Tại sao nhìn chằm chằm gây khó chịu, ức chế?

Bài viết dưới đây về hành vi nhìn chằm chằm vào người khác có lẽ sẽ là một bằng chứng giúp chúng ta bớt ác cảm về điều được cho là bất lịch sự này. Bởi đó là một cơ chế hết sức tự nhiên của não bộ con người.

Trước khi đi sâu vào vấn đề, hãy cùng nhắc lại một vấn đề được nhiều người công nhận: dù vô tình hay hữu ý, dù bối cảnh hay biểu cảm của bạn ra sao thì trong hầu hết các nền văn hoá, hành vi nhìn chằm chằm luôn khiến cho chúng ta cảm thấy không thoải mái. Khẳng định này có thể sẽ không đúng nếu bạn là một người được người khác nể sợ, nhưng về thực tế, việc bị nhìn chằm chằm sẽ làm giải độ tự tin của đối tượng. Chính bởi vậy, những hành vi khiến người khác nổi trội khỏi đám đông thường sẽ bị coi là các động thái không mong muốn.

Tại sao nhìn chằm chằm gây khó chịu, ức chế?
Dù vô tình hay cố ý, hành vi nhìn chằm chằm luôn khiến cho chúng ta cảm thấy không thoải mái.

Nhưng tất nhiên, nếu lời giải thích chỉ có vậy thì bài viết này sẽ chẳng có gì là thú vị cả. Nó cũng không thể trả lời được tại sao chúng ta lại tin rằng việc nhìn chằm chằm là một hành vi bất lịch sự, và nó cũng chẳng thể tạo ra được một chút nhỏ khả năng thay đổi những ác cảm của chúng ta về hành vi ấy. Bởi vậy, ta sẽ cùng đi sâu hơn bằng những nội dung về tâm lí học nghiên cứu về hành động nhìn chằm chằm của con người dưới đây.

Loading...

Đầu tiên, bạn nên biết rằng bộ não con người thích việc chia nhóm. Là nam hay nữ? Vậy này lớn hay nhỏ? An toàn hay không? Đó đều là những cân nhắc được thực hiện một cách tự nhiên và liên tục trong bộ não chúng ta. Những cân nhắc này được tự động thực nhiên ngay khi chúng ta nhìn nhận và xử lí không gian quanh mình. Quá trình phân nhóm này cũng sẽ tự động diễn ra khi chúng ta kẽ liếc nhìn một người lạ mặt, lúc này não bộ sẽ kiểm tra các bộ phận trên khuôn mặt như mắt, mũi và miệng của người đó.

Và vấn đề nảy ra khi mà chúng ta phát hiện ra một điều gì đó không bình thường, ví dụ như một vết chàm lớn hoặc một vết sẹo ở trên môi người đó chẳng hạn, não bộ sẽ rơi vào trạng thái quá tải quá trình quét và quên sẽ không còn nhanh chóng như lúc bình thường nữa. Hành động khẽ liếc nhìn sẽ trở thành nhìn chằm chằm vào người đó. Có người cho rằng đây là một hành động tốt trong chuỗi những cơ chế để tồn tại, nó giúp ta phân loại người vừa nhìn thấy vào các nhóm như gia đình, bộ lạc, hoặc kẻ thù. Cơ chế này có thể là một công cụ giúp chúng tránh phải đối mặt với kẻ thù.

Đó là về mặt ý nghĩa sinh học, bây giờ chúng ta sẽ bàn luận xem đâu là lí do việc nhìn chằm chằm người khác được cho là bất lịch sự. Hành vi nhìn chằm chằm thể hiện suy nghĩ rằng người này khác thường hoặc nhìn lạ mặt. Hành vi này đặc biệt mang tính tiêu cực đối với những người khuyết tật hoặc mang những đặc điểm bên ngoài về văn hoá hoặc chủng tộc khác với chúng ta. Nhưng có một bài nghiên cứu đã đưa ra luận cứ về việc nhìn chằm chằm vào những thành phần thiểu số ấy lại không mang nhiều hàm ý đánh giá hay phán xét bằng phần mục đích nhằm thấu hiểu đối phương.

Tại sao nhìn chằm chằm gây khó chịu, ức chế?
Hành vi nhìn chằm chằm thể hiện suy nghĩ rằng người này khác thường hoặc nhìn lạ mặt.

Cuộc nghiên cứu này được thực hiện vào năm 2012 tại trường Đại học Nam California với đối tượng tham gia bao gồm những người bị khuyết tật, cả do tác nhân bên ngoài lẫn tác nhân di truyền. Các nhà nghiên cứu đã nhận thấy rằng, khi quan sát một người khuyết tật hoạt động tay, bộ não con người ngay lập tức trở nên yên lặng. Còn khi được quan sát một người khuyết tật chi do tác nhân di truyền, bộ não con người ngay lập tức hoạt động mạnh, nhưng điều thú vị là khi tiếp tục quan sát, nó sẽ dần trở nên yên lặng hơn, ngang với mức độ yên lặng ở trường hợp một.

Điều này có ý nghĩa rằng khi chứng kiến những người khác chúng ta về vẻ ngoài, não bộ, thay vì đánh giá và phán xét, nó lại dần học hỏi để biết cảm thông. Tuy nhiên đây không phải là cái cớ để bạn có thể tuỳ ý nhìn chằm chằm ai thì nhìn, mà đó là cách hiểu mới về hành vi này của trẻ em. Mỗi lần chúng nhìn chằm chằm vào những người khác lạ với chúng, đó hoàn toàn có thể là một lần chúng được học về thế giới quanh mình.

Loading...
TIN CŨ HƠN
Tại sao nước biển lại mặn?

Tại sao nước biển lại mặn?

Tất cả nước trên hành tinh của chúng ta, kể cả nước mưa, đều chứa những hợp chất hóa học mà các nhà khoa học gọi là "muối"

Đăng ngày: 24/02/2019
Tại sao có hiện tượng tuyết rơi?

Tại sao có hiện tượng tuyết rơi?

Bạn đã bao giờ ngắm cảnh tuyết rơi tuyệt đẹp trên một ngọn núi lạnh lẽo chưa? Tuyết được cho là một trong những chất xuất hiện tự nhiên nổi tiếng nhất trên thế giới.

Đăng ngày: 15/02/2019
Hòn đảo nhân tạo đắt giá nhất thế giới rộng 2.600m2 ở Ả Rập

Hòn đảo nhân tạo đắt giá nhất thế giới rộng 2.600m2 ở Ả Rập

Hòn đảo nhân tạo rộng 2.600m2 hiện đang được rao bán ở Các tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) với bãi biển, khách sạn 5 sao và góc nhìn ấn tượng ở vịnh Ba Tư.

Đăng ngày: 15/02/2019
Làm thế nào Nhật Bản dự đoán chính xác ngày hoa anh đào sẽ nở?

Làm thế nào Nhật Bản dự đoán chính xác ngày hoa anh đào sẽ nở?

Mỗi mùa xuân, Nhật Bản lại tổ chức sự kiện mùa hoa anh đào hay còn gọi là sakura. Ngắm hoa và picnic dưới những gốc cây hoa anh đào là một thú vui tao nhã mang đậm tính Nhật Bản.

Đăng ngày: 15/02/2019
Tại sao những nhà hàng sang trọng luôn phục vụ khẩu phần ăn bé tí trên một chiếc đĩa to?

Tại sao những nhà hàng sang trọng luôn phục vụ khẩu phần ăn bé tí trên một chiếc đĩa to?

Nhiều người miêu tả hiện tượng này như "không có gì trên đĩa nhưng có mọi thứ trên hoá đơn", song đa số người thích fine dining không ai phàn nàn nhiều về chuyện ấy cả.

Đăng ngày: 15/02/2019
Các thành phố lớn mà con người không thể sống nổi trong vòng 80 năm tới

Các thành phố lớn mà con người không thể sống nổi trong vòng 80 năm tới

Khi nhiệt độ toàn cầu và mực nước biển tăng lên, một số thành phố lớn trên thế giới có thể trở nên hoang vu do con người không thể sinh sống được ở đó.

Đăng ngày: 14/02/2019
Nhận ra sự thật này, bạn sẽ hiểu rằng Valentine cô đơn cũng chẳng có gì đáng sợ cả

Nhận ra sự thật này, bạn sẽ hiểu rằng Valentine cô đơn cũng chẳng có gì đáng sợ cả

Valentine là "đại lễ" của các cặp tình nhân, nhưng cũng có thể là dịp khiến những trái tim cô đơn phải chạnh lòng.

Đăng ngày: 14/02/2019
Tiêu điểm
Khoa Học News
Trang web của chúng tôi có thể được thực hiện và duy trì bằng cách hiển thị quảng cáo trực tuyến cho khách truy cập của chúng tôi.
Vui lòng xem xét hỗ trợ chúng tôi bằng cách vô hiệu trình chặn quảng cáo của bạn.