Tại sao chim di cư có thể bay hàng nghìn km mà không cần ăn?
Điều này có được nhờ cơ chế lưu trữ năng lượng đặc biệt trong cơ thể và cách chúng chọn phương pháp di chuyển giống như một vận động viên marathon.
Một số loài chim, trong đó có loài chim nhạn Bắc Cực có thể di chuyển hơn 30.000km mỗi năm.
Chim nhạn Bắc Cực là loài chim một vợ một chồng, sau mùa sinh sản, chúng đi về phía Nam đến Nam Cực. (Ảnh: Shutterstock).
Các nhà thực vật học đặt biệt danh cho loài chim này là "Những nhà vô địch của sự di cư". Chim nhạn Bắc Cực trung bình nặng chỉ hơn 100 gam và mỗi năm chúng di cư từ cực này sang cực khác.
Chim nhạn sống thành cặp, sinh sản vào mùa hè ở Bắc bán cầu và khi mùa Đông đến Bắc cực, nó sẽ di cư về phía Nam đến Nam Cực theo bầy đàn.
Dễ hiểu hơn, loài chim này bay theo ánh sáng mặt trời theo đúng nghĩa, nhằm mục đích tránh cái lạnh lẽo của mùa Đông Nam Cực, những chuyến di cư này bao gồm một chuyến bay thẳng dài hơn 8.000 km qua Ấn Độ Dương.
Chim lấy năng lượng từ đâu cho cuộc hành trình?
Hầu hết các loài động vật chủ yếu phân hóa các loại carbohydrate khác nhau và đường glucose để cung cấp năng lượng cho chúng.
Song các nghiên cứu tiết lộ, đối với loài chim sẽ chuyển hóa chất béo, lipid thành axit béo làm nguồn năng lượng cho chúng.
Trước mùa di cư, chim sẽ chuyển sang chế độ ăn rất nhiều (hyperphagia) và các thức ăn giàu chất béo. Trên thực tế, chim chích chòe đã được biết đến là có trọng lượng cơ thể gấp đôi trước khi vào mỗi cuộc di cư.
Song chỉ riêng việc ăn nhiều không thể giải thích cho việc vỗ béo nhanh chóng của chúng. Những loài chim này cũng làm rất tốt việc hấp thụ các chất dinh dưỡng từ thức ăn.
Chất béo mà chúng tích trữ lên tới 50 - 60% khối lượng cơ thể. Chất béo được lưu lại trong các tế bào mỡ, nằm ngay dưới da của chúng.
Tế bào mỡ gia cầm có thể lưu trữ tới 95% thể tích của chúng dưới dạng axit béo. Chúng cũng có thể lưu trữ chất béo trong các mô ngoài cơ và trong gan (tương tự như lưu trữ glycogen).
Bên cạnh đó, chim cũng có thể lưu trữ axit béo trong gan, sau đó được chuyển thành chất béo trung tính. Những chất béo trung tính này được vận chuyển ra khỏi gan dưới dạng VLDL (lipoprotein tỷ trọng rất thấp -very low density lipoprotein) bao gồm các thành phần cholesterol (10%), chất béo trung tính (70%), protein (10%), các chất béo khác (10%).
Loài chim Albatross lướt và bay trên bề mặt các vùng nước để tiết kiệm năng lượng. (Ảnh: Shutterstock).
Chúng axit hóa chất béo để cung cấp năng lượng cho các cơ ở cánh giúp loài chim bay sau đó nó lại được chuyển đổi thành axit béo. Enzyme lipase, được sản xuất bởi các tế bào nội mô của cơ bay, làm trung gian cho phản ứng này.
Chim sử dụng năng lượng này như thế nào?
Chim di cư đường dài giống như các vận động viên chạy marathon, chúng chọn sức chịu đựng hơn là tốc độ. Trên thực tế, điều này giúp loài chim giảm thiểu việc sử dụng năng lượng ở bất cứ đâu có thể.
Nhiều loài chim cất cánh bằng cách nhanh chóng đập cánh làm tiêu tốn nhiều năng lượng nhất trong chuyến di cư. Việc cất cánh là hoạt động kỵ khí và chim sử dụng glycogen dự trữ (một loại carbohydrate) để khởi động quá trình bay.
Tuy nhiên, trong các chuyến bay đường dài, chim không đập cánh nhiều.
Tại sao sắt chìm trong nước nhưng lại nổi khi được thả vào thủy ngân?
Khi bạn thả một chiếc đe sắt siêu nặng xuống một bể thủy ngân, điều kỳ lạ sẽ xảy ra, đó chính là chiếc đe sắt không thể chìm xuống dưới đáy và đây là một hiện tượng khoa học thuần túy khá thú vị.
Vì sao thép không gỉ có tên gọi là inox?
Chúng ta từ lâu đã quen thuộc với cụm từ "inox", thường gặp ở các đồ dùng nhà bếp, vòi rửa, chậu rửa… Thế nhưng inox thật ra là gì thì không phải ai cũng biết.
Vì sao phi hành gia Liên Xô thường mang theo súng lên vũ trụ?
Năm 1961, nhà du hành vũ trụ Liên Xô Yuri Gagarin trở thành người đầu tiên thực hiện chuyến bay lịch sử vào vũ trụ. Sau đó, Liên Xô triển khai nhiều sứ mệnh khác.
Vì sao nhiều bảo tàng, thủy cung cấm du khách chụp ảnh?
Rất dễ để nhận thấy nhiều nơi tham quan như bảo tàng, thuỷ cung, địa điểm lịch sử treo bảng cấm du khách quay phim hay chụp ảnh với ánh đèn flash.
Tại sao tàu ngầm thường có màu đen?
Có thể bạn chưa biết: đen không phải là màu duy nhất của tàu ngầm.
Tại sao bạn lại thấy mát khi đứng dưới bóng cây?
Chúng ta ai cũng biết rằng, đứng dưới tán cây thì sẽ mát hơn vào những ngày trời nắng nóng.
