Phát hiện nguồn tia gamma sáng nhất trong vũ trụ

Trong vài giây, chớp tia gamma GRB 190114C tạo ra năng lượng bằng Mặt Trời sản sinh trong suốt vòng đời.

Các nhà thiên văn học quốc tế tìm ra nguồn ánh sáng năng lượng cao mạnh nhất trong vũ trụ, một vụ nổ dữ dội diễn ra trong thiên hà cách Trái Đất 7 tỷ năm ánh sáng. Ánh sáng sinh ra từ vụ nổ được gọi là chớp tia gamma (GRB). Vụ nổ mạnh kiểu này thường là kết quả từ quá trình sụp đổ của những ngôi sao siêu lớn hay sự kiện sáp nhập của sao neutron hoặc hố đen.


Vụ nổ tạo chớp tia gamma mạnh nhất trong vũ trụ. (Ảnh: Business Insider).

GRB là những tia gamma lóe lên rất nhanh. Đây là dạng ánh sáng có năng lượng cao nhất với bước sóng ngắn nhất, thường chỉ kéo dài vài giây. Theo sau chớp sáng ban đầu là dư quang tồn tại lâu hơn, bao gồm những bước sóng ánh sáng dài hơn như tia X, tia cực tím, quang học, hồng ngoại, vi sóng và vô tuyến. Giới nghiên cứu có thể quan sát chúng trong vài phút, vài tháng hoặc thậm chí vài năm.

GRB là sự kiện tạo ra năng lượng cực mạnh. GRB chỉ tồn tại vài giây hoặc ít phút ngắn ngủi nhưng năng lượng do nó sinh ra tương đương với năng lượng của Mặt Trời trong vòng đời hàng tỷ năm. Đó là lý do giới nghiên cứu có thể phát hiện GRB từ khoảng cách rất xa.

Sự kiện GRB mới nhất có tên GRB 190114C được nhận biết bởi hai vệ tinh trong vũ trụ, Đài quan sát Neil Gehrels Swift và kính viễn vọng không gian tia gamma Fermi, vào ngày 14/1/2019, theo nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature.

Trong vòng 22 giây sau phát hiện, thông tin về GRB 190114C được chia sẻ với các nhà thiên văn học trên khắp thế giới, bao gồm các chuyên gia vận hành kính viễn vọng Major Atmospheric Gamma Imaging Cherenkov (MAGIC) trên quần đảo Canary ở Tây Ban Nha. Những quan sát bằng kính viễn vọng MAGIC hé lộ photon, hạt ánh sáng từ dư quang của GRBm có năng lượng vào khoảng 0,2 - 1 teraelectron (TeV). Theo nhóm nghiên cứu, đây là mức bức xạ năng lượng cao nhất từng được ghi nhận ở GRB, biến GRB 190114C thành nguồn photon sáng nhất trong vũ trụ, theo Gemma Anderson, nhà nghiên cứu ở Đại học Curtin, Australia.

Sau quan sát ban đầu, các kính viễn vọng trên khắp thế giới cũng tham gia xác định nguồn gốc của GRB và những đặc điểm của nó. Dữ liệu sẽ cho phép nhóm nghiên cứu mô tả cơ chế phía sau sự kiện phát sáng.

TIN CŨ HƠN
Những điều thú vị ít ai biết về Mặt Trăng

Những điều thú vị ít ai biết về Mặt Trăng

Mặt Trăng - vật thể lớn nhất và sáng nhất trên bầu trời đêm đã làm mê hoặc và là nguồn cảm hứng vô tận cho loài người trong nhiều thế kỷ qua.

Đăng ngày: 23/03/2026
Tìm hiểu về hiện tượng Nhật thực và Nguyệt thực

Tìm hiểu về hiện tượng Nhật thực và Nguyệt thực

Trong bài viết dưới đây, chúng ta cùng tìm hiểu xem hiện tượng Nhật Thực, Nguyệt Thực là gì? Tại sao nó lại được những người yêu thích thiên văn học quan tâm đến vậy.

Đăng ngày: 23/03/2026
Trái đất ở xa mặt trời nhất trong năm

Trái đất ở xa mặt trời nhất trong năm

Bất chấp đợt nóng kinh người càn quét trong vài ngày qua, Trái đất được xác định ở khoảng cách tối đa với mặt trời vào ngày 5/7.

Đăng ngày: 23/03/2026
Tên lửa hoạt động như thế nào trong không gian?

Tên lửa hoạt động như thế nào trong không gian?

Trên thực tế, ở không gian vũ trụ không có không khí, vậy làm thế nào tên lửa có thể đốt cháy động cơ và nhiên liệu thiết yếu cần có trong không gian?

Đăng ngày: 18/03/2026
Nguyệt thực có liên quan đến tâm linh?

Nguyệt thực có liên quan đến tâm linh?

Rất nhiều người cho rằng, nguyệt thực là hiện tượng thiên nhiên thần bí nên khi xảy ra thường phải liên quan đến những biến đổi bất thường trong đời sống. Trao đổi những băn khoăn này với nhiều nhà khoa học, chúng tôi đều nhận được câu khẳng định: chẳng có gì liên quan.

Đăng ngày: 12/03/2026
Khám phá các giai đoạn trong chu kỳ của Mặt Trăng

Khám phá các giai đoạn trong chu kỳ của Mặt Trăng

Các giai đoạn (pha) của Mặt Trăng thay đổi một cách tuần hoàn, phụ thuộc vào góc chiếu của Mặt Trời tới Mặt Trăng và vị trí quan sát trên Trái Đất.

Đăng ngày: 11/03/2026
Dải Ngân hà là gì? Ngân hà và Thiên hà khác gì nhau?

Dải Ngân hà là gì? Ngân hà và Thiên hà khác gì nhau?

Trong bài viết này chúng ta sẽ tìm hiểu dải Ngân hà và Thiên hà, Ngân hà và Thiên hà khác nhau như thế nào? Mời các bạn cùng tham khảo.

Đăng ngày: 10/03/2026
Khoa Học News