"Sự sống hoàng hôn" đang ngự trị ở hành tinh hai mặt?

Một "thiết kế" hành tinh hoàn toàn khác với Trái đất - dạng "hành tinh nhãn cầu" cực đoan - vẫn có thể nuôi dưỡng sự sống theo cách bất ngờ.

Theo Science Alert, nhóm khoa học gia dẫn đầu bởi nhà địa vật lý Ana Lobo từ Trường Đại học California Irvine (UCI - Mỹ) đã để cử thứ mà họ gọi là "hành tinh nhãn cầu" vào danh sách các thế giới nên được nghiên cứu sâu trong các cuộc tìm kiếm "miền đất hứa" của sự sống.

Các kính viễn vọng của NASA đã tìm ra khoảng 5.300 ngoại hành tinh, tức các hành tinh thuộc các hệ sao khác. Để tìm hiểu toàn bộ chúng là một công việc khổng lồ nên các nhà khoa học luôn cố tìm ra các "bộ lọc" phù hợp để xác định những loại nào có khả năng sinh sống cao nhất.

"Hành tinh nhãn cầu" mà nhóm nghiên cứu đề cập thường bị coi là khó sống.


Ảnh đồ họa mô tả một "hành tinh nhãn cầu" trông giống con mắt, với một nửa ban ngày, nửa ban đêm chủ yếu đóng băng nhưng có một vành đai lúc đóng băng lúc không ở phần tiếp giáp nửa ban ngày - (Ảnh: Ana Lobo)

Chúng là dạng hành tinh hai mặt, một nửa luôn là ban ngày, một nửa luôn là ban đêm, vì bị khóa thủy triều với ngôi sao mẹ, giống như cách Mặt trăng bị khóa thủy triều với Trái đất khiến chúng ta luôn nhìn thấy nó với một mặt duy nhất.

Mặt ban ngày quả thật khó để sống bởi hành tinh bị khóa thủy triều thường gần sao mẹ, do đó mặt này sẽ là một thế giới "hỏa ngục" quá nóng bỏng.

Nghiên cứu vừa công bố trên The Astrophysical Journal hướng tới nơi có tiềm năng hơn: Mặt ban đêm.

Đó phải là dạng hành tinh hai mặt có nhiều đất, bởi nếu quá nhiều nước thì số nước bị bốc hơi ở mặt ban ngày đủ bao phủ hành tinh trong một biển mây dày đặc, gây ra hiệu ứng nhà kính khắc nghiệt.

Một hành tinh hai mặt nhiều đất sẽ hội đủ điều kiện để các sông băng ở mặt ban đêm lạnh giá có thể tan chảy vào các mùa mà nhiệt độ tăng lên trên mức đóng băng, tạo ra một vành đai có thể ở được ở dải ban đêm tiếp giáp với ranh giới mặt ban ngày, khu vực "hoàng hôn" của hành tinh.

Trước đó, nhiều nghiên cứu từ chính các sinh vật cực đoan của Trái đất cho thấy nhiều sinh vật vẫn có thể tồn tại mà không cần có đủ đầy các yếu tố như nhiệt độ ôn hòa, ánh sáng ban ngày rực rỡ, thức ăn phong phú như chúng ta. Với một số, một chút ánh sáng hoàng hôn, một chút nước có thể đủ.

Nhóm nghiên cứu cũng chỉ ra các ngoại hành tinh hai mặt tốt nhất để nghiên cứu sẽ là những cái quay quanh sao lùn đỏ, dạng sao nhỏ, mờ, mát hơn Mặt trời rất nhiều, giúp các hành tinh ở gần tới mức bị khóa thủy triều không đến nỗi bị thiêu đốt bởi sao mẹ.

Ngôi sao nhỏ, mát tức vùng sự sống Goldilocks của nó cũng gần sao mẹ hơn, như vậy các hành tinh bị khóa thủy triều có thể lọt giữa vùng sự sống của hệ sao đó, như cách Trái đất nằm ngay giữa vùng sự sống của Mặt trời (vùng không gian từ sao Kim tới sao Hỏa).

TIN CŨ HƠN
Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời

Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời

Nếu chế tạo được tàu vũ trụ di chuyển với vận tốc ánh sáng 1.080 triệu km/h, con người có thể khám phá những hành tinh xa xôi trong hệ Mặt Trời chỉ trong phút chốc.

Đăng ngày: 06/03/2026
Điều gì sẽ xảy ra nếu Trái đất bước vào kỷ băng hà tiếp theo?

Điều gì sẽ xảy ra nếu Trái đất bước vào kỷ băng hà tiếp theo?

Theo National Geographic, Trái đất đã trải qua vài kỷ băng hà lớn - vậy khi nào thì đợt đóng băng lớn tiếp theo sẽ xảy ra?

Đăng ngày: 05/03/2026
Ngôi sao còn già hơn vũ trụ

Ngôi sao còn già hơn vũ trụ

Trong một phát hiện khiến nhiều người ngạc nhiên, ngôi sao già nhất lại có tuổi đời còn lâu hơn cả vũ trụ. Sao HD 140283, hay còn gọi là sao Methuselah, không hề xa lạ với các nhà thiên văn học Trái đất.

Đăng ngày: 04/03/2026
Hôm nay hành tinh có 29 mặt trăng áp sát Trái đất, mắt thường nhìn được

Hôm nay hành tinh có 29 mặt trăng áp sát Trái đất, mắt thường nhìn được

Ngày 15-8, hành tinh khổng lồ sở hữu 29 mặt trăng - trong đó có 2 mặt trăng được NASA cho là có đại dương, oxy và thậm chí sự sống là Enceladus và Dione - đi đến điểm gần Trái Đất nhất.

Đăng ngày: 04/03/2026
Hình ảnh mới nhất về các thiên hà xoắn vào nhau

Hình ảnh mới nhất về các thiên hà xoắn vào nhau

Kính viễn vọng Gemini North, đặt trên đỉnh Maunakea ở Hawaii, Mỹ đã phát hiện ra các thiên hà xoắn ốc tương tác cách xa khoảng 60 triệu năm ánh sáng trong chòm sao Xử Nữ.

Đăng ngày: 04/03/2026
Hệ Mặt Trời là gì?

Hệ Mặt Trời là gì?

"Hệ Mặt Trời" (Thái Dương Hệ) là "một hệ hành tinh có Mặt Trời ở trung tâm và các thiên thể nằm trong phạm vi lực hấp dẫn của Mặt Trời".

Đăng ngày: 04/03/2026
Phát hiện gây sốc: Trái đất đang trôi khỏi sao mẹ?

Phát hiện gây sốc: Trái đất đang trôi khỏi sao mẹ?

Khoảng cách trung bình giữa Trái Đất và Mặt Trời đang ngày một tăng thêm, nghi vấn hàng đầu là do ngôi sao mẹ của chúng ta bị nhẹ đi.

Đăng ngày: 04/03/2026
Khoa Học News