Công nghệ đang làm thay đổi "đồng hồ sinh học" của con người

Chúng ta đã không phụ thuộc vào ánh sáng tự nhiên từ Mặt trời kể từ khi phát minh ra bóng đèn vào năm 1879.

Ngày nay, nhiều người dành phần lớn thời gian trong ngày không chỉ ở trong những căn phòng có ánh sáng nhân tạo mà còn nhìn vào màn hình điện thoại, máy tính và TV.

Nhịp sinh học là một "đồng hồ cơ thể" bẩm sinh có trong nhiều dạng sống bao gồm thực vật, nấm và động vật. Ở người, đồng hồ sinh học được tìm thấy ở vùng dưới đồi (hypothalamus), khu vực có kích thước bằng quả anh đào nằm phía sau mắt.

Vùng dưới đồi tiết ra một loại hormone gọi là melatonin. Melatonin thường được gọi là hormone giấc ngủ vì mức độ của nó cao vào ban đêm nhưng giảm ngay trước khi chúng ta thức dậy vào buổi sáng. Đồng hồ có nhịp điệu nội tại, nhưng nó cũng có thể được điều chỉnh để phản ứng với ánh sáng.

Giáo sư John Axelsson, một chuyên gia nghiên cứu giấc ngủ từ Viện Karolinska giải thích rằng: "đồng hồ chính có nhịp điệu nội tại gần 24 giờ và rất nhạy cảm với ánh sáng hoàng hôn và bình minh. Do đó, để tinh chỉnh hệ thống sinh học, điều này cho phép hệ thống năng động và thích ứng với sự thay đổi theo mùa trong thời gian cả ngày và đêm".


Ánh sáng nhân tạo đang làm thay đổi nhịp sinh học của chúng ta.

Thực tế, nhiều khía cạnh của công nghệ hiện đại, từ bóng đèn cơ bản đến điện thoại màn hình cảm ứng mới nhất đều phát ra ánh sáng.

"Ánh sáng chủ yếu làm hai việc đối với đồng hồ sinh học. Đó là thiết lập thời gian của đồng hồ và nó đang thay đổi biên độ hoặc cường độ của đồng hồ", Giáo sư Jamie Zeitzer từ Đại học Stanford cho biết.

Khi nhịp sinh học của chúng ta thay đổi mức độ melatonin, chúng ta có thể sử dụng mức độ của "hormone giấc ngủ" này để xem điều gì đang ảnh hưởng đến đồng hồ sinh học của chúng ta. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng ánh sáng nhân tạo đã ngăn chặn quá trình sản xuất melatonin ở người.

Điều thú vị là, ánh sáng nhân tạo cực sáng thực sự lại được sử dụng như một liệu pháp để giúp những người bị trễ đồng hồ sinh học thức dậy và đi ngủ sớm hơn.

Cường độ ánh sáng được sử dụng cho đèn chiếu cao hơn nhiều so với những gì được phát ra từ bất kỳ màn hình hoặc bóng đèn nào mà chúng ta sử dụng.

Một nghiên cứu năm 2014 đã xem xét một kịch bản thực tế hơn đó là so sánh mức độ melatonin và chất lượng giấc ngủ của những người đọc một cuốn sách bình thường hoặc một cuốn sách điện tử trước khi đi ngủ. Họ phát hiện ra rằng những người tham gia đọc sách điện tử đã giảm mức melatonin.

Tiến sĩ Cele Richardson từ Đại học Tây Úc cho rằng: "Có bằng chứng cho thấy việc sử dụng màn hình sáng 1,5 giờ làm giảm sự gia tăng melatonin tự nhiên vào ban đêm và tác động này có thể tăng lên trong nhiều đêm. Tuy nhiên, điều này dường như không có nghĩa là mất nhiều thời gian hơn để đi vào giấc ngủ".

Mô hình giấc ngủ bị ảnh hưởng thế nào?

Mặc dù chúng ta biết rằng melatonin có nhiều tác dụng đối với cơ thể và có liên quan đến chu kỳ ngủ-thức, nhưng chúng ta không biết chính xác lượng melatonin giảm tác động đến chất lượng giấc ngủ của chúng ta như thế nào.

Có rất nhiều nghiên cứu xem xét việc sử dụng công nghệ và chất lượng giấc ngủ hoặc thời gian để đi vào giấc ngủ. Mặc dù nhiều người trong số này tìm thấy mối tương quan giữa thời gian sử dụng thiết bị và giấc ngủ, nhưng mối tương quan này thường chưa đủ thuyết phục và chúng không cho thấy rằng thời gian sử dụng thiết bị tăng lên gây ra vấn đề về giấc ngủ.

Nghiên cứu năm 2014 cho thấy trung bình những người tham gia đọc sách in đã ngủ gật 10 phút trước những người đọc sách điện tử. Các nghiên cứu khác so sánh những người sử dụng các sản phẩm làm giảm ánh sáng xanh từ màn hình với những người sử dụng màn hình bình thường. Các nghiên cứu này chỉ tìm thấy sự khác biệt 3-4 phút về thời gian đi vào giấc ngủ.

Vì giấc ngủ bị ảnh hưởng bởi nhiều thứ, nên thường khó chắc chắn rằng đó chỉ là ảnh hưởng của thời gian sử dụng thiết bị mà bạn đang đo.

Một vấn đề phức tạp khác được Tiến sĩ Richardson nhấn mạnh: "Mối quan hệ hai chiều giữa việc sử dụng công nghệ và giấc ngủ có thể xảy ra. Việc sử dụng công nghệ có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ theo thời gian, nhưng những cá nhân khó ngủ sau đó có thể tăng cường sử dụng thiết bị công nghệ của họ".

Công nghệ, cụ thể là ánh sáng nhân tạo, thay đổi nhịp sinh học của chúng ta. Chúng ta biết điều này bởi vì có thể thấy sự khác biệt về mức độ melatonin sau khi sử dụng màn hình.

Tuy nhiên, điều này có ảnh hưởng gì đến giấc ngủ của chúng ta, đặc biệt là thời gian để đi vào giấc ngủ, vẫn chưa được rõ ràng và cần có nhiều nghiên cứu sâu hơn nữa trong tương lai.

TIN CŨ HƠN
Mont - Tàu chở dầu lớn nhất thế giới

Mont - Tàu chở dầu lớn nhất thế giới

Dù đã không còn hoạt động, nhưng Mont vẫn đang giữ danh hiệu con tàu lớn nhất thế giới.

Đăng ngày: 25/03/2026
9 lý do chứng minh thuyết tiến hóa của Darwin là sai lầm

9 lý do chứng minh thuyết tiến hóa của Darwin là sai lầm

Thuyết tiến hóa của Darwin đóng vai trò rất lớn trong việc giải thích nguồn sống sự sống và sự phát triển của các loài sinh vật qua tiến hóa. Nhưng học thuyết của Darwin cũng gặp phải vô số những phản biện của giới khoa học.

Đăng ngày: 25/03/2026
Những chữ ký đẹp nhất trong lịch sử của những người nổi tiếng

Những chữ ký đẹp nhất trong lịch sử của những người nổi tiếng

Tổng thống Mỹ Obama, tỷ phú Donald Trump... là những người có chữ ký đẹp nhất trong lịch sử.

Đăng ngày: 24/03/2026
Top 10 thiên tài có phát minh vĩ đại nhất trong lịch sử

Top 10 thiên tài có phát minh vĩ đại nhất trong lịch sử

Trong lịch sử có rất nhiều nhà khoa học thiên tài với rất nhiều phát minh đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của nhân loại. Dưới đây là 10 người có nhiều phát minh quan trọng nhất.

Đăng ngày: 23/03/2026
Vì sao người ta

Vì sao người ta "ngại" thứ sáu ngày 13

Thứ 6 ngày 13 theo quan niệm Phương Tây là một ngày cực kỳ xui xẻo và kém may mắn. Rất nhiều người phải né tránh nó bởi đã có nhiều chuyện không vui xảy ra trong ngày này khiến họ kinh hãi.

Đăng ngày: 23/03/2026
Tìm hiểu quy trình sản xuất và sức mạnh bom hạt nhân

Tìm hiểu quy trình sản xuất và sức mạnh bom hạt nhân

Sức mạnh hủy diệt của bom nguyên tử (bom hạt nhân) bắt nguồn từ những hạt nhân nhỏ bé proton, neutron và electron.

Đăng ngày: 23/03/2026
Ảo ảnh thị giác khiến chiếc váy gây tranh cãi nhất thế giới lại một lần nữa xuất hiện

Ảo ảnh thị giác khiến chiếc váy gây tranh cãi nhất thế giới lại một lần nữa xuất hiện

Vài năm trước, chúng ta đã từng được chứng kiến một trong những sự kiện gây tranh cãi nhất thế giới ảo. Đó chính là chiếc váy xanh đen - vàng trắng kỳ ảo này.

Đăng ngày: 23/03/2026
Khoa Học News