Cá trê bơi ngửa - Loài cá độc đáo tới mức được người Ai Cập dùng hình ảnh làm bùa may mắn

Cụm từ "Cá bơi ngửa" vốn là một câu đùa khi có một chú cá nào đó đang hấp hối và chuẩn bị bơi về suối vàng. 

Theo mặt khoa học, khi chết cá sẽ mất khả năng duy trì trạng thái cân bằng và cơ thể chúng sẽ bị lật ngược. Vì vậy, nếu thấy cá bơi nghiêng hoặc ngửa bụng nổi lên là dấu hiệu chắc chắn của việc bị thương hoặc tử vong.

Tuy nhiên, bơi ngược lại là hành vi đặc trưng của một loài cá trê thuộc giống Synodontis có nguồn gốc từ lưu vực Congo.


Loài cá trê bơi ngửa tại sông Amazon.

Lý giải về việc bơi ngửa của loài cá này, các nhà khoa học cho rằng nước sông Amazon vốn thiếu oxy - việc xảy ra tự nhiên ở một số hệ thống sông, đặc biệt là những nơi có ánh sáng yếu và cây cối rậm rạp.

Một giả thuyết cho rằng cá bơi lộn ngược để kiếm mồi hiệu quả hơn. Loài cá này thường gặm cỏ ở mặt dưới của các cành cây và khúc gỗ ngập nước, và bơi lộn ngược khiến những khu vực này dễ tiếp cận hơn.

Cá trê ngửa bụng dành phần lớn cuộc đời mình để bơi ngửa. Lối sống này hiệu quả đến nỗi dù vẫn có thể bơi úp như cá thường thì chúng cũng không mấy khi lật người lại. Vì thế, đặc điểm cơ thể chúng cũng biến đổi theo. Cụ thể hơn, nếu các loài cá bơi úp thường có phần lưng tối màu rồi nhạt dần xuống phần bụng để dễ bề ngụy trang chống lại kẻ săn mồi từ phía trên, thì cá trê ngửa bụng lại có màu cơ thể ngược lại. Phần bụng cá có màu tối và càng về phần lưng, màu sắc sẽ càng nhạt dần.


Hình ảnh bùa chống đuối nước của người Ai Cập cổ đại.

Việc bắt mồi như ấu trùng côn trùng dưới nước cũng dễ dàng hơn khi tấn công trong tư thế ngửa bụng này. Bơi lộn ngược cũng giúp cá dễ dàng "hít thở" lớp nước giàu oxy mỏng có sẵn trên bề mặt.

Mặc dù mới được các nhà khoa học nghiên cứu trong khoảng 20 năm gần đây, nhưng sức ảnh hưởng và thói quen kì lạ của loài cá này đã khiến tổ tiên loài người chú ý từ rất nhiều thế kỉ trước.

Loài cá trê lộn ngược đã được chạm khắc vào các bức tường lăng mộ Ai Cập có niên đại 4000 năm. Mặt dây chuyền hình cá trê lộn ngược là một loại bùa phổ biến ở Ai Cập cổ đại, vì người ta cho rằng nó có tác dụng ngăn việc đuối nước.

Ngày nay, cá trê bơi ngửa có thể xuất hiện ở bất kỳ vùng nước ngọt hay tiệm cá cảnh nào. Nhiều người nuôi cá cảnh rất ưu ái chọn loại cá này thay vì cá dọn bể truyền thống. Điểm cộng khác ở cá trê bơi ngửa là ngay cả khi sổng ra ngoài tự nhiên, chúng cũng ít có cơ hội gây ra thảm họa sinh thái như một số loài động vật ngoại lai khác.

TIN CŨ HƠN
Cuộc tử chiến kéo dài hơn một tiếng giữa rắn và kỳ đà

Cuộc tử chiến kéo dài hơn một tiếng giữa rắn và kỳ đà

Cả rắn và kỳ đà đều dùng những đòn riêng để giữ chặt đối thủ, không bên nào yếu thế cho đến tận phút chót.

Đăng ngày: 13/01/2026
Loài vật kỳ lạ được coi là

Loài vật kỳ lạ được coi là "anh cả" của mọi loài có xương sống

Các nhà khoa học cho rằng, từ những động vật có dây sống sơ khai tương tự như lưỡng tiêm, các loài cá có xương sống đầu tiên đã hình thành.

Đăng ngày: 12/01/2026
15 loài vật khổng lồ nhất thế giới

15 loài vật khổng lồ nhất thế giới

Cá voi xanh, hươu cao cổ, hải tượng… nằm trong danh sách là những loài động vật lớn nhất trên thế giới. Mỗi loài vật đều có những đặc điểm riêng của mình để tạo nên một thế giới tự nhiên sinh động và đầy kỳ thú.

Đăng ngày: 12/01/2026
10 loài thủy quái của sông Amazon

10 loài thủy quái của sông Amazon

Cá Pacu là loài sinh vật có hàm răng giống người. Không giống những loài sinh vật trong danh sách, cá Pacu là cá ăn tạp, thức ăn yêu thích là hoa quả và các loại hạt.

Đăng ngày: 10/01/2026
Lợn được cứu khỏi lò mổ vẽ tranh hàng nghìn đô

Lợn được cứu khỏi lò mổ vẽ tranh hàng nghìn đô

Tài năng của Pigcasso thu hút nhiều sự chú ý, đặc biệt khi nó trở thành con vật đầu tiên tổ chức triển lãm riêng.

Đăng ngày: 09/01/2026
Giải mã bí ẩn ‘quái thú’ cắn đứt đầu chó ở Quảng Ngãi

Giải mã bí ẩn ‘quái thú’ cắn đứt đầu chó ở Quảng Ngãi

TS Lê Xuân Cảnh cho biết, dựa vào những đặc điểm nhận dạng ban đầu, quái thú có thể là một trong hai loài gấu chó hoặc gấu ngựa.

Đăng ngày: 05/01/2026
Bộ ảnh cực hiếm về 12 loài chim đã tuyệt chủng

Bộ ảnh cực hiếm về 12 loài chim đã tuyệt chủng

Bộ ảnh tư liệu hiếm về một số loài chim đã tuyệt chủng như: bồ câu viễn khách, gõ kiến mỏ ngà, chim đớp ruồi Guam…

Đăng ngày: 01/01/2026
Khoa Học News