên.

Dopamine tác động đến quá trình tìm kiếm kiến thức ra sao?

Một điều thú vị khác mà bộ não chúng ta thực hiện khi được cung cấp một thông tin mới là tiết ra dopamine (một hóa chất tạo cảm giác thỏa mãn), khiến việc tìm kiếm thông tin trở thành một hoạt động vui vẻ giống như khi ăn uống vậy.

Các nhà nghiên cứu khác đã phát hiện ra rằng cùng với hệ thống phần thưởng, các vùng ở vỏ não trước trán (liên quan đến trí nhớ) cho phép chúng ta phân biệt giữa những kích thích đã trải nghiệm trước đây với những kích thích mới – điều đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra tính tò mò. Theo các nhà nghiên cứu này, "hồi răng" (dentate gyrus, một phần của "hải mã" – hippocampus) là trung tâm chính chịu trách nhiệm cho tính tò mò.

Đúng vậy, vào năm 2009, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng tăng sự hiện diện của một protein tương tác dopamine trong "hồi răng" sẽ làm tăng đáng kể tính tò mò của các loài động vật – một lần nữa cho thấy mối tương quan giữa tính tò mò và dopamin. Tuy nhiên, dopamine đóng vai trò cụ thể ra sao, và các khía cạnh khác của tính tò mò, vẫn là một bí ẩn.

Nhưng xét việc bản thân tính tò mò được xem là động lực chính thúc đẩy trí tuệ con người, bao gồm tính tò mò khoa học, thì có thể nói rằng bản thân tính tò mò sẽ giúp chúng ta khai phá những thứ gây tò mò. Và có một câu ngạn ngữ nói rằng, "Tính tò mò giết chết con mèo, nhưng sự thỏa mãn mang nó trở lại"!

Loading...
TIN CŨ HƠN
Người Maya, Inca, và Aztec thực sự là ai?

Người Maya, Inca, và Aztec thực sự là ai?

Người Maya, Inca, và Aztec đã tạo dựng nên ba nền văn minh cổ đại hùng mạnh, tồn tại ở Mexico và xuyên suốt vùng Nam Mỹ trong hàng trăm, hay hàng ngàn năm về trước.

Đăng ngày: 24/06/2020
Trạng thái thứ 5 và thứ 6 của vật chất là gì?

Trạng thái thứ 5 và thứ 6 của vật chất là gì?

Vật chất có bao nhiêu trạng thái? Khi còn nhỏ, bạn từng được dạy rằng có 3 dạng vật chất phổ biến nhất: rắn, lỏng, và khí.

Đăng ngày: 24/06/2020
Australia hợp nhất hai tòa nhà chọc trời

Australia hợp nhất hai tòa nhà chọc trời

Các kiến trúc sư tìm cách cải tạo và tái sử dụng hai công trình tồn tại từ những năm 1970 thay vì phá sập rồi xây mới.

Đăng ngày: 23/06/2020
Thứ

Thứ "vứt đi" này lại chính là cội nguồn cảm hứng sáng tạo vô biên của đại danh họa Picasso

Pablo Picasso (1881-1973) là họa sĩ kiêm nhà điêu khắc người Tây Ban Nha. Ông nổi tiếng là bậc thầy trường phái lập thể, tác giả của nhiều bức họa đáng giá chục triệu dollar.

Đăng ngày: 23/06/2020
Giải mã gene người Việt: Chúng ta là ai?

Giải mã gene người Việt: Chúng ta là ai?

Tổ tiên các dân tộc Thái, Tày, Nùng... ngày nay có mối quan hệ với tổ tiên của người Kinh hoặc các tộc người khác ra sao? Người Việt có nguồn gốc từ đâu là câu hỏi không dễ trả lời.

Đăng ngày: 22/06/2020
Bí mật thú vị ẩn sau những món đồ chúng ta sử dụng hàng ngày

Bí mật thú vị ẩn sau những món đồ chúng ta sử dụng hàng ngày

Bạn có bao giờ tự hỏi về ý nghĩa của miếng vá khuỷu tay, bí mật của những đường cắt trên thân bánh mỳ hay tại sao kem lại đựng trong ốc quế hay không?

Đăng ngày: 22/06/2020
Nên dùng kem chống nắng loại nào: Khoáng chất hay hóa học?

Nên dùng kem chống nắng loại nào: Khoáng chất hay hóa học?

Mỗi năm và mỗi mùa lại mang đến những xu hướng làm đẹp, chăm sóc sức khỏe mới.

Đăng ngày: 22/06/2020
Tiêu điểm
Khoa Học News