Khoa Học News

Phát hiện nguồn tia gamma sáng nhất trong vũ trụ

Trong vài giây, chớp tia gamma GRB 190114C tạo ra năng lượng bằng Mặt Trời sản sinh trong suốt vòng đời.

Các nhà thiên văn học quốc tế tìm ra nguồn ánh sáng năng lượng cao mạnh nhất trong vũ trụ, một vụ nổ dữ dội diễn ra trong thiên hà cách Trái Đất 7 tỷ năm ánh sáng. Ánh sáng sinh ra từ vụ nổ được gọi là chớp tia gamma (GRB). Vụ nổ mạnh kiểu này thường là kết quả từ quá trình sụp đổ của những ngôi sao siêu lớn hay sự kiện sáp nhập của sao neutron hoặc hố đen.


Vụ nổ tạo chớp tia gamma mạnh nhất trong vũ trụ. (Ảnh: Business Insider).

GRB là những tia gamma lóe lên rất nhanh. Đây là dạng ánh sáng có năng lượng cao nhất với bước sóng ngắn nhất, thường chỉ kéo dài vài giây. Theo sau chớp sáng ban đầu là dư quang tồn tại lâu hơn, bao gồm những bước sóng ánh sáng dài hơn như tia X, tia cực tím, quang học, hồng ngoại, vi sóng và vô tuyến. Giới nghiên cứu có thể quan sát chúng trong vài phút, vài tháng hoặc thậm chí vài năm.

GRB là sự kiện tạo ra năng lượng cực mạnh. GRB chỉ tồn tại vài giây hoặc ít phút ngắn ngủi nhưng năng lượng do nó sinh ra tương đương với năng lượng của Mặt Trời trong vòng đời hàng tỷ năm. Đó là lý do giới nghiên cứu có thể phát hiện GRB từ khoảng cách rất xa.

Sự kiện GRB mới nhất có tên GRB 190114C được nhận biết bởi hai vệ tinh trong vũ trụ, Đài quan sát Neil Gehrels Swift và kính viễn vọng không gian tia gamma Fermi, vào ngày 14/1/2019, theo nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature.

Trong vòng 22 giây sau phát hiện, thông tin về GRB 190114C được chia sẻ với các nhà thiên văn học trên khắp thế giới, bao gồm các chuyên gia vận hành kính viễn vọng Major Atmospheric Gamma Imaging Cherenkov (MAGIC) trên quần đảo Canary ở Tây Ban Nha. Những quan sát bằng kính viễn vọng MAGIC hé lộ photon, hạt ánh sáng từ dư quang của GRBm có năng lượng vào khoảng 0,2 - 1 teraelectron (TeV). Theo nhóm nghiên cứu, đây là mức bức xạ năng lượng cao nhất từng được ghi nhận ở GRB, biến GRB 190114C thành nguồn photon sáng nhất trong vũ trụ, theo Gemma Anderson, nhà nghiên cứu ở Đại học Curtin, Australia.

Sau quan sát ban đầu, các kính viễn vọng trên khắp thế giới cũng tham gia xác định nguồn gốc của GRB và những đặc điểm của nó. Dữ liệu sẽ cho phép nhóm nghiên cứu mô tả cơ chế phía sau sự kiện phát sáng.

TIN CŨ HƠN
Trái đất sẽ bị huỷ diệt vào năm 2029 hay 2036?

Trái đất sẽ bị huỷ diệt vào năm 2029 hay 2036?

Nhiều nhà nghiên cứu tin rằng một tiểu hành tinh có thể va chạm vào Trái đất vào bất cứ lúc nào. Và các số liệu thống kê cho thấy rằng một thiên thể to cỡ quả bóng đá hoàn toàn có khả năng huỷ diệt sự sống trên trái đất

Đăng ngày: 06/06/2026
Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời

Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời

Nếu chế tạo được tàu vũ trụ di chuyển với vận tốc ánh sáng 1.080 triệu km/h, con người có thể khám phá những hành tinh xa xôi trong hệ Mặt Trời chỉ trong phút chốc.

Đăng ngày: 05/06/2026
Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Kể từ khi phát hiện ra sao Diêm Vương vào năm 1930, trẻ em đến tuổi đi học sẽ được học về chín hành tinh trong hệ mặt trời của chúng ta.

Đăng ngày: 05/06/2026
Phát hiện siêu Trái đất kim cương có khả năng “tái sinh”

Phát hiện siêu Trái đất kim cương có khả năng “tái sinh”

Nhờ kính viễn vọng James Webb, các nhà thiên văn học phát hiện hành tinh dung nham nóng rực cấu tạo từ kim cương phát triển khí quyển thứ hai sau khi sao chủ phá hủy khí quyển ban đầu.

Đăng ngày: 01/06/2026
Tổng quan về sao Mộc

Tổng quan về sao Mộc

Sao Mộc hay Mộc tinh là hành tinh thứ năm tính từ Mặt Trời và là hành tinh lớn nhất trong Hệ Mặt Trời.

Đăng ngày: 26/05/2026
Tổng quan về sao Thủy

Tổng quan về sao Thủy

Sao Thủy hay Thủy Tinh là hành tinh nhỏ nhất và gần Mặt Trời nhất trong tám hành tinh thuộc Hệ Mặt Trời, với chu kỳ quỹ đạo bằng 88 ngày Trái Đất.

Đăng ngày: 15/05/2026
Hành tinh "siêu Trái Đất" có thể chứa sự sống

Hành tinh "siêu Trái Đất" có thể chứa sự sống

Một ngoại hành tinh ở cách 111 năm ánh sáng có thể là phiên bản lớn của Trái Đất với những điều kiện phù hợp cho sự sống.

Đăng ngày: 10/05/2026
Khoa Học News