Chế độ bay cứu mạng phi hành gia sau sự cố phóng tàu Soyuz

Hai phi hành gia Mỹ và Nga tiếp đất an toàn sau khi tàu Soyuz lên trạm ISS gặp sự cố ở tầng đẩy nhờ chế độ bay đạn đạo.

Tàu vũ trụ Soyuz của Nga chở hai thành viên mới lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) gặp sự cố sau khi phóng tại sân bay Baikonur ở Kazakhstan chiều 11/10. Phi hành gia Nick Hague thuộc NASA và Alexey Ovchinin thuộc Roscosmos phải bỏ dở chuyến bay và hạ cánh khẩn cấp bằng khoang tàu vũ trụ, theo Popular Mechanics.


Nhóm phi hành gia bị rung lắc mạnh trong khoang kín. (Video: Guardian).

Đội tìm kiếm cứu hộ đã dùng trực thăng rà soát và tiếp cận được hai phi hành gia. Hình ảnh ban đầu cho thấy cả hai đều trong tình trạng sức khoẻ tốt.

Loading...

Khi giải thích về sự cố này, NASA nhiều lần nhắc đến thuật ngữ "ballistic reentry" (hồi quyển đạn đạo)"ballistic mode" (chế độ đạn đạo). Chế độ đạn đạo là cách trở lại khí quyển Trái Đất được các kỹ sư tích hợp vào thiết kế của tàu vũ trụ Soyuz để đề phòng rủi ro bất ngờ. Đây là lần thứ 4 chế độ này được sử dụng trong lịch sử chương trình Soyuz.

Chế độ bay cứu mạng phi hành gia sau sự cố phóng tàu Soyuz
Tàu Soyuz rời khỏi bệ phóng. (Ảnh: RT).

Khoang kín (capsule) trong hồi quyển đạn đạo có nhiệm vụ giảm tốc độ cực nhanh để tiếp đất an toàn. Thay vì hành trình bay dài và thẳng trong hồi chuyển có điều khiển, hồi quyển đạn đạo có đường bay dốc và ngắn. Góc hồi quyển của khoang kín tạo ra lực cản khí quyển cần thiết để làm chậm tốc độ rơi của nó.

Tình huống này vô cùng khó khăn đối với phi hành gia. Phương pháp này gia tăng lực gia tốc (lực G) lên cơ thể họ. Chuyến bay ảnh hưởng lớn đến cơ thể thông qua lực G. Khi khoang tàu bay thẳng đều, các lực đều nằm trong giới hạn chịu đựng của cơ thể. Nhưng khi thay đổi tốc độ, lực gia tốc mà phi hành gia phải chịu sẽ dẫn tới phản ứng sinh lý mạnh, tác động nhiều nhất đến hệ tuần hoàn và có thể gây bất tỉnh.

Ví dụ, khi tàu Soyuz TMA-1 bay kiểu hồi chuyển đạn đạo năm 2008, phi hành đoàn phải chịu trọng lực 8G so với 6G mà họ từng trải qua trong hồi quyển có kiểm soát. Hành trình này đã khiến phi hành gia Yi So-yeon người Hàn Quốc phải nhập viện vì bị thương cơ cổ và vết bầm ở cột sống. Theo vụ phóng thất bại vừa qua, các phi hành gia phải chịu lực G từ 6 - 7G.

Chế độ bay cứu mạng phi hành gia sau sự cố phóng tàu Soyuz
Tàu Soyuz rơi sau khi gặp sự cố. (Ảnh: Space).

Khoang kín bay vọt trong quá trình hồi quyển đạn đạo, nhưng vẫn phải duy trì sự ổn định. Nếu tàu Soyuz mất định hướng, khoang kín có thể bị lộ cửa thoát thay vì tấm chắn nhiệ,t làm nhiệt độ tăng lên 1.649 độ C, giết chết các phi hành gia. Để tránh kết cục này, khoang kín của tàu Soyuz xoay quay trục quỹ đạo của nó trên đường rơi xuống để tăng sự ổn định, tương tự viên đạn bắn ra từ nòng súng trường.

Peggy Whitson, nữ phi hành gia sống sót trong lần hồi quyển đạn đạo hồi năm 2008, mô tả trải nghiệm giống một vụ tai nạn xe hơi gây buồn nôn. "Nó giống như một người bị va chạm mạnh và ngã lăn xuống", Whitson chia sẻ. "Tôi cảm thấy mặt mình bị kéo lại. Rất khó thở, như kiểu phải thở qua đường dạ dày, sử dụng cơ hoành thay vì cơ ngực". Đó là kết quả khi lực G ép một người vào ghế ở mức gấp 8 lần trọng lực bình thường.

Hồi chuyển đạn đạo có thể là hành trình bay dữ dội, nhưng những phi hành gia đầu tiên như Yuri Gagarin và John Glenn không có lựa chọn nào khác để trở về Trái Đất. Cuối cùng, các kỹ sư đã thiết kế khoang kín giúp tạo ra lực nâng, khiến đường bay trở nên bằng phẳng hơn và bớt khó chịu hơn.

  • Phi hành gia thoát chết trong sự cố phóng tàu vũ trụ của Nga
Loading...
TIN CŨ HƠN
Bắt được 19 tín hiệu từ hành tinh khác truyền đến Trái đất

Bắt được 19 tín hiệu từ hành tinh khác truyền đến Trái đất

Nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Công nghệ Swinburne (Úc) cho biết họ đã bắt đầu cuộc tìm kiếm từ năm 2017, sử dụng hệ thống ASKAP (Australian Square Kilometer Array Pathfinder).

Đăng ngày: 15/10/2018
Phát hiện thấy mưa đá từ vành đai sao Thổ

Phát hiện thấy mưa đá từ vành đai sao Thổ

Trong những ngày cuối cùng của sứ mệnh bay quanh sao Thổ, tàu thăm dò vũ trụ Cassini đã ghi nhận dòng các phân tử mà các nhà khoa học gọi là “mưa vành đai”.

Đăng ngày: 11/10/2018
Tại sao dấu chân của Neil Armstrongs trên Mặt trăng không khớp với đế giày?

Tại sao dấu chân của Neil Armstrongs trên Mặt trăng không khớp với đế giày?

“Đây là bước đi nhỏ bé của một con người, nhưng là bước tiến khổng lồ của nhân loại” là câu nói của Neil Armstrongs khi đặt bước chân đầu tiên lên Mặt trăng vào ngày 20/7/1969.

Đăng ngày: 11/10/2018
Kính viễn vọng không gian Hubble gặp sự cố

Kính viễn vọng không gian Hubble gặp sự cố

Phát biểu trong tuyên bố vào ngày 8/10, đại diện của NASA cho biết một trong ba con quay hồi chuyển của Hubble gặp trục trặc.

Đăng ngày: 10/10/2018
SpaceX hạ cánh thành công tên lửa ở California

SpaceX hạ cánh thành công tên lửa ở California

Theo Bloomberg, SpaceX vừa phóng một vệ tinh thương mại cho Argentina hồi tối 7/10, đánh dấu sứ mệnh thứ 17 của hãng trong năm nay.

Đăng ngày: 09/10/2018
Chọn vị trí nào để chiêm ngưỡng mưa sao băng đẹp nhất đêm nay?

Chọn vị trí nào để chiêm ngưỡng mưa sao băng đẹp nhất đêm nay?

Theo ông Đặng Vũ Tuấn Sơn - Chủ tịch Hội Thiên văn học trẻ Việt Nam, mưa sao băng Draconid có thể xem được ở bất cứ khu vực nào.

Đăng ngày: 08/10/2018
NASA quyết tâm thực hiện kế hoạch đưa nước Mỹ trở lại thống lĩnh vũ trụ

NASA quyết tâm thực hiện kế hoạch đưa nước Mỹ trở lại thống lĩnh vũ trụ

Ngày 5/10, Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) đã ấn định thời điểm tiến hành chuyến bay đầu tiên của phi hành đoàn lên Trạm Vũ trụ quốc tế (ISS) bằng hai tàu vũ trụ của SpaceX và Boeing.

Đăng ngày: 08/10/2018
Tiêu điểm
Khoa Học News
Trang web của chúng tôi có thể được thực hiện và duy trì bằng cách hiển thị quảng cáo trực tuyến cho khách truy cập của chúng tôi.
Vui lòng xem xét hỗ trợ chúng tôi bằng cách vô hiệu trình chặn quảng cáo của bạn.