Bệnh ghẻ là gì?

Bác sĩ Lương Trường Sơn, nguyên Phó Viện trưởng Sốt rét Ký sinh trùng Côn trùng TP HCM, cho biết ghẻ là bệnh ngoài da phổ biến.

Bệnh do một loại côn trùng ký sinh trên da tên là Sarcoptes scabiei, có nơi thường gọi là con mạt ngứa (Itch Mite). Bệnh thường gặp vào mùa xuân, hè và do ghẻ cái gây nên, ghẻ đực không gây bệnh vì thường chết sau giao hợp.

Bệnh ghẻ lây do vệ sinh không sạch sẽ, mặc chung quần áo, tiếp xúc da khi quan hệ tình dục với người bệnh hoặc ở tập thể như các tân binh mới nhập ngũ, trại giam, vùng dân cư đông đúc. Những nước kém phát triển, điều kiện dinh dưỡng không đảm bảo, vệ sinh kém dễ lây lan bệnh. Khoảng 300 triệu người trên thế giới bị ghẻ mỗi năm.


Cái ghẻ có 8 chân, kích thước khoảng 0,25 mm đường kính. (Ảnh: On Health).

Bệnh ghẻ được biết đến hơn 2.500 năm, từ thời La Mã cổ đại. Thời đó, người La Mã sử dụng thuật ngữ bệnh ghẻ để ám chỉ bệnh da nào gây ngứa. Đến thế kỷ 17, Giovanni Cosimo Bonomo mới tìm ra côn trùng Sarcoptes scabiei là nguyên nhân bệnh ghẻ.

Con ghẻ cái hình bầu dục, kích thước khoảng 0,25 mm đường kính, mắt thường nhìn thấy như một điểm trắng di động. Ghẻ cái có 8 chân, hai đôi chân trước có ống giác, hai đôi chân sau có lông tơ, đầu có vòi để hút thức ăn. Chu kỳ toàn bộ cuộc sống của cái ghẻ kéo dài 30 ngày nếu cư trú ở thượng bì.

Ghẻ cái ký sinh ở lớp sừng của thượng bì, đào hang về đêm, đẻ trứng ban ngày. Mỗi ngày ghẻ cái đẻ 1-5 trứng, 72-96 giờ nở thành ấu trứng. Sau 5 đến 6 lần lột xác trong vòng 20-25 ngày, cái ghẻ trưởng thành, bò ra khỏi hang, giao hợp và tiếp tục đào hầm, đẻ trứng mới. Khoảng 10% trứng đậu thành ghẻ trưởng thành.

Ghẻ cái sinh sôi, nảy nở rất nhanh. Trong điều kiện thuận lợi chúng có thể đẻ 150 triệu con trong 3 tháng và chết sau khi đẻ hết số trứng của mình. Ban đêm, ghẻ cái bò ra khỏi hang tìm ghẻ đực. Do đó, đây là lúc ngứa nhất, dễ lây truyền nhất do ngứa khiến bạn gãi làm vương vãi cái ghẻ xung quanh. Cái ghẻ chết sau khi rời vật chủ 4 ngày.

Cái ghẻ có nhiều loại, có loài gây bệnh ở người, loại gây bệnh ở động vật như ngựa, cừu, chó, mèo... Cái ghẻ gây bệnh ghẻ cho động vật cũng có thể gây bệnh ghẻ cho người.


Ghẻ ngứa xuất hiện ở khe ngón tay, bàn tay, quanh rốn... (Ảnh: WebMD).

Thời kỳ ủ bệnh 2-40 ngày với nhiều mụn nước trên cơ thể. Mụn thường nhỏ, rải rác, không mọc thành chùm. Đường hang do ghẻ cái đào ở lớp sừng là một đường cong ngoằn ngoèo dài 2-3 cm, màu trắng đục hoặc xám. Tổn thương khác như ngứa gãi, vết xước, vết trượt, mụn nước, mụn mủ...

Vị trí tổn thương thường ở lòng bàn tay, kẽ ngón tay, ngấn cổ tay, bờ trước nách, quanh rốn, mông, đặc biệt nam giới xuất hiện ở quy đầu, thân dương vật. Phụ nữ bị ở núm vú, trẻ em ở gót chân, lòng bàn chân. Ghẻ ít khi gây tổn thương ở đầu mặt.

Các thể lâm sàng như ghẻ đơn giản chỉ có đường hang, mụn nước. Ghẻ nhiễm khuẩn có tổn thương của ghẻ, mụn mủ do bội nhiễm liên cầu, tụ cầu có thể gặp biến chứng viêm cầu thận cấp. Ghẻ biến chứng viêm da, eczema hóa do chà xát cào, gãi lâu ngày; ghẻ nhiễm khuẩn có biến chứng viêm cầu thận cấp; ghẻ Na Uy (Norwegian), ghẻ vảy khác với ghẻ thông thường mà gây tổn thương dưới móng, mặt, đầu. Ghẻ vảy hiếm gặp, thường thấy ở người có hệ miễn dịch kém như bệnh nhân AIDS, hội chứng Down, người bệnh tâm thần phân liệt.

Để điều trị, cần diệt cái ghẻ và phòng tránh tái nhiễm, điều trị bằng thuốc theo chỉ định của bác sĩ da liễu. Người mắc bệnh cần phát hiện sớm, điều trị sớm khi chưa có biến chứng. Nếu ghẻ có biến chứng chàm hóa hoặc chốc, người bệnh phải chữa chàm và chốc trước khi chữa ghẻ. Sau khi điều trị khỏi ghẻ, những vết thâm trên da do gãi sẽ mờ dần theo thời gian. Không có thuốc điều trị vết thâm.

Ngoài ra, những người sống chung với người bệnh cần điều trị, kết hợp với phòng chống bệnh lây lan như cách ly, vệ sinh khuôn viên sống, không dùng chung quần áo, đồ dùng cá nhân tránh lây bệnh.

Loading...
TIN CŨ HƠN
Vẫn có thể hồi sinh người đã chết

Vẫn có thể hồi sinh người đã chết

Một bác sĩ tuyên bố rằng, con người có thể hồi sinh vài giờ sau khi họ dường như đã chết. Điều này mở ra hy vọng về việc cứu sinh mạng người từ tay của tử thần.

Đăng ngày: 01/04/2025
Ăn rắn độc coi chừng ngộ độc

Ăn rắn độc coi chừng ngộ độc

Nhiều người cho rằng ăn thịt và uống rượu rắn độc sẽ mang lại nhiều lợi ích sức khỏe. Thực tế, về mặt sinh học, trong thịt và xương rắn luôn có độc tố và chúng có thể gây hại cho thực khách.

Đăng ngày: 31/03/2025
Mách bạn những cách tốt nhất để loại bỏ thuốc trừ sâu, hóa chất độc hại trên rau củ

Mách bạn những cách tốt nhất để loại bỏ thuốc trừ sâu, hóa chất độc hại trên rau củ

Căn nguyên của nhiều vụ ngộ độc thực phẩm và bệnh nguy hiểm ngày nay bắt nguồn từ chính những loại rau quả bị nhiễm thuốc, hóa chất trong quá trình trồng trọt.

Đăng ngày: 31/03/2025
12 nguồn đạm thực vật tuyệt vời thay thế đạm động vật

12 nguồn đạm thực vật tuyệt vời thay thế đạm động vật

Chất đạm được xem là nền tảng của cuộc sống do nó là dưỡng chất tạo thành các axít amin thúc đẩy sự phát triển và phục hồi của tế bào.

Đăng ngày: 29/03/2025
Các biện pháp xử trí khi bị ngộ độc thực phẩm tại nhà

Các biện pháp xử trí khi bị ngộ độc thực phẩm tại nhà

Ngộ độc thực phẩm là biểu hiện bệnh lý xuất hiện sau khi ăn, uống những thức ăn nhiễm độc, nhiễm khuẩn, thức ăn bị biến chất ôi thiu, có chất bảo quản, phụ gia.

Đăng ngày: 26/03/2025
Lịch sử tình dục của loài người

Lịch sử tình dục của loài người

Chim làm chuyện ấy, ong làm chuyện ấy, con người từ thuở sơ khai cũng đã làm chuyện ấy. Nhưng hoạt động này đã thay đổi như thế nào trong hàng nghìn năm qua, và thậm chí chỉ trong vài thập kỷ vừa rồi?

Đăng ngày: 24/03/2025
Những loại rau, trái cây kỵ nhau không nên ăn chung

Những loại rau, trái cây kỵ nhau không nên ăn chung

Bạn không nên ăn kèm chuối với dưa hấu, đu đủ và chanh, dưa chuột cùng cà chua, cà rốt kết hợp cam...

Đăng ngày: 23/03/2025
Tiêu điểm
Khoa Học News