Nghiên cứu mới: Cây cũng có mạng "www" để giao tiếp

Lòng đất dưới chân chúng ta có một mạng lưới vi sinh vật rộng lớn được mệnh danh "wood wide web", hay còn gọi là mạng xã hội của cây. Mạng này cho phép các cây giao tiếp và chia sẻ tài nguyên với nhau, theo nghiên cứu mới đây.

Nghiên cứu đã chỉ ra bên dưới lòng đất của mỗi khu rừng có một mạng lưới phức tạp của rễ, nấm và vi khuẩn giúp kết nối cây và thực vật với nhau. Mạng xã hội ngầm có tuổi đời gần 500 triệu năm này được biết đến với cái tên "wood wide web".


Mạng "wood wide web" của cây rừng - Ả(nh: DW)

Hầu hết cây cối và thực vật phụ thuộc vào nấm rễ để lấy các chất dinh dưỡng quan trọng. Cây cối sẽ không thể tồn tại nếu không có mạng lưới nấm khổng lồ hoạt động dưới mặt đất.

Khi khuất tầm nhìn, những sợi nấm siêu nhỏ lan tỏa khắp đất, giống như một mạng Internet dưới lòng đất, giúp kết nối thực vật và cây cối với nhau, Đài truyền hình DW cho biết.

Cây có thể sử dụng hệ thống "wood wide web" này để trao đổi nước, nitơ, carbon và các chất dinh dưỡng khác, hoặc thậm chí nhận cảnh báo trước về các mối đe dọa.

Theo nhà sinh thái học Thomas Crowther (Đại học ETH Zurich, Thụy Sĩ) và là thành viên nhóm các nhà khoa học đã phát triển bản đồ toàn cầu đầu tiên về mạng "wood wide web", mạng lưới nấm rễ đã có từ gần 500 triệu năm trước. Chúng hoạt động như một "bộ não của rừng", có tác dụng giữ cho toàn bộ hệ sinh thái trong lành.

Ông giải thích: "Cây cối có mối quan hệ cộng sinh với nấm rễ len lỏi xung quanh và ăn sâu vào rễ của chúng. Thực vật truyền carbon cho các đối tác nấm của chúng, đổi lại chúng nhận được các chất dinh dưỡng như phốt pho và nitơ mà nấm lấy từ đất".

Ngoài ra, thực vật cũng sử dụng mạng lưới nấm rộng lớn dưới lòng đất này để tương tác với nhau. Chúng chuyển thông tin, chất dinh dưỡng, đường và nước đến các cây khác trong hệ thống cần nó nhất.

"Những cây đang gặp khó khăn về chất dinh dưỡng thường sẽ được mạng 'wood wide web' tăng cường hỗ trợ. Mạng lưới nấm sẽ phân phối lại chất dinh dưỡng cho những cây đang gặp khó khăn hoặc những khu vực có nhiều côn trùng gây hại", ông Crowther nói.

Khi cây con được nối vào mạng lưới, chúng có thể được bơm chất dinh dưỡng và nước từ những cây trưởng thành hơn. Điều này giúp chúng phát triển và nâng cao khả năng phục hồi khi đối mặt với căng thẳng.

Khi cây sắp chết cũng có thể sử dụng mạng để chuyển chất dinh dưỡng của chúng sang các cây lân cận.

Cây cối còn có thể nhận được tín hiệu cảnh báo sớm về các mối đe dọa thông qua mạng "wood wide web" nếu "hàng xóm" đang bị tấn công. Ví dụ, khi bị rệp và sâu bướm tấn công, cây chủ động sản xuất hóa chất phòng vệ để bảo vệ mình.

Mạng lưới nấm rễ hỗ trợ các hệ sinh thái và làm cho rừng có khả năng phục hồi. Chúng cũng là những bể chứa carbon khổng lồ, giữ cho CO2 bị khóa dưới lòng đất.

Tuy nhiên, việc mở rộng nông nghiệp, ô nhiễm do phân bón hóa học và nạn phá rừng đang khiến các mạng vi sinh vật này gặp rủi ro.

Theo Liên Hiệp Quốc, khoảng 178 triệu ha rừng - gấp ba lần diện tích nước Pháp - đã bị mất trong 3 thập kỷ qua. Khi cây bị chặt, nấm dưới đất cũng bị tiêu diệt.

Các nhà nghiên cứu phát hiện việc khai thác gỗ có thể làm giảm sự phong phú của nấm rễ trong lòng đất tới 95%.

Theo ông Crowther, nhiệt độ gia tăng liên quan đến biến đổi khí hậu cũng có thể khiến các loại nấm "có khả năng làm thất thoát carbon vào khí quyển", dẫn đến hiện tượng toàn cầu ấm lên thêm.

Nấm rễ đã tạo nền tảng cho sự sống trên Trái đất trong hàng triệu năm. Bằng cách phá vỡ các mạng "wood wide web" phức tạp mà chúng hình thành bên dưới lòng đất, chúng ta cũng đang gây nguy hiểm cho sự tồn tại của các sinh vật và của chính mình.

TIN CŨ HƠN
Lý giải được tại sao cây có hình dạng lá khác nhau

Lý giải được tại sao cây có hình dạng lá khác nhau

Theo các nhà khoa học Đức, protein có tên LMI1 chịu trách nhiệm về sự phát triển và hình dạng của lá cây cũng như hình thành loại lá biến đổi, tức là các sợi râu mà cây sử dụng để leo.

Đăng ngày: 16/01/2026
Vi khuẩn Deinococcus radiodurans, sinh vật duy nhất chịu được bức xạ cao

Vi khuẩn Deinococcus radiodurans, sinh vật duy nhất chịu được bức xạ cao

Liệu một loại vi khuẩn khiêm tốn có thể nắm giữ chìa khóa để sống sót qua bức xạ vũ trụ?

Đăng ngày: 14/01/2026
Bí mật loài kiến khổng lồ có khả năng chữa vết thương cho đồng loại

Bí mật loài kiến khổng lồ có khả năng chữa vết thương cho đồng loại

Loài kiến Matabele châu Phi có thể trở thành y tá, chăm sóc cho đồng loại bị thương khi chúng tham gia kiếm mồi.

Đăng ngày: 12/01/2026
Mẹo giữ quất tươi lâu, không bị héo lá, rụng quả trong Tết

Mẹo giữ quất tươi lâu, không bị héo lá, rụng quả trong Tết

Trong văn hóa Việt Nam, cây quất được coi là một biểu tượng của sự bình an, may mắn và sự tươi mát.  Vì vậy, nếu để quất bị héo trong năm mới là rất kiêng kỵ.

Đăng ngày: 12/01/2026
Sinh vật Tây Tạng 10.000 tuổi sắp hồi sinh, có thể gây đại dịch mới?

Sinh vật Tây Tạng 10.000 tuổi sắp hồi sinh, có thể gây đại dịch mới?

Các nhà khoa học đã bị sốc khi phát hiện ra 900 loài vi sinh vật chưa từng biết đến trên thế giới đang bị niêm phong trong băng vĩnh cửu ở Tây Tạng, trong đó có những loài có thể gây đại dịch mới.

Đăng ngày: 11/01/2026
Bí ẩn bọ cánh cứng khổng lồ

Bí ẩn bọ cánh cứng khổng lồ

Ẩn mình trong những khu rừng nhiệt đới nóng ẩm ở Nam Mỹ là một loài côn trùng to lớn đến mức nhiều người sẽ không thể tin là chúng thực sự tồn tại.

Đăng ngày: 09/01/2026
Sự thực kỳ thú về cây mộc tặc hình dáng lạ của Việt Nam

Sự thực kỳ thú về cây mộc tặc hình dáng lạ của Việt Nam

Cây mộc tặc còn được biết đến với tên gọi khác là cỏ tháp bút. Loài cây này thường mọc hoang ở các tỉnh miền núi và trung du Việt Nam, tuy nhiên, cây cũng được trồng ở một số nơi để làm dược liệu.

Đăng ngày: 05/01/2026
Khoa Học News