Giải mã "nhịp tim" của quái vật vũ trụ mà Tư Mã Thiên từng mô tả

Các nhà khoa học vừa đưa ra lời lý giải mới cho sự biến đổi ma quái của Betelgeuse, một "quái vật vũ trụ" lớn hơn Mặt trời 1.400 lần.

Một nghiên cứu vừa công bố trên tạp chí khoa học Astrophysical Journal chỉ ra rằng "quái vật vũ trụ" Betelgeuse - vật thể luôn khiến các nhà khoa học bối rối - là một hệ sao đôi có kích cỡ rất chênh lệch nhau.

Betelgeuse là ngôi sao sáng thứ 2 trong chòm sao Lạp Hộ với ánh sáng biểu kiến mạnh mẽ hơn Mặt trời những 100.000 lần và nằm cách Trái đất 724 năm ánh sáng.


"Quái vật vũ trụ" Betelgeuse - (Ảnh: NASA).

Dựa vào các tài liệu lịch sử, các nhà khoa học dự đoán rằng nó sắp phát nổ thành một siêu tân tinh.

Cụ thể hơn vào hơn 2.100 năm trước, sử gia - nhà bác học của Trung Quốc Tư Mã Thiên mô tả ngôi sao Sâm Tú Tứ - tức Betelgeuse - có màu vàng rực chứ chứ không đỏ như Tâm Tú Nhị (Antares) trong chòm Thiên Yết.

Nhưng vào khoảng 2.000 năm trước, học giả người La Mã Hyginus mô tả Betelgeuse có màu vàng cam như sao Thổ. Đến thế kỷ 16, nhà thiên văn học Đan Mạch Tycho Brahe mô tả Betelgeuse thời kỳ đó đã đỏ hơn Antares.

Hiện tại, Betelgeuse là một ngôi sao siêu đỏ.

Chính sự đổi màu qua các thời kỳ này khiến các nhà khoa học đưa ra kết luận là nó là một ngôi sao đã đi đến giai đoạn cuối của một sao khổng lồ đỏ và sắp nổ.

Tuy nhiên, tín hiệu ánh sáng từ ngôi sao quái vật có kích thước lớn hơn Mặt trời tận 1.400 lần này hết sức bất thường.

Nó nhiều lần sáng lên rực rỡ rồi lại mờ đi, khiến các nhà khoa học "thót tim" nghĩ rằng nó sắp nổ trong nhiều năm qua.

Vì vậy nó được xếp loại là sao biến quang, với ánh sáng dao động như nhịp tim. Nó cũng sở hữu tới 2 "nhịp tim": Một nhịp đập theo thang thời gian dài hơn 1 năm một chút và một nhịp đập theo thang thời gian khoảng 6 năm.

Một trong những nhịp đập này là chế độ cơ bản của Betelgeuse, một mô hình sáng lên và mờ đi do bản chất của ngôi sao. Nếu nhịp đó là nhịp 6 năm Betelgeuse có thể sẽ nổ sớm hơn dự kiến.

Tuy nhiên, nếu nhịp tim cơ bản của nó là nhịp tim ngắn, như một số nghiên cứu chỉ ra, thì nhịp tim dài hơn của nó là một hiện tượng được gọi là chu kỳ thứ cấp dài, theo nhóm nghiên cứu dẫn đầu bởi nhà vật lý thiên văn Jared Goldberg của Viện Flatiron (Mỹ).

Các tác giả chỉ ra rằng trong tình huống này, nhịp tim thứ 2 là do một tác động bên ngoài, cụ thể là một vật thể đồng hành.

"Chúng tôi đã loại trừ mọi nguồn biến thiên nội tại mà chúng tôi có thể nghĩ đến về lý do tại sao hiện tượng sáng lên và mờ đi lại xảy ra theo cách này" - tờ Sci-News dẫn lời TS Goldberg.

Họ gọi vật thể đồng hành đó là Betelbuddy, nhưng chưa thể kết luận đó là dạng vật thể nào. Tuy vậy, khả năng cao nhất đó là một ngôi sao đồng hành có khối lượng gấp đôi Mặt trời.

TS László Molnár, nhà thiên văn học tại Đài quan sát Konkoly (Hungary), đồng tác giả, cho biết họ đang nghiên cứu các biện pháp quan sát có khả năng giải mã tường tận bản chất của vật thể đồng hành này.

TIN CŨ HƠN
Kính viễn vọng của NASA chụp được vật thể

Kính viễn vọng của NASA chụp được vật thể "lẽ ra không tồn tại"

Hiện ra như một bóng ma khổng lồ giữa trời, vật thể lạ lùng không tương tác với bất cứ thứ gì xung quanh nó và đánh đổ nhiều lý thuyết thiên văn.

Đăng ngày: 23/02/2026
Xuyên không 55 triệu năm, thế giới giống chúng ta hiện hình

Xuyên không 55 triệu năm, thế giới giống chúng ta hiện hình

Đài thiên văn Nam Âu (ESO) vừa công bố hình ảnh ngoạn mục về một thế giới trong gương của thiên hà chứa Trái Đất Milky Way.

Đăng ngày: 23/02/2026
Ước tính có tới 10 triệu ngôi sao đang chạy trốn khỏi Dải Ngân hà với tốc độ cao không rõ nguyên nhân

Ước tính có tới 10 triệu ngôi sao đang chạy trốn khỏi Dải Ngân hà với tốc độ cao không rõ nguyên nhân

Dải Ngân hà có thể có đường kính lên tới 200.000 năm ánh sáng và có hình dạng giống như một chiếc đĩa phẳng với phần phình ra ở trung tâm gọi là "lõi thiên hà".

Đăng ngày: 23/02/2026
Chuyến trở về mạo hiểm đánh dấu mốc lịch sử của 4 phi hành gia tư nhân

Chuyến trở về mạo hiểm đánh dấu mốc lịch sử của 4 phi hành gia tư nhân

Sáng 15/9, nhóm phi hành đoàn tham gia nhiệm vụ Polaris Dawn của SpaceX đã đáp xuống Vịnh Mexico về lại Trái đất, khép lại sứ mệnh đi ngoài không gian lịch sử.

Đăng ngày: 22/02/2026
Tàu thăm dò Chang'e 5 phát hiện chất bí ẩn trên Mặt trăng

Tàu thăm dò Chang'e 5 phát hiện chất bí ẩn trên Mặt trăng

Theo các nhà khoa học, chất bí ẩn này có thể có tầm quan trọng chưa từng có, không chỉ có tiềm năng lớn trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học mà còn có thể mở ra một chương mới trong cạnh tranh và hợp tác quốc tế.

Đăng ngày: 22/02/2026
Bóng ma 11 tỉ năm hiện hình trong bức ảnh

Bóng ma 11 tỉ năm hiện hình trong bức ảnh "bẻ cong" không - thời gian gây choáng váng

Đây là một bóng ma theo nghĩa đen bởi trong thời gian thực thiên hà này có thể đã rất già hoặc không còn tồn tại.

Đăng ngày: 22/02/2026
Tàu Trung Quốc xác định “thế giới ngầm” khó tin trong Mặt trăng

Tàu Trung Quốc xác định “thế giới ngầm” khó tin trong Mặt trăng

Những cấu trúc khó tin bên dưới mặt tối của Mặt Trăng vừa được Yutu-2 - một robot dạng xe tự hành đi kèm với tàu Hằng Nga 4 - vén màn bí ẩn.

Đăng ngày: 22/02/2026
Khoa Học News