Sự thật về hầm mộ loài người từng “hoán đổi” với chúng ta

Loài người cổ Homo naledi biến mất khỏi địa cầu và để lại một bí ẩn gây sốc trong hệ thống hang động Rising Star.

Một nghiên cứu vừa công bố trên tạp chí khoa học Paleoanthropology đã đi tìm sự thật về thứ từng gây chấn động giới khoa học khi được khai quật vào năm ngoái: Một hang động được bố trí giống như hầm mộ, đã hơn 300.000 năm tuổi và thuộc về một loài người khác.

Cụ thể hơn, thứ mà các nhà cổ nhân loại học mô tả là "quả bom" ở hệ thống hang động Rising Star ở Nam Phi là một loạt hài cốt người Homo naledi.


Các đoàn thám hiểm làm việc tại Rising Star và một số mảnh hài cốt loài người cổ Homo Naledi được thu thập từ hệ thống hang động này - (Ảnh: eLife/National Geographic).

Các mảnh hài cốt ở Rising Star không nằm trên mặt đất hay mắc kẹt ngẫu nhiên trong trầm tích.

Thay vào đó, các hóa thạch này tạo thành các bộ hài cốt gần như nguyên vẹn, nằm "bình yên" gọn gàng trong lòng đất một cách khá trật tự.

Nói cách khác, có vẻ như họ đang chôn cất. Một nghiên cứu nổi tiếng do TS Lee Berger của Đại học Witwatersrand (Nam Phi) dẫn đầu đã ủng hộ giả thuyết này.

Nếu đúng như vậy, đó là một phát hiện chấn động.

Đứng ở giao điểm tiến hóa giữa con người và loài vượn lớn, Homo naledi không được cho là có khả năng thực hiện các hành động đòi hỏi nhận thức phức tạp như vậy.

Trước đây, người ta cho rằng phong tục mai táng là "đặc quyền" của loài người tinh khôn Homo sapiens, tức loài chúng ta. Hoặc ít nhất chỉ có loài "anh em" gần gũi nhất là người Neanderthals biết làm điều đó vào vài chục ngàn năm trước. Vì vậy, cả niên đại và cách thức của "hầm mộ" Homo naledi đều gây sốc.

Tuy vậy, giờ đây một nhóm nghiên cứu khác dẫn đầu bởi TS Kimberly Foecke của Đại học George Mason (Mỹ) đã tìm ra kẽ hở. Họ giải thích rằng nhóm của TS Berger đã phân tích các mẫu đất trong hang động, nghiên cứu thành phần hóa học và kích thước hạt của đất với lý do rằng nếu hài cốt trong hang được chôn cất một cách có chủ đích thì đất ở phía trên - là đất được con người xúc và lấp vào mộ - sẽ khác với đất bên dưới

Tuy vậy, mô tả của bài báo về quá trình này không chứa các chi tiết quan trọng trong phân tích đất, khiến phương pháp thu thập dữ liệu trở nên không rõ ràng.

Quan trọng hơn, nhóm nghiên cứu của TS Foecke đã thực hiện phân tích thành phần hóa học của đất khu vực này cụ thể hơn.

Họ không nhận thấy bất kỳ sự khác biệt đáng kể nào giữa đất trên các thi thể và đất trong phần còn lại của hang động.

Điều đó không có nghĩa là Homo naledi có thể không chôn người chết. Không có đủ bằng chứng cho điều đó.

Có khả năng cao là các thi thể đã bị thiên nhiên vùi lập một cách tự nhiên qua hàng trăm ngàn năm.

Điều này cũng phù hợp với các tranh cãi được đưa ra sau khi bản preprint của nghiên cứu do TS Berger và các cộng sự được đăng tải trực tuyến.

Nghiên cứu này cũng đã không vượt qua được quá trình bình duyệt và chưa được xuất bản chính thức trên tạp chí khoa học, một phần vì các ý kiến trái chiều đó.

Nhưng có lẽ chúng ta vẫn phải hy vọng tìm thấy thêm nhiều bằng chứng về Homo naledi để hiểu rõ hơn về loài người bí ẩn này.

Homo naledi tuyệt chủng 300.0000 năm trước, trùng với thời kỳ mà Homo sapiens chúng ta ra đời. Họ khác loài nhưng cùng chi Homo (chi Người) với chúng ta.

Tuy vậy, loài người cổ này được mô tả với vẻ ngoài "hoang dã" hơn nhiều so với nhiều loài người cổ khác, mang dáng dấp của một vượn nhân hình hơn là con người thực thụ.

TIN CŨ HƠN
Quét laser, sốc vì kim tự tháp mọc giữa đô thị 1.500 tuổi trong lòng Amazon

Quét laser, sốc vì kim tự tháp mọc giữa đô thị 1.500 tuổi trong lòng Amazon

Một đô thị với gần 500 cấu trúc lớn nhỏ, hàng trăm km kênh đào... hiện ra giữa rừng Amazon, vừa mang vẻ bí ẩn cổ xưa vừa có những thứ lẽ ra phải thuộc về thời hiện đại.

Đăng ngày: 02/04/2026
Tổ tiên loài người đã khám phá ra lửa khi nào?

Tổ tiên loài người đã khám phá ra lửa khi nào?

Khi nắm được sức mạnh của lửa trong tay, con người dần leo lên định chuỗi thức ăn. Nhưng sự kiện thay đổi lịch sử này diễn ra khi nào.

Đăng ngày: 31/03/2026
Điều gì sẽ xảy ra nếu hổ răng kiếm vẫn tồn tại cho đến ngày nay?

Điều gì sẽ xảy ra nếu hổ răng kiếm vẫn tồn tại cho đến ngày nay?

Hổ răng kiếm là một trong những loài động vật thuộc Kỷ băng hà được nhiều người biết tới nhất, tuy nhiên khoa hoc hiện đại vẫn chưa thực sự hiểu rõ về loài động vật săn mồi to lớn này.

Đăng ngày: 30/03/2026
Sống gần con người, một sinh vật đang

Sống gần con người, một sinh vật đang "tiến hóa ngược", não lớn bất thường

Trong vòng 150 năm qua, một sinh vật thường hiện diện bên cạnh con người đã lặng lẽ phát triển hộp sọ và bộ não lớn hơn một cách khó hiểu.

Đăng ngày: 30/03/2026
Thủy quái Leviathan không còn là huyền thoại

Thủy quái Leviathan không còn là huyền thoại

Các nhà nghiên cứu vừa phát hiện những dấu tích hóa thạch của một con cá voi cổ đại với bộ răng to lớn đáng sợ.

Đăng ngày: 29/03/2026
Đem đồ nhặt được bán đồng nát, cụ ông sốc khi biết chúng phá kỷ lục thế giới

Đem đồ nhặt được bán đồng nát, cụ ông sốc khi biết chúng phá kỷ lục thế giới

Không ngờ những món đồ cổ mà ông cụ nhặt được cùng các chuyên gia khai quật đã phá kỷ lục thế giới.

Đăng ngày: 28/03/2026
Phát hiện hóa thạch cá kỷ Jura được bảo tồn hoàn hảo

Phát hiện hóa thạch cá kỷ Jura được bảo tồn hoàn hảo

Hóa thạch cá này khiến các nhà khoa học ngạc nhiên vì chưa bao giờ thấy bất cứ một loài nào như vậy, nó giống như một món đồ chơi cá hoạt hình đang hát.

Đăng ngày: 28/03/2026
Khoa Học News