Tại sao một số loài rắn hổ có thể phun nọc chính xác vào mắt nạn nhân?

Nọc rắn hổ nếu dính vào mắt sẽ gây ra tình trạng đau nhức dữ dội, thậm chí dẫn đến mù lòa vĩnh viễn.

Một số loài rắn hổ có khả năng phun nọc có thể bắn nọc độc từ răng nanh của mình vào mắt nạn nhân từ khoảng cách hơn 1,5m ngay cả khi chúng đang di chuyển với độ chính xác khoảng 90%.

Chúng có khả năng dự đoán vị trí mục tiêu chỉ trong khoảng thời gian bằng nửa cái chớp mắt.

Khả năng phun nọc chính xác ngay cả khi đang di chuyển


Một số loài rắn hổ có thể phun nọc chính xác vào mắt nạn nhân trong khoảng cách 1,5m. (Ảnh: Shutterstock).

Để phân tích khả năng phun nọc chết người của loài rắn hổ, nhà hình thái học chức năng Bruce Young, Đại học Massachusetts (Mỹ), đã đứng đằng sau một tấm mica và ghi lại quá trình phun nọc độc của rắn hổ mang Nam Phi khi chúng nhắm mục tiêu vào mắt ông.

Chuyên gia này phát hiện những con rắn có xu hướng ngọ nguậy đầu trước khi phun nọc.

Không chỉ Young, nhà nghiên cứu bò sát Guido Westhoff, Đại học Bonn (Đức), cũng từng ghi nhận hiện tượng này ở rắn hổ mang.

Trong quá trình làm việc cùng nhau, Young đảm nhận việc kích thích những con rắn phun nọc, Westhoff chịu trách nhiệm ghi lại chuyển động của đầu rắn. Các nhà nghiên cứu khác phụ trách quay lại chuyển động của rắn hổ mang.

Họ phát hiện loài vật này có tới 500 chuyển động/giây, nhanh hơn khoảng 20 lần so với tốc độ của máy ảnh trung bình.

Trong 6 tuần, các nhà nghiên cứu ghi nhận 100 lần phun nọc của những con rắn. Khi phân tích, họ phát hiện rắn có thể nhận diện được chuyển động của đối thủ trước 0,2 giây, bằng nửa thời gian của một cú chớp mắt.

Trong tích tắc đó, con rắn có thể định hướng hướng phun nọc độc để có thể nhắm chính xác vào mắt nạn nhân.

"Chỉ cần một chút giọt bắn nọc rắn nguyên chất hoặc pha loãng văng vào mắt, giác mạc ngay lập tức sẽ tê liệt, nạn nhân sẽ không thể nhìn thấy gì sau đó", Young nói với Live Science.

Ngoài ra, theo Young, khả năng phun nọc chính xác khi đang di chuyển của một số loài rắn hổ là đặc điểm không quá phổ biến ở rắn hay bò sát nói chung.


Sau khi dính nọc rắn, mắt nạn nhân (bên trái) sẽ mờ dần và mất khả năng quan sát. (Ảnh: Healio).

Sự đặc biệt của nọc được phun ra

Các nhà khoa học thuộc Trường Y học Nhiệt đới Liverpool (Anh) đã phân tích nọc độc của 17 loại rắn phun và không phun để tìm ra sự khác biệt giữa chúng.

Theo đó, các hợp chất phổ biến nhất trong nọc độc rắn hổ được gọi là độc tố "3 ngón tay". Chất này chiếm 60% trong nọc độc rắn nói chung.

Tuy nhiên, nọc rắn hổ phun ra lại chứa nhiều độc tố phospholipase A2. Độc tố này trong nọc các loại rắn không phun rất ít hoặc gần như không.

Thông qua thí nghiệm trên chuột, các nhà nghiên cứu phát hiện độc tố "3 ngón tay" khi kết hợp với phospholipase A2 có khả năng gây ra nhiều cơn đau dữ dội hơn.

Cụ thể, nọc rắn phun có khả năng kích thích gấp đôi tế báo thần kinh chuột so với nọc rắn không phun.

Chia sẻ trên Science, nhà sinh vật học Nicholas Casewell, nọc một số loài rắn đã tiến hóa để giúp chúng có khả năng phòng vệ tốt hơn.

Đồng quan điểm, nhà nghiên cứu chất độc Stephen Mackessy, Đại học Bắc Colorado (Mỹ), việc rắn tiến hóa nọc độc khiến chúng mù mắt là cách loài động vật này xua đuổi những con vật săn mồi khác.

Tuy nhiên, lý do loài rắn tiến hóa để phun nọc vẫn chưa có kết quả rõ ràng.

Một số nhà nghiên cứu cho rằng đây là cách rắn tự bảo vệ mình khỏi bị các loài động vật có vú to lớn giẫm lên dù mắt của những loài này khó có thể tấn công bằng các tia nọc.

Theo Casewell, người tiền sử là lý do khiến rắn tiến hóa để phun nọc.

"Tổ tiên của chúng ta từng là mối đe dọa đối với loài rắn. Loài người có đôi mắt hướng về phía trước, không được che chắn hay bảo vệ. Đây có thể là mục tiêu tốt để rắn tiến hóa để phun chất độc vào con người", ông phân tích.

TIN CŨ HƠN

"Chuyện ấy" ngoài không gian, vì sao khó?

Để quan hệ tình dục trong không gian, chúng ta sẽ gặp nhiều thử thách và có thể đối mặt nhiều hậu quả khôn lường.

Đăng ngày: 11/03/2026
Tại sao gọi là biển Đỏ mà không phải là tên khác?

Tại sao gọi là biển Đỏ mà không phải là tên khác?

"Biển Đỏ" còn gọi là "Hồng Hải" hay "Xích Hải" có thể coi là một vịnh nhỏ của Ấn Độ Dương nằm giữa châu Phi và châu Á.

Đăng ngày: 10/03/2026
Vì sao 600 năm qua mái cung điện Tử Cấm Thành chưa bao giờ thấy vết phân chim?

Vì sao 600 năm qua mái cung điện Tử Cấm Thành chưa bao giờ thấy vết phân chim?

Tử Cấm Thành ở Bắc Kinh là cung điện tráng lệ, chứa đựng lịch sử của Trung Quốc qua bao đời nay.

Đăng ngày: 09/03/2026
Vì sao lại gọi 1 nghìn là 1k?

Vì sao lại gọi 1 nghìn là 1k?

Ngày nay, mọi người bắt đầu sử dụng chữ K thay cho đơn vị nghìn nhiều hơn. Lý do là vì sao?

Đăng ngày: 08/03/2026
Lý giải “tướng phu thê” theo góc độ khoa học: Vì sao nhiều người yêu nhau trông giống nhau một cách kỳ lạ?

Lý giải “tướng phu thê” theo góc độ khoa học: Vì sao nhiều người yêu nhau trông giống nhau một cách kỳ lạ?

Theo quan niệm dân gian, những cặp vợ chồng chung sống với nhau sẽ có tướng phu thê tức là có những điểm tương đồng trên khuôn mặt. Vậy tướng phu thê có thật hay không và tại sao lại các cặp vợ chồng lại có tướng phu thê?

Đăng ngày: 06/03/2026
Vì sao Rjukan được mệnh danh là

Vì sao Rjukan được mệnh danh là "thị trấn không có Mặt trời"?

Rjukan là một thị trấn nhỏ của Na Uy, ánh nắng tại đây luôn được coi là một điều xa xỉ vì những cư dân tại đây không thể nhìn thấy chúng suốt từ tháng 9 đến giữa tháng 3 năm sau.

Đăng ngày: 06/03/2026
Vì sao nước tiểu có màu vàng?

Vì sao nước tiểu có màu vàng?

Tất cả đều có lý do của nó, và cơ thể của chúng ta là một hệ thống rất hoàn hảo, tinh tế!

Đăng ngày: 05/03/2026
Khoa Học News