Tại sao rắn có răng nanh trong khi các loài chứa độc khác không có?

Sự kết hợp giữa răng nanh và nọc độc đã khiến rắn trở thành loài săn mồi đáng sợ.

Sự hiện diện phổ biến của nanh ở rắn đặt ra một câu hỏi về quá trình tiến hóa. Rắn đã nhiều lần tiến hóa răng nanh, bao gồm cả những điểm khác biệt lớn như vị trí phía trước và phía sau trong hàm.

Một nghiên cứu mới đây đã giải thích lý do tại sao rắn rất thích hợp để phát triển các hệ thống phân phối nọc độc hiệu quả, trong khi các loài chứa độc khác không có.


 Rắn đã nhiều lần tiến hóa răng nanh.

Các nhà nghiên cứu đã nghiên cứu răng của nhiều loài rắn, cả còn sống và đã tuyệt chủng, để tìm kiếm một đặc điểm được gọi là plicidentine.

Trong Kỷ yếu của Hiệp hội Hoàng gia B, các nhà khoa học đã báo cáo sự hiện diện của plicidentine trong mọi loài rắn mà họ nghiên cứu, ngoại trừ Anilios (Ramphotyphlops) bicolor, một loài rắn mù đào hang, và cho rằng đây chính là chìa khóa.

Tác giả chính, Tiến sĩ Alessandro Palci ở Đại học Flinders (Australia), cho biết Plicidentine là những nếp nhăn gần chân răng. Chúng dường như cung cấp một bước khởi đầu cho hệ thống phân phối nọc độc, hệ thống chọn lọc tự nhiên được cải thiện khi điều này hữu ích với rắn vào bất cứ lúc nào chúng sử dụng nọc độc để khuất phục con mồi hoặc xua đuổi kẻ thù.

Ở một số loài rắn có nọc độc, các nếp gấp plicidentine này kéo dài thành các rãnh chạy dọc theo chiều dài của răng nanh, dọc theo đó nọc độc chảy ra. Hoặc thậm chí còn đóng trên các rãnh để tạo ra những chiếc răng nanh rỗng và bao chứa nọc độc kết hợp với nhau hoạt động như kim tiêm dưới da.

Nọc độc được tạo ra gần các răng phía sau, làm cho các răng nanh phía sau phát triển dễ dàng hơn, nhưng các răng nanh phía trước tránh cho rắn phải bám chặt vào con mồi để có được cú đớp tốt.

Trong những năm gần đây, nhiều loài thằn lằn cũng được phát hiện có khả năng sản xuất nọc độc, một số loài có tiềm năng về mặt y học. Tuy nhiên, những nọc độc này tương đối yếu so với hầu hết các loài rắn. Rất ít loài thằn lằn có miệng để phân phối chúng một cách hiệu quả, làm cho mối đe dọa giảm đi nhiều.

Tiến sĩ Palci nói rằng, thằn lằn phải dựa vào việc "gói" nọc độc trong nước bọt của chúng. Đây có thể là lý do tại sao chúng không bao giờ phát triển được nọc độc thực sự mạnh.

Câu hỏi rõ ràng nhất nảy sinh từ điều này là tại sao plicidentine lại phát triển ngay từ đầu. Các tác giả kết luận rằng chúng giúp nối răng vào xương hàm.

Rắn và thằn lằn họ kỳ đà có chung hàm răng. Vùng gắn kết tăng lên do plicidentine cung cấp có thể là giải pháp tiến hóa cho điểm yếu tiềm ẩn này. Đó hoàn toàn là sự trùng hợp ngẫu nhiên mà tính năng này lại có một công dụng khác. Có vẻ như sự phát triển của plicidentine quay trở lại gần với sự khởi đầu của rắn hổ mang, vì chúng được nhìn thấy ở Yurlunggur, một chi rắn khổng lồ của Úc đã tuyệt chủng từ 20 triệu năm trước.

Mặc dù những con rắn mù có thể đã mất đặc điểm này, nhưng Palci nói: "Cũng có thể là do răng của chúng rất nhỏ. Ở loài trăn, chúng ta chỉ có thể nhìn thấy chất plicidentine trong những chiếc răng lớn".

TIN CŨ HƠN
Loài bò sát quý hiếm được phát hiện ở Việt Nam: Chuyên gia Mỹ bối rối vì chưa gặp bao giờ

Loài bò sát quý hiếm được phát hiện ở Việt Nam: Chuyên gia Mỹ bối rối vì chưa gặp bao giờ

Nhóm nghiên cứu quốc tế bắt gặp con rắn có những vảy màu sẫm óng ánh khi tìm hiểu đa dạng sinh quyển ở vùng rừng thuộc tỉnh Hà Giang năm 2019.

Đăng ngày: 28/08/2025
Loài chó không bao giờ sủa, khó đào tạo nhất nhì thế giới

Loài chó không bao giờ sủa, khó đào tạo nhất nhì thế giới

Tiếng sủa được xem là bản năng của chó nhưng lại có một loài không bao giờ sủa. Đó là Basenji, một trong những giống chó săn có nguồn gốc lâu đời và khó đào tạo nhất.

Đăng ngày: 27/08/2025
Những loài vật tàn ác nhất: hạ sát anh chị em ngay khi mới chào đời!

Những loài vật tàn ác nhất: hạ sát anh chị em ngay khi mới chào đời!

Và đôi khi, chính các "bậc phụ mẫu" lại là kẻ tiếp tay cho cuộc chiến tàn nhẫn, khốc liệt này.

Đăng ngày: 26/08/2025
Xem động vật

Xem động vật "phát điên" mỗi khi trăng tròn

Có không ít câu chuyện ly kỳ xảy ra xung quanh những đêm trăng tròn mà đến nay, các nhà khoa học vẫn không ngừng đưa ra tranh luận.

Đăng ngày: 26/08/2025
Sự thật về loài gấu ăn thịt hung tợn trong truyền thuyết Australia

Sự thật về loài gấu ăn thịt hung tợn trong truyền thuyết Australia

Tuy có ngoại hình giống với gấu koala, nhưng drop bear lại có tính cách hung tợn và đáng sợ hơn rất nhiều.

Đăng ngày: 24/08/2025
Đây chính là loài vật quan trọng nhất đối với người Tây Tạng

Đây chính là loài vật quan trọng nhất đối với người Tây Tạng

Bò Tây Tạng là một loài bò lông dài được tìm thấy trong suốt khu vực Himalaya ở miền nam Trung Á, bao gồm cao nguyên Thanh-Tạng và xa về phía bắc tới tận Mông Cổ.

Đăng ngày: 23/08/2025
Loài rắn độc nhất Việt Nam: Cạp nong, cạp nia hay hổ mang chúa cũng không có

Loài rắn độc nhất Việt Nam: Cạp nong, cạp nia hay hổ mang chúa cũng không có "cửa"

Đây là loài rắn cực độc và có độc tính còn mạnh hơn những loài rắn độc như hổ mang chúa, cạp nong hay cạp nia...

Đăng ngày: 20/08/2025
Khoa Học News