Khoa Học News

Vết nứt khổng lồ có khiến châu Phi tách đôi?

Một vết nứt khổng lồ, gọi là Đới tách giãn Đông Phi, đang chậm rãi chia tách châu Phi, lục địa lớn thứ hai thế giới.

Liệu châu Phi có thể bị chia cắt hoàn toàn trong tương lai không, và nếu có thì khi nào sẽ xảy ra? Trước tiên, hãy xem xét các mảng kiến tạo - những mảng bên ngoài của bề mặt Trái đất có thể va chạm với nhau, tạo thành núi, hoặc tách ra xa nhau, tạo ra những vùng lòng chảo rộng lớn.


Những cánh đồng ở Thung lũng Tách giãn Lớn của Ethiopia, một phần của Đới tách giãn Đông Phi. (Ảnh: LuCaAr)

Đới tách giãn Đông Phi là một mạng lưới các thung lũng trải dài khoảng 3.500km từ Biển Đỏ đến Mozambique, theo Hội Địa chất London (GSL). Dọc theo vết nứt khổng lồ này, mảng kiến tạo Somalia đang bị kéo về phía đông, tách khỏi mảng kiến tạo lớn hơn và cổ xưa hơn của châu Phi - Nubia, theo Đài quan sát Trái đất thuộc NASA. Mảng Nubia còn được gọi là mảng châu Phi.

Hai mảng Somalia và Nubia cũng đang tách khỏi mảng Arab ở phía bắc. Những mảng kiến tạo này giao nhau tại Afar, Ethiopia, tạo thành một hệ thống rạn nứt hình chữ Y.

Đới tách giãn Đông Phi bắt đầu hình thành giữa Arab và khu vực Sừng châu Phi khoảng 35 triệu năm trước, Cynthia Ebinger, chủ nhiệm khoa địa chất tại Đại học Tulane, chia sẻ với Live Science hôm 17/6. Đới tách giãn này mở rộng về phía nam theo thời gian, chạm đến phía bắc Kenya vào 25 triệu năm trước.

Đới tách giãn gồm hai tập hợp đường nứt song song trong lớp vỏ Trái đất. Đường nứt phía đông chạy qua Ethiopia và Kenya, trong khi đường nứt phía tây chạy theo hình vòng cung từ Uganda đến Malawi. Nhánh phía đông khô cằn, trong khi nhánh phía tây nằm trên ranh giới của rừng mưa Congo, theo Đài quan sát Trái đất thuộc NASA.

Ebinger cho biết, sự tồn tại của các đường nứt phía đông và phía tây cũng như việc phát hiện những khu vực động đất và núi lửa ngoài khơi cho thấy, châu Phi đang chậm rãi tách ra dọc theo một số đường nứt với tốc độ chỉ khoảng 6,35mm mỗi năm.

Đới tách giãn Đông Phi nhiều khả năng hình thành do nhiệt bốc lên từ quyển mềm - phần nóng hơn, yếu hơn và ở phía trên của lớp phủ Trái đất - giữa Kenya và Ethiopia. Lượng nhiệt này khiến lớp vỏ bên trên phình ra và dâng lên, dẫn đến đá lục địa giòn giãn ra nứt vỡ.

Có nhiều kịch bản về chuyện xảy ra khi châu Phi tách đôi. Theo một kịch bản, phần lớn mảng kiến tạo Somalia sẽ tách khỏi phần còn lại của lục địa châu Phi và giữa chúng sẽ xuất hiện một vùng biển. Khối đất mới sẽ bao gồm Somalia, Eritrea, Djibouti và những vùng phía đông của Ethiopia, Kenya, Tanzania, Mozambique. "Một kịch bản khác là chỉ có phía đông Tanzania và Mozambique tách ra", Ebinger cho biết.

Ebinger nhận định, nếu lục địa châu Phi bị chia cắt, đường nứt ở Ethiopia và Kenya có thể tách ra để tạo ra mảng Somalia trong vòng 1 - 5 triệu năm tới.

Tuy nhiên, châu Phi có thể sẽ không chia đôi. Theo Ebinger, các lực địa chất thúc đẩy sự rạn nứt có thể quá chậm để tách rời hai mảng Somalia và Nubia. Một ví dụ nổi bật về vết nứt thất bại là Vết nứt Trung lục địa, uốn lượn khoảng 3.000km qua khu vực Thượng Trung Tây của Bắc Mỹ. Theo GSL, nhánh phía đông của Đới tách giãn Đông Phi là một vết nứt thất bại. Tuy nhiên, nhánh phía Tây vẫn đang hoạt động.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
10 điều thú vị về Frankenstein, gã quái vật biểu tượng của dịp lễ Halloween

10 điều thú vị về Frankenstein, gã quái vật biểu tượng của dịp lễ Halloween

Frankenstein là một quái vật nổi tiếng ở Phương Tây từ xưa đến nay và thường được hoá trang ở các dịp lễ Halloween hằng năm.

Đăng ngày: 07/11/2026
Tộc người đầu tiên tiến hóa để lặn sâu 70 mét

Tộc người đầu tiên tiến hóa để lặn sâu 70 mét

Người Bajau hiện sống ở Indonesia sở hữu lá lách lớn khác thường phù hợp với hoạt động bắt cá dưới biển.

Đăng ngày: 07/11/2026
Nhà tương lai học dự đoán con người sẽ bất tử vào năm 2030

Nhà tương lai học dự đoán con người sẽ bất tử vào năm 2030

Nhân loại đã mơ ước đạt được sự bất tử trong nhiều thế kỷ. Bây giờ giấc mơ có thể gần trở thành hiện thực.

Đăng ngày: 07/11/2026
Những ghi chép về loài rồng "có thật" trong lịch sử

Những ghi chép về loài rồng "có thật" trong lịch sử

Rồng là linh vật trong truyền thuyệt được coi là sản phẩm trong trí tưởng tượng của loài người. Tuy nhiên có rất nhiều câu chuyện, truyền thuyết huyền bí đã ghi nhận sự xuất hiện của loài sinh vật to lớn, biết bay,biết khạc ra lửa này.

Đăng ngày: 07/11/2026
Tuổi thọ của loài người có thể đạt tới 1.000, chuyên gia: Chìa khóa ở tế bào bất tử này!

Tuổi thọ của loài người có thể đạt tới 1.000, chuyên gia: Chìa khóa ở tế bào bất tử này!

Tuyên bố về tế bào đặc biệt này của tiến sĩ Aubrey de Grey tại 1 buổi hội thảo khoa học đã làm rúng động cả thế giới.

Đăng ngày: 06/11/2026
Thí nghiệm của Pharaoh Ai Cập: Không dạy trẻ sơ sinh nói chuyện, liệu chúng có thể tạo ra ngôn ngữ mới không?

Thí nghiệm của Pharaoh Ai Cập: Không dạy trẻ sơ sinh nói chuyện, liệu chúng có thể tạo ra ngôn ngữ mới không?

Theo thống kê, hiện có hơn 7.000 ngôn ngữ trên thế giới, những ngôn ngữ này bắt nguồn từ khi nào và ở đâu và chúng phát triển như thế nào thì vẫn còn là một bí ẩn khoa học cần được giải đáp.

Đăng ngày: 06/11/2026
Chuyện về Vestal Virgin: Những trinh nữ "quyền lực" nhất La Mã cổ đại

Chuyện về Vestal Virgin: Những trinh nữ "quyền lực" nhất La Mã cổ đại

La Mã cổ đại là xã hội gia trưởng nhưng cũng chính tại đây, xuất hiện nhóm phụ nữ được tôn kính như thần thánh: Trinh nữ Vestal.

Đăng ngày: 06/11/2026
Khoa Học News