Khoa Học News

Hà Lan và khoản đầu tư từ thuốc trị sốt rét

Sốt rét không còn là bệnh lạ với con người trong nhiều thế kỷ qua, dù vậy nhân loại vẫn chưa thể xóa sổ căn bệnh này.

Bạn có biết từ malaria (sốt rét) bắt nguồn từ tiếng Ý là "bad air" (có nghĩa "khí độc")? Trong nhiều thế kỷ, người ta từng cho rằng căn bệnh lây nhiễm qua đường máu do muỗi đốt này là do những đám mây mù độc hại bốc lên từ các khu đầm lầy gây ra.

Mặc dù có thể hiểu sai về nguồn gốc lây bệnh sốt rét, từ lâu mọi người đều hiểu rõ đây là căn bệnh rất nguy hiểm nếu không muốn nói đó là một trong những căn bệnh kinh hoàng nhất của mọi thời.

Ngay cả thời nay, mỗi năm bệnh sốt rét gây ảnh hưởng tới sức khỏe của từ 300-500 triệu người trên toàn thế giới.


Vỏ cây thuộc chi Cinchona trên dãy Andes chứa chất quinine chữa bệnh sốt rét - (Ảnh: HISTORY BLOG).

Vậy người ta đã làm gì để chữa trị căn bệnh này?

Chất quinine (còn gọi là ký ninh) chính là loại dược liệu đầu tiên trị sốt rét mà con người khám phá ra. Loại chất này được tìm thấy ở mãi trên những rặng núi cao thuộc dãy Andes.

Tại đó người ta tìm thấy trong vỏ của một loại cây thuộc chi cinchona có chứa loại phân tử của chất ký ninh mà sau này đã trở thành liều thuốc cứu sống vô số mạng người thoát khỏi lưỡi hái tử thần của bệnh sốt rét.

Mặc dù những người dân địa phương đã từng nấu trà từ vỏ loại cây này trong suốt nhiều năm để chữa bệnh cho những người lên cơn sốt, việc những người châu Âu tìm ra phương thuốc này như thế nào được mô tả rất khác nhau.

Có câu chuyện kể về nữ bá tước người Tây Ban Nha của vùng Chinchón. Bà này bị ốm nặng trong khi tới thăm một khu vực thuộc vùng núi Andes. Khi đó vị bác sĩ người châu Âu của nữ bá tước không biết phải làm sao, và phải nhờ những người dân bản địa cứu giúp.

Khi đó những người dân địa phương đã dùng vỏ cây thuộc chi cinchona để cứu chữa cho nữ bá tước. Sau đó tác dụng thần kỳ của loại vỏ cây này đã được mọi người truyền tai nhau và dần trở nên phổ biến.

Cho dù trên thực tế câu chuyện đã xảy ra thế nào thì tiếng lành đồn xa, tác dụng kỳ diệu của chất quinine và nhu cầu tìm một loại thuốc có khả năng chữa trị chứng sốt rét đã khiến nó mau chóng trở nên phổ biến, "cầu" nhanh chóng vượt quá "cung".

Chính phủ nhiều nước tại châu Âu quyết định trồng các cây thuộc chi cinchona trên những lục địa khác. Tuy nhiên vì việc buôn bán quinine mang lại lợi nhuận quá "kếch xù" cho những nước ở Nam Mỹ, chính quyền những nước này đã cấm mọi hoạt động xuất khẩu hạt giống của loại cây trên.

Song cũng vì hấp lực quá lớn của lợi nhuận, rốt cuộc hạt giống của cây cinchona đã bị người Hà Lan và người Anh lén mang ra ngoài gieo trồng. Tuy nhiên, tùy theo giống cây cinchona mà sản lượng quinine thu được cũng rất khác nhau.

Lượng quinine do người Hà Lan và người Anh thu được từ những cây gieo bằng hạt giống họ có được đã không đủ mang lại hiệu quả về mặt kinh tế.

Trong thời gian này, người Hà Lan đã trả 20 USD cho các hạt giống của Bolivia mà một nhà thực vật học người Úc có được. Những hạt giống đó đã cho sản lượng thu hoạch lên tới 13% là chất quinine.

Chính vì thế, giao dịch mua hạt giống quinine này được xem là khoản đầu tư có lời nhất trước nay bởi sau đó Hà Lan đã trở thành quốc gia trồng và cung cấp chất quinine cho toàn thế giới.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Những khả năng đặc biệt của con người khiến khoa học phải “nể phục”

Những khả năng đặc biệt của con người khiến khoa học phải “nể phục”

Con người có những khả năng đặc biệt mà đến khoa học cũng phải "lắc đầu ngao ngán" không lý giải được.

Đăng ngày: 25/09/2026
Những điều bạn chưa biết về súng AK-47

Những điều bạn chưa biết về súng AK-47

AK-47 kể từ khi chính thức được đưa vào sử dụng năm 1949 cho đến nay vẫn luôn nắm giữ vị trí là khẩu súng trường phổ biến nhất và mang lại hiệu quả sử dụng cao nhất ở khắp nơi trên thế giới.

Đăng ngày: 25/09/2026
Những đồ vật tiềm ẩn khả năng gây nổ ở ngay cạnh chúng ta

Những đồ vật tiềm ẩn khả năng gây nổ ở ngay cạnh chúng ta

Dù là vật dụng nhỏ nhưng chúng thực sự là "quả bom nổ chậm", gây thiệt hại đến tính mạng bạn.

Đăng ngày: 24/09/2026
Những chữ ký đẹp nhất trong lịch sử của những người nổi tiếng

Những chữ ký đẹp nhất trong lịch sử của những người nổi tiếng

Tổng thống Mỹ Obama, tỷ phú Donald Trump... là những người có chữ ký đẹp nhất trong lịch sử.

Đăng ngày: 22/09/2026
Nghiên cứu từ Harvard khẳng định: Chắc chắn tiền mua được hạnh phúc

Nghiên cứu từ Harvard khẳng định: Chắc chắn tiền mua được hạnh phúc

Hạnh phúc là một phạm trù khá mơ hồ, vì mỗi người cảm nhận hạnh phúc theo một cách khác nhau.

Đăng ngày: 17/09/2026
Thị trấn người dân đi máy bay riêng để ăn sáng ở Mỹ

Thị trấn người dân đi máy bay riêng để ăn sáng ở Mỹ

Thị trấn Spruce Creek nổi tiếng khắp nước Mỹ khi mỗi nhà tại đây đều sở hữu máy bay riêng.

Đăng ngày: 16/09/2026
"Không thể tin nổi" 13 sự thật lạ kỳ về Trái đất

"Không thể tin nổi" 13 sự thật lạ kỳ về Trái đất

Trái đất bao la luôn ẩn chứa vô vàn những điều bí ẩn trong cuộc sống. Với nhiều năm nghiên cứu của mình, các chuyên gia đã tổng hợp lại những sự thật kỳ thú về Trái đất khiến không ít bạn phải "đứng hình".

Đăng ngày: 16/09/2026
Khoa Học News