Ảnh chụp vòng tròn bí ẩn rộng một triệu năm ánh sáng

Kính viễn vọng vô tuyến MeerKAT gửi về Trái Đất hình ảnh cập nhật tuyệt đẹp về vòng tròn vô tuyến bí ẩn có tên là ORC1.

Kể từ lần đầu tiên được phát hiện vào năm 2020 bởi kính thiên văn vô tuyến ASKAP, thuộc sở hữu của cơ quan khoa học quốc gia Australia CSIRO, những vòng tròn vô tuyến bí ẩn, được gọi chung là ORC, nhanh chóng thu hút sự chú ý của các nhà thiên văn học.


Vòng tròn vô tuyến bí ẩn ORC1. (Ảnh: J.English/ EMU/MeerKAT/DES)

Nguồn gốc của ORC đến nay vẫn chưa được hiểu rõ. Ba giả thuyết hàng đầu cho rằng chúng có thể là tàn tích của một vụ nổ lớn ở trung tâm thiên hà chủ, giống như sự hợp nhất của hai hố đen siêu lớn, hoặc là những tia năng lượng mạnh mẽ phun ra từ trung tâm thiên hà, hoặc là kết quả của một "cú sốc bùng nổ" từ quá trình sản sinh sao mới.\

Hình ảnh cập nhật về một trong những vật thể như vậy, có tên là ORC1, do kính viễn vọng vô tuyến MeerKAT tại Đài quan sát thiên văn Nam Phi thu thập và được công bố trên tạp chí Monthly Notices of the Royal Astronomical Society hôm 21/3 đang cung cấp cho các nhà nghiên cứu thêm thông tin để thu hẹp những lý thuyết đó.

ORC rất lớn, có chiều ngang khoảng một triệu năm ánh sáng, lớn hơn gấp 16 lần so với thiên hà của chúng ta. Mặc dù vậy, những vòng tròn vô tuyến kỳ lạ này rất khó nhìn thấy.

Cho đến nay, chỉ có 5 ORC được phát hiện bằng kính thiên văn vô tuyến. Chúng không thể quan sát được bằng kính thiên văn quang học, hồng ngoại hoặc tia X, theo Giáo sư Ray Norris từ CSIRO, một trong những tác giả của nghiên cứu.

"Chúng tôi biết ORC là những vòng phát xạ vô tuyến yếu ớt bao quanh một thiên hà với một hố đen hoạt động mạnh ở trung tâm của nó, nhưng không biết điều gì tạo ra chúng và tại sao chúng lại hiếm như vậy", Norris chia sẻ.

ASKAP và MeerKAT đang hoạt động cùng nhau để tìm kiếm và mô tả ORC, nhưng để hiểu rõ chúng, các nhà thiên văn học sẽ cần đến những kính viễn vọng vô tuyến mạnh mẽ hơn, chẳng hạn như Đài quan sát SKA đang được xây dựng với sự hỗ trợ của nhiều quốc gia như Anh, Australia, Nam Phi, Pháp, Canada, Trung Quốc và Ấn Độ.

"Không nghi ngờ gì nữa, các kính thiên văn của SKA sau khi được chế tạo sẽ tìm thấy nhiều ORC khác và có thể cho chúng ta biết thêm về vòng đời của các thiên hà. Cho đến khi SKA đi vào hoạt động, ASKAP và MeerKAT được thiết lập để cách mạng hóa hiểu biết của chúng ta về vũ trụ nhanh hơn bao giờ hết", Norris nói thêm.

TIN CŨ HƠN
50.000 dải thiên hà rực rỡ trên bản đồ vũ trụ 3D

50.000 dải thiên hà rực rỡ trên bản đồ vũ trụ 3D

Một tấm bản đồ 3D gần như hoàn chỉnh nhất về vũ trụ do chương trình khảo sát Two Micron All-Sky Survey, còn gọi 2MASS tạo nên, cho thấy, 50.000 dải thiên hà rực rỡ tồn tại giữa ánh sáng hồng ngoại trong vũ trụ.

Đăng ngày: 06/05/2026
Những sự thật thú vị về vũ trụ có thể bạn chưa biết

Những sự thật thú vị về vũ trụ có thể bạn chưa biết

Cho tới nay, thế giới vũ trụ rộng lớn vẫn còn là chứa đựng nhiều điều bí ẩn mà khoa học hiện đại vẫn chưa khám phá hết.

Đăng ngày: 05/05/2026
Khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời là bao nhiêu?

Khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời là bao nhiêu?

Trái Đất và các hành tinh hàng xóm, cùng các tiểu hành tinh, hành tinh lùn, thiên thạch, sao chổi... thuộc hệ Mặt Trời (Thái Dương hệ) với Mặt Trời là trung tâm của hệ này.

Đăng ngày: 11/04/2026
Các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Hệ Mặt trời (hay Thái Dương Hệ) là hệ hành tinh gồm có Mặt Trời ở trung tâm và các vật quay xung quanh.

Đăng ngày: 11/04/2026
Năm ánh sáng là gì? Một năm ánh sáng bằng bao nhiêu km?

Năm ánh sáng là gì? Một năm ánh sáng bằng bao nhiêu km?

Năm ánh sáng là đơn vị đo thông dụng ngoài vũ trụ bao la, rộng lớn. Và người ta thường nhầm lẫn nghĩ rằng đây là đơn vị đo thời gian.

Đăng ngày: 09/04/2026
12 điều kỳ thú nhất về Sao Kim

12 điều kỳ thú nhất về Sao Kim

Sao Kim, hành tinh thứ hai gần Mặt Trời là một vì tinh tú khá kỳ thú. Hãy cùng khám phá những điều kỳ lạ về một trong những người “anh em láng giềng” gần gũi nhất với Hành Tinh Xanh của chúng ta trong Hệ Mặt Trời.

Đăng ngày: 09/04/2026
Không bao giờ nhìn thấy đầy đủ Mặt Trăng từ Trái Đất

Không bao giờ nhìn thấy đầy đủ Mặt Trăng từ Trái Đất

Mặt trăng là vệ tinh tự nhiên duy nhất của Trái đất và cũng là hành tinh duy nhất mà con người đã từng đặt chân lên.

Đăng ngày: 09/04/2026
Khoa Học News