Quá trình dịch chuyển của mảng kiến tạo trong một tỷ năm

Các nhà nghiên cứu dựng mô phỏng mới hé lộ sự thay đổi diện mạo Trái đất suốt thời gian một tỷ năm khi những mảng kiến tạo không ngừng dịch chuyển.

Khác với mọi hành tinh đá còn lại trong Hệ Mặt trời, bề mặt Trái đất giống như một trò chơi ghép hình khổng lồ với các mảnh thường xuyên dịch chuyển. Mỗi hình ghép là một mảng kiến tạo tạo nên lớp vỏ hành tinh và lớp manti mềm ẩm nhưng không kém phần cứng chắc ở bên dưới. Những mảng kiến tạo này di chuyển ở tốc độ tương đương ngón tay mọc, đâm vào, xô đẩy, chìm xuống hoặc đè lên nhau, hình thành diện mạo Trái đất.

Quá trình dịch chuyển của mảng kiến tạo trong một tỷ năm
Bề mặt Trái đất giống như một trò chơi ghép hình khổng lồ với các mảnh thường xuyên dịch chuyển.

Cách đây nửa thế kỷ, giả thuyết mảng kiến tạo được cộng đồng khoa học đón nhận với sự hoài nghi. Hiện nay, trong bài báo công bố trên tạp chí Earth-Science Reviews, các nhà khoa học có thể tái tạo chính xác hành trình của mảng kiến tạo Trái đất trong lịch sử một tỷ năm qua.

Loading...

Những mô hình máy tính trước đây chỉ dựng lại chuyển động của lục địa, cho thấy chúng trôi dạt trên nền đại dương xanh một cách kém sống động. Lần này, các nhà nghiên cứu thử cách tiếp cận mới. Họ kết hợp dữ liệu từ trường, thông tin hé lộ vị trí của đất đá so với cực từ hàng triệu năm trước, cùng dữ liệu địa lý mô tả cách mảng kiến tạo tương tác dọc theo ranh giới của chúng. Kết quả là một mô phỏng với độ tin cậy cao, hiển thị sự xê dịch của toàn bộ mảng kiến tạo, bao gồm lục địa và đại dương cũng như quá trình chúng tương tác với nhau.

Trong thập kỷ qua, giới nghiên cứu từng thực hiện quá trình phục dựng tương tự nhưng với khung thời gian địa chất còn hạn chế. Đây là lần đầu tiên các nhà khoa học dựng mô phỏng trong thời gian liên tục bằng 1/5 lịch sử Trái đất. Nghiên cứu này có tầm quan trọng lớn với các nhà địa khoa học, bởi mảng kiến tạo kiểm soát hoặc ảnh hưởng tới mọi thứ xảy ra trên Trái đất. Quá trình tạo nên những ngọn núi, lục địa và đại dương, quyết định sự phân bố của sự sống, chôn vùi và phun trào carbon, điều phối khí hậu Trái đất về lâu dài, theo Andrew Merdith, nhà địa khoa học ở Đại học Claude Bernard, Lyon 1, trưởng nhóm nghiên cứu.


Đồ họa mô tả quá trình dịch chuyển của mảng kiến tạo. (Video: Earth-Science Reviews).

Loading...
TIN CŨ HƠN
Tuổi nào xông nhà, xông đất năm Tân Sửu 2021 tốt nhất?

Tuổi nào xông nhà, xông đất năm Tân Sửu 2021 tốt nhất?

Để có một năm mới thuận lợi, may mắn chủ nhà cần chọn cho mình người hợp tuổi đến xông đất lấy may đầu năm.

Đăng ngày: 08/02/2021
Phương pháp mới phát hiện cảm xúc con người

Phương pháp mới phát hiện cảm xúc con người

Theo nghiên cứu mới từ Trường Đại học Queen Mary ở London (Anh), một phương pháp tiếp cận trí tuệ nhân tạo (AI) dựa trên tín hiệu không dây có thể giúp bộc lộ cảm xúc con người.

Đăng ngày: 08/02/2021
Bắc Băng Dương từng là một bồn nước ngọt khổng lồ

Bắc Băng Dương từng là một bồn nước ngọt khổng lồ

Các nhà nghiên cứu vừa tìm ra bằng chứng cho thấy Bắc Băng Dương từng là một vũng nước ngọt lớn được bao phủ bởi một thềm băng dày bằng nửa hẻm núi Grand Canyon của Mỹ.

Đăng ngày: 08/02/2021
Những kỷ lục khoa học được xác lập năm 2020

Những kỷ lục khoa học được xác lập năm 2020

Năm 2020 chứng kiến nhiều khám phá mang tính kỷ lục, trong đó có việc phát hiện ra động vật dài nhất thế giới.

Đăng ngày: 07/02/2021
Cát được tạo nên từ những thành phần gì?

Cát được tạo nên từ những thành phần gì?

Đặc biệt, thành phần tạo nên các bãi cát cũng vô cùng phong phú, một số thành phần được tiết lộ sau đây có thể sẽ khiến bạn bất ngờ!

Đăng ngày: 07/02/2021
9 điều tuyệt đối phải kiêng kỵ trên bàn thờ ngày Tết kẻo mất lộc

9 điều tuyệt đối phải kiêng kỵ trên bàn thờ ngày Tết kẻo mất lộc

Bàn thờ là nơi linh thiêng nhất trong nhà nên cần được quan tâm đặc biệt. Có 9 điều kiêng kỵ phải nhớ trên bàn thờ tránh việc không may xảy đến với gia đình.

Đăng ngày: 07/02/2021
Nếu bị bắt vào viện tâm thần, bạn sẽ phải chứng minh mình bình thường như thế nào? Câu trả lời là đáp án rất hiển nhiên mà ít ai nghĩ tới

Nếu bị bắt vào viện tâm thần, bạn sẽ phải chứng minh mình bình thường như thế nào? Câu trả lời là đáp án rất hiển nhiên mà ít ai nghĩ tới

Người nào say rượu mà chẳng nhận bản thân đang tỉnh, cũng như người điên nào chẳng bảo bản thân bình thường. Bạn sẽ phải tự chứng minh bằng cách nào mới đủ sức thuyết phục?

Đăng ngày: 07/02/2021
Tiêu điểm
Khoa Học News