Con người phải trả giá vì có bộ não lớn

Biến đổi trao đổi chất chịu trách nhiệm đối với quá trình tiến hóa khả năng nhận thức độc đáo của chúng ta chỉ ra rằng bộ não có lẽ đã bị đẩy tới giới hạn khả năng của nó. Nghiên cứu được công bố trên tờ Genome Biology đã tăng thêm sức nặng cho giả thuyết cho rằng bệnh tâm thần phân liệt chính là phó phẩm tai hại của quá trình tiến hóa của bộ não con người.

Philipp Khaitovich thuộc Viện nhân loại học tiến hóa Max – Planck và chi nhanh Thượng Hải của Học viện khoa học Trung Quốc đã chỉ đạo một nhóm các nhà nghiên cứu thuộc Cambridge, Leipzig và Thượng Hải. Họ đã nghiên cứu bộ não của những người khỏe mạnh và những người mắc chứng tâm thần phân liệt sau đó so sánh bộ não của họ với não khỉ nâu và tinh tinh. Khaitovich giải thích các nhà nghiên cứu tìm kiếm sự khác biệt trong biểu hiện gen cũng như nồng độ các chất chuyển hóa, cũng như “cơ chế phân tử phát hiện thấy tham gia vào quá trình tiến hóa khả năng nhận thức của con người bằng cách kết hợp dữ liệu sinh học từ hai hướng nghiên cứu là tiến hóa và y học”.

Bệnh tâm thần phân liệt là phó phẩm của quá trình tiến hóa của bộ não con người. (Ảnh: downbeast)

Ý kiến cho rằng các bệnh thần kinh nhất định là phó phẩm của hiện tượng tăng khả năng chuyển hóa cũng như kích cỡ não xảy ra trong quá trình tiến hóa của con ngườitrước đây đã từng được đưa ra. Nhưng trong nghiên cứu mới này các tác giả đã sử dụng phương pháp kỹ thuật mới để đưa giả thuyết trên vào thực nghiệm.

Họ đã xác định được biến đổi phân tử xảy ra trong quá trình tiến hóa của con người đồng thời tính toán cân nhắc các biến đổi phân tử quan sát được ở chứng bệnh tâm thần phân liệt – một chứng bệnh rối loạn tâm thần được cho là ảnh hưởng đến chức năng nhận thức như khả năng ngôn ngữ và các mối quan hệ xã hội phức tạp. Họ phát hiện ra rằng mức độ biểu hiện của nhiều gen cũng như các chất chuyển hóa biến đổi ở trường hợp mắc bệnh tâm thần phân liệt, đặc biệt là những người có liên quan đến trao đổi năng lượng cũng biến đổi nhanh chóng trong quá trình tiến hóa. Theo Khaitovich, “nghiên cứu mới cho thấy bệnh tâm thần phân biệt là sản phẩm phụ của việc tăng nhu cầu trao đổi chất trong quá trình tiến hóa của con người”.

Các tác giả kết luận rằng nghiên cứu đã lót đường cho rất nhiều nghiên cứu chi tiết khác. “Não của chúng ta rất đặc biệt so với tất cả các loài về nhu cầu trao đổi chất khổng lồ của nó. Nếu chúng ta có thể giải thích bằng cách nào não của chúng ta duy trì được dòng chảy trao đổi chất dữ dội, chúng ta sẽ có cơ hội tốt để tìm hiểu não hoạt động như thế nào cũng như tại sao đôi khi nó lại ngừng trệ”.

Trích dẫn: Metabolic changes in schizophrenia and human brain evolution; Philipp Khaitovich, Helen E Lockstone, Matthew T Wayland, Tsz M Tsang, Samantha D Jayatilaka, Arfu J Guo, Jie Zhou, Mehmet Somel, Laura W Harris, Elaine Holmes, Svante Pääbo and Sabine Bahn; Genome Biology 'in press'
TIN CŨ HƠN
Shinrin-yoku: Cách người Nhật dùng thiên nhiên chữa bệnh

Shinrin-yoku: Cách người Nhật dùng thiên nhiên chữa bệnh

"Forest bathing" hay "tắm rừng" được dịch sát nghĩa từ "Shinrin-yoku" là một cụm từ do chính phủ Nhật sáng tạo vào năm 1982 nhằm khuyến khích những cư dân thành thị đắm mình vào thiên nhiên.

Đăng ngày: 13/04/2026
Những loại thực phẩm và đồ uống cực tốt cho gan, giúp thanh lọc cơ thể

Những loại thực phẩm và đồ uống cực tốt cho gan, giúp thanh lọc cơ thể

Gan người thực hiện hơn 500 chức năng khác nhau, trong đó quan trọng nhất là chuyển hóa và "giải độc".

Đăng ngày: 07/04/2026
Mách bạn những cách tốt nhất để loại bỏ thuốc trừ sâu, hóa chất độc hại trên rau củ

Mách bạn những cách tốt nhất để loại bỏ thuốc trừ sâu, hóa chất độc hại trên rau củ

Căn nguyên của nhiều vụ ngộ độc thực phẩm và bệnh nguy hiểm ngày nay bắt nguồn từ chính những loại rau quả bị nhiễm thuốc, hóa chất trong quá trình trồng trọt.

Đăng ngày: 05/04/2026
Ăn chất xơ bao nhiêu là quá nhiều?

Ăn chất xơ bao nhiêu là quá nhiều?

Một số triệu chứng khó chịu do thừa chất xơ có thể xảy ra khi một người nạp vào cơ thể nhiều hơn 70g chất xơ mỗi ngày.

Đăng ngày: 02/04/2026
Thuốc lá làm tiêu hủy nhiễm sắc thể Y ở đàn ông

Thuốc lá làm tiêu hủy nhiễm sắc thể Y ở đàn ông

So với các bạn đồng giới không hút thuốc, những nam giới hút thuốc tăng gấp 3 nguy cơ bị mất các nhiễm sắc thể giới tính Y của họ, theo một nghiên cứu mới.

Đăng ngày: 28/03/2026
Bài trắc nghiệm tâm lý Hermann Rorschach

Bài trắc nghiệm tâm lý Hermann Rorschach

Hermann Rorschach là một bác sĩ tâm thần của Freud Thụy Sĩ và nhà phân tâm học, nổi tiếng với việc phát triển một thử nghiệm xạ được gọi là inkblot thử nghiệm Rorschach.

Đăng ngày: 28/03/2026
Phụ nữ lưu giữ ADN của mọi người đàn ông họ từng có quan hệ tình dục

Phụ nữ lưu giữ ADN của mọi người đàn ông họ từng có quan hệ tình dục

Theo một nghiên cứu được thực hiện bởi Đại học Seattle thì phụ nữ lưu giữ và mang theo ADN của mọi người đàn ông mà cô ấy từng có quan hệ tình dục.

Đăng ngày: 26/03/2026
Khoa Học News