Phát hiện mới về hoạt động của hố đen siêu nặng thuở vũ trụ sơ khai

Các nhà thiên văn học đã quan sát được những tia plasma phun ra mạnh mẽ từ một hố đen siêu nặng sau khi hố đen này "ăn ngấu nghiến" các vật chất xung quanh nó. Phát hiện trên hứa hẹn sẽ hé lộ những bí ẩn về những thiên hà được hình thành từ sớm và cách thức chúng tiến hóa trong vũ trụ.

Quan sát này thậm chí còn ấn tượng hơn khi tiết lộ rằng đó là hố đen siêu nặng nằm ở trung tâm một thiên hà cách xa chúng ta 11 tỷ năm ánh sáng. Do đó, những gì chúng ta quan sát từ sự kiện này có thể hé lộ về những ngày sơ khai của vũ trụ khi mà nó mới chỉ 3 tỷ năm tuổi.


Hình ảnh minh họa một hố đen phun ra những luồng sáng mạnh mẽ. (Ảnh: NASA).

Đột phá này có thể đạt được là nhờ hiện tượng thấu kính hấp dẫn. Nhờ có một thiên hà vĩ đại khác nằm giữa chúng ta và nguồn phát ra ánh sáng nên trọng lực đã bẻ cong và khuếch đại thiên hà ban đầu. Nói cách khác thấu kính hấp dẫn xảy ra khi ánh sáng từ vật thể nền (chẳng hạn như một thiên hà) được khuếch đại và sáng lên khi gặp phải một trường hấp dẫn lớn (như một cụm thiên hà) trên đường tới Trái Đất, từ đó giúp chúng ta có thể quan sát chi tiết hơn những vật thể ở xa.

"Hiện tượng này giống như một "kính thiên văn tự nhiên" khiến cho chúng ta có thể quan sát được những vật thể ở xa trong vũ trụ", Takeo Minezaki - một trong các nhà nghiên cứu tại Đại học Tokyo giải thích.


Hình ảnh cho thấy thiên hà trông sẽ như thế nào nếu gặp hiệu ứng thấu kính hấp dẫn. (Ảnh: ALMA).

Nhờ hệ thống kính thiên văn ALMA và việc tận dụng "thấu kính hấp dẫn", các nhà khoa học có thể đạt được tầm nhìn sắc nét đến khó tin với hiệu quả gấp 9.000 lần tầm nhìn của con người.

Những quan sát trên hứa hẹn sẽ hé lộ bí ẩn về việc các thiên hà đã tiến hóa như thế nào vào thời kỳ đầu hình thành vũ trụ. Đặc biệt, dấu ấn nối bật trong các quan sát này là sự kiện một hố đen siêu nặng trong trung tâm của 1 thiên hà đã phun ra những luồng plasma vĩ đại.

Quan sát sự tương tác giữa các tia thoát ra từ hố đen với các đám mây khí mà chúng để lại có ý nghĩa quan trọng trong việc hiểu thêm về cách thức các thiên hà đã tiến hóa trong vũ trụ, các nhà thiên văn học cho biết.

TIN CŨ HƠN
Khám phá môi trường khí quyển các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Khám phá môi trường khí quyển các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Hệ Mặt Trời (hay Thái Dương Hệ) là một hệ hành tinh có Mặt Trời ở trung tâm và các thiên thể nằm trong phạm vi lực hấp dẫn của Mặt Trời, tất cả chúng được hình thành từ sự suy sụp của một đám mây phân tử khổng lồ cách đây gần 4,6 tỷ năm.

Đăng ngày: 15/01/2026
Lý do không gian vũ trụ tối đen dù có nhiều ngôi sao chiếu sáng

Lý do không gian vũ trụ tối đen dù có nhiều ngôi sao chiếu sáng

Sự giãn nở của vũ trụ và khoảng cách rất lớn giữa các ngôi sao khiến không gian vũ trụ tối đen dù có vô vàn ngôi sao chiếu sáng.

Đăng ngày: 15/01/2026
“Xuyên không” 700 năm, NASA soi thấu “loài mới” trong thế giới hành tinh

“Xuyên không” 700 năm, NASA soi thấu “loài mới” trong thế giới hành tinh

Siêu kính viễn vọng James Webb lần đầu tiên "xuyên thủng" bầu khí quyển của một hành tinh không giống bất cứ thứ gì được nhìn thấy trong hệ Mặt Trời hay những hệ sao lân cận.

Đăng ngày: 13/01/2026
Các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Hệ Mặt trời (hay Thái Dương Hệ) là hệ hành tinh gồm có Mặt Trời ở trung tâm và các vật quay xung quanh.

Đăng ngày: 10/01/2026
11 vụ núi lửa phun trào kinh hoàng nhất trong lịch sử

11 vụ núi lửa phun trào kinh hoàng nhất trong lịch sử

Tambora, Krakatoa,Yellowstone... là những cái tên rất nổi bật trong số 11 đợt núi lửa phun trào dữ dội nhất lịch sử này.

Đăng ngày: 06/01/2026
Cách xem Mặt trăng, sao Hỏa bằng Google Maps

Cách xem Mặt trăng, sao Hỏa bằng Google Maps

Đây không phải là lần đầu tiên Google tích hợp một tính năng thú vị vào Maps và càng không đúng khi phủ nhận Google thờ ơ với vấn đề vũ trụ.

Đăng ngày: 04/01/2026
Màu sắc thực sự của Mặt trời là gì?

Màu sắc thực sự của Mặt trời là gì?

Con người thường thấy Mặt Trời màu vàng nhưng thực chất, ngôi sao này phát ra ánh sáng mạnh nhất màu xanh.

Đăng ngày: 01/01/2026
Khoa Học News